Χρονολόγιο — Σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο

Το Συμβούλιο εξέδωσε σειρά νομοθετικών πράξεων για τη μεταρρύθμιση του νομικού πλαισίου της ΕΕ για τη διαχείριση της μετανάστευσης και του ασύλου.

Με τον τρόπο αυτό θεσπίζεται ένα σύνολο κανόνων που θα συμβάλουν:

• στη διαχείριση των αφίξεων με εύτακτο τρόπο
• στη δημιουργία αποτελεσματικών και ενιαίων διαδικασιών
• στη διασφάλιση δίκαιης κατανομής των βαρών μεταξύ των κρατών μελών

• Το Συμβούλιο θέσπισε το σύμφωνο της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο (δελτίο Τύπου, 14 Μαΐου 2024)

Οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών της ΕΕ (ΕΜΑ) ενέκριναν την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ της Προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 20 Δεκεμβρίου 2023, σχετικά με πέντε νόμους-κλειδί (οι οποίοι συναποτελούν το σύμφωνο περί ασύλου και μετανάστευσης) που θα μεταρρυθμίσουν το σύστημα ασύλου και μετανάστευσης της ΕΕ.

Η επιτροπή των μόνιμων αντιπροσώπων έδωσε επίσης το ΟΚ σε τρεις νόμους περί ασύλου και μετανάστευσης επί των οποίων το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο είχαν ήδη καταλήξει σε συμφωνία το 2022. Η δέσμη αυτή περιλαμβάνει:

• αναθεώρηση της οδηγίας για τις συνθήκες υποδοχής
• επικαιροποίηση του κανονισμού για τα επαγγελματικά προσόντα
• κανονισμό που θεσπίζει ενωσιακό πλαίσιο επανεγκατάστασης

• Μεταρρύθμιση ασύλου και μετανάστευσης: Συμφωνία εκπροσώπων των κρατών μελών της ΕΕ με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να δοθεί πράσινο φως (δελτίο Τύπου, 8 Φεβρουαρίου 2024)

Οι πέντε κανονισμοί της ΕΕ επί των οποίων συμφώνησαν η ισπανική Προεδρία και το Κοινοβούλιο αφορούν όλα τα στάδια της διαχείρισης του ασύλου και της μετανάστευσης, όπως:

• έλεγχος διαλογής των παράτυπων μεταναστών κατά την άφιξή τους στην ΕΕ
• λήψη βιομετρικών δεδομένων
• διαδικασίες υποβολής και διεκπεραίωσης των αιτήσεων ασύλου
• κανόνες για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για τη διεκπεραίωση της αίτησης ασύλου
• συνεργασία και αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών και τρόπος διαχείρισης καταστάσεων κρίσης, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων εργαλειοποίησης μεταναστών

• Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σημειώνουν αποφασιστική πρόοδο στη μεταρρύθμιση του συστήματος ασύλου και μετανάστευσης της ΕΕ

Η Προεδρία θα παρουσίασε στους υπουργούς έκθεση προόδου σχετικά με όλους τους νομοθετικούς φακέλους του συμφώνου για το άσυλο και τη μετανάστευση.

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμμετέχουν επί του παρόντος στις λεγόμενες τριμερείς διαπραγματεύσεις για πέντε νομοθετικούς φακέλους. Στο σύνολό τους θα μεταρρυθμίσουν το κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου και θα οδηγήσουν σε ένα κοινό πλαίσιο της ΕΕ που θα καλύπτει όλες τις πτυχές της διαχείρισης του ασύλου και της μετανάστευσης. Και τα δύο θεσμικά όργανα επιθυμούν να τερματίσουν τις διαπραγματεύσεις και να εκδώσουν επισήμως τις διάφορες νομοθετικές πράξεις πριν από το τέλος της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου.

Οι υπουργοί ενημερώθηκαν επίσης για την τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά την εξωτερική διάσταση της μετανάστευσης. Αυτή αφορά τις πολιτικές της ΕΕ για την αντιμετώπιση των κοινών μεταναστευτικών προκλήσεων με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπη η ΕΕ μαζί με άλλες ηπείρους και χώρες. Η Επιτροπή ενημέρωσε σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στη συνεργασία με τρίτες χώρες-εταίρους.

• Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, 4-5 Δεκεμβρίου 2023

Οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών της ΕΕ κατέληξαν σε συμφωνία για την τελική συνιστώσα μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής ασύλου και μετανάστευσης.

Τα κράτη μέλη ενέκριναν τη διαπραγματευτική εντολή τους σχετικά με κανονισμό για την αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης, συμπεριλαμβανομένης της εργαλειοποίησης του μεταναστευτικού, και ανωτέρας βίας στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου. Η θέση αυτή θα αποτελέσει τη βάση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της Προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

• Μεταναστευτική πολιτική: Το Συμβούλιο εγκρίνει διαπραγματευτική εντολή σχετικά με νομοθετική πράξη της ΕΕ για την αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης (δελτίο Τύπου, 4 Οκτωβρίου 2023)

Το Συμβούλιο κατέληξε σε συμφωνία σχετικά με δύο βασικούς κανονισμούς για το άσυλο και τη μετανάστευση:

Κανονισμός για τη διαδικασία ασύλου

Με τον κανονισμό για τη διαδικασία ασύλου (APR) θεσπίζεται μια κοινή διαδικασία σε ολόκληρη την ΕΕ, την οποία πρέπει να ακολουθούν τα κράτη μέλη στις περιπτώσεις που άνθρωποι ζητούν διεθνή προστασία.

Κανονισμός για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης

Ο κανονισμός για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης (AMMR) αναμένεται να αντικαταστήσει, μόλις συμφωνηθεί, τον ισχύοντα κανονισμό του Δουβλίνου. Ο κανονισμός του Δουβλίνου θεσπίζει κανόνες που καθορίζουν ποιο κράτος μέλος είναι υπεύθυνο για την εξέταση μιας αίτησης ασύλου. Ο κανονισμός για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης θα εξορθολογίσει τους κανόνες αυτούς και θα συντομεύσει τις προθεσμίες.

Για να εξισορροπηθεί το ισχύον σύστημα, σύμφωνα με το οποίο λίγα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για τη συντριπτική πλειονότητα των αιτήσεων ασύλου, προτείνεται ένας νέος μηχανισμός αλληλεγγύης ο οποίος είναι απλός, προβλέψιμος και λειτουργικός. Οι νέοι κανόνες συνδυάζουν την υποχρεωτική αλληλεγγύη με ευελιξία για τα κράτη μέλη όσον αφορά την επιλογή των επιμέρους συνεισφορών.

• Μεταναστευτική πολιτική: Συμφωνία στο Συμβούλιο σχετικά με βασικά νομοθετήματα για το άσυλο και τη μετανάστευση (δελτίο Τύπου, 8 Ιουνίου 2023)

Το Συμβούλιο ενέκρινε διαπραγματευτικές εντολές σχετικά με δύο νομοθετήματα για το άσυλο και τη μετανάστευση, με βάση τις προτάσεις που υπέβαλε η Επιτροπή στο πλαίσιο του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο:

• κανονισμός Eurodac που έχει σκοπό να βοηθήσει τα κράτη μέλη να παρακολουθούν καλύτερα την πορεία των αιτούντων άσυλο και των προσώπων που βρίσκονται σε αντικανονική κατάσταση εντός της ΕΕ
• κανονισμός για τον έλεγχο διαλογής, ο οποίος συμβάλλει στην ενίσχυση των ελέγχων των προσώπων στα εξωτερικά σύνορα

Επιπλέον, 21 κράτη μέλη ή συνδεδεμένα κράτη επιβεβαίωσαν την έγκριση δήλωσης αλληλεγγύης, η οποία προβλέπει εθελοντικό μηχανισμό συνεισφορών αλληλεγγύης με τη μορφή μετεγκαταστάσεων ή άλλων μορφών συνεισφορών, κυρίως χρηματοδοτικών

• Το Συμβούλιο εγκρίνει διαπραγματευτικές εντολές σχετικά με τον κανονισμό Eurodac και τον κανονισμό για τον έλεγχο διαλογής και 21 κράτη εγκρίνουν δήλωση αλληλεγγύης (δελτίο Τύπου, 22 Ιουνίου 2022)
• Συστήματα πληροφορικής για την καταπολέμηση του εγκλήματος και τη διαφύλαξη των συνόρων της ΕΕ (γενικές πληροφορίες)

Από τις 19 Ιανουαρίου 2022, ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA) θα αντικαταστήσει την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO).

Ο νέος Οργανισμός είναι αρμόδιος για τη βελτίωση της λειτουργίας του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, με την παροχή ενισχυμένης επιχειρησιακής και τεχνικής συνδρομής στα κράτη μέλη και την επίτευξη μεγαλύτερης συνέπειας όσον αφορά την αξιολόγηση των αιτήσεων παροχής διεθνούς προστασίας.

• Οργανισμός της ΕΕ για το Άσυλο (ιστότοπος)

Το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό για τη σύσταση του Οργανισμού της ΕΕ για το Άσυλο. Σκοπός του κανονισμού είναι η βελτίωση της εφαρμογής της πολιτικής ασύλου εντός της ΕΕ, με τη μετατροπή της υφιστάμενης Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) σε αυτοτελή οργανισμό.

Ο Οργανισμός αυτός θα είναι αρμόδιος για τη βελτίωση της λειτουργίας του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, με:

• την παροχή επιχειρησιακής και τεχνικής συνδρομής στα κράτη μέλη
• την επίτευξη μεγαλύτερης σύγκλισης όσον αφορά την αξιολόγηση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας

• Σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο: Το Συμβούλιο εκδίδει κανονισμό για τον Οργανισμό της ΕΕ για το Άσυλο (δελτίο Τύπου, 9 Δεκεμβρίου 2021)

Η Προεδρία του Συμβουλίου και εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία επί κανονισμού σχετικά με τον Οργανισμό της ΕΕ για το Άσυλο.

Η πρόταση κανονισμού αποσκοπεί στη βελτίωση της εφαρμογής της πολιτικής ασύλου εντός της ΕΕ, με την μετατροπή της υφιστάμενης Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) σε αυτόνομο οργανισμό. Ο Οργανισμός αυτός θα είναι αρμόδιος για τη βελτίωση της λειτουργίας του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, με τους εξής τρόπους:

• παροχή επιχειρησιακής και τεχνικής συνδρομής στα κράτη μέλη
• επίτευξη μεγαλύτερης σύγκλισης όσον αφορά την αξιολόγηση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας

• Οργανισμός της ΕΕ για το άσυλο: Η Προεδρία του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταλήγουν σε προσωρινή συμφωνία (δελτίο Τύπου, 29 Ιουνίου 2021)

Στις 23 Σεπτεμβρίου 2020 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και πέντε νέες νομοθετικές προτάσεις για τη μεταρρύθμιση των κανόνων της ΕΕ για το άσυλο.

Οι υπουργοί της ΕΕ συζήτησαν βασικά στοιχεία του Συμφώνου, μεταξύ των οποίων η εξωτερική διάσταση, το προτεινόμενο στάδιο πριν από την είσοδο, ο μηχανισμός αλληλεγγύης, η εσωτερική διαχείριση της μετανάστευσης και του ασύλου, διάφορα μέσα για τη βελτίωση της επιστροφής, ο ρόλος των οργανισμών, οι νόμιμες οδοί εισόδου στην Ευρώπη και η ένταξη.

• Βιντεοδιάσκεψη των υπουργών Εσωτερικών (14 Δεκεμβρίου 2020)

Οι υπουργοί Εσωτερικών της ΕΕ συζήτησαν το μέλλον της πολιτικής της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση, βάσει έκθεσης της φινλανδικής Προεδρίας. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, οι υπουργοί εξέφρασαν ικανοποίηση για την πρόθεση της Επιτροπής να παρουσιάσει ένα νέο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο. Επιβεβαίωσαν την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση σχετικά με τη μετανάστευση, η οποία θα καλύπτει το σύνολο της διοίκησης και το σύνολο κάθε διαδρομής.

• Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, 2-3 Δεκεμβρίου 2019

Κατά τη διάρκεια του γεύματος οι υπουργοί εσωτερικών συζήτησαν το μεταναστευτικό ζήτημα. Εξέτασαν την κατάσταση που επικρατεί στους μεταναστευτικούς διαδρόμους σε όλη την ΕΕ, εστιάζοντας την προσοχή τους στην αύξηση των αφίξεων στην ανατολική Μεσόγειο. Σημείωσαν επίσης την πρόσφατη δήλωση Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας και Μάλτας σχετικά με τις προσωρινές ρυθμίσεις αποβίβασης.

• Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, 07-08/10/2019

Οι Μόνιμοι Αντιπρόσωποι ενέκριναν διαπραγματευτική εντολή για σχέδιο κανόνων σχετικά με τους όρους αναγνώρισης των αιτούντων άσυλο και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής τους στο σύνολο της ΕΕ. Η Προεδρία θα προβεί άμεσα σε διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

• Συνθήκες υποδοχής των αιτούντων άσυλο: Το Συμβούλιο εγκρίνει διαπραγματευτική εντολή (δελτίο Τύπου, 29/11/2017)

Η ΕΜΑ ενέκρινε διαπραγματευτική εντολή ενόψει κανονισμού για τη θέσπιση πλαισίου της ΕΕ όσον αφορά την επανεγκατάσταση με σκοπό την εισδοχή αιτούντων άσυλο.

Το σχέδιο κανονισμού προσβλέπει στα εξής:

• εξασφάλιση νόμιμων και ασφαλών οδών προς την ΕΕ
• θέσπιση κοινών κανόνων επανεγκατάστασης και εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους
• συμβολή στην ελάφρυνση της πίεσης που ασκείται σε τρίτες χώρες όπου έχει εκτοπισθεί μεγάλος αριθμός αιτούντων άσυλο

• Πλαίσιο της ΕΕ για την επανεγκατάσταση: το Συμβούλιο είναι έτοιμο να αρχίσει διαπραγματεύσεις (δελτίο Τύπου, 15/11/2017)

Η Προεδρία της Μάλτας και οι αντιπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε ευρεία πολιτική συμφωνία ad referendum και για τα δώδεκα κεφάλαια του κανονισμού σχετικά με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο.

Η συμφωνία θα πρέπει να προσυπογραφεί από την ΕΜΑ στο προσεχές μέλλον, αφού προηγηθεί περαιτέρω επεξεργασία των αιτιολογικών σκέψεων. Επιπλέον, η συμφωνία δεν καλύπτει ορισμένα μέρη του κειμένου που σχετίζονται με άλλες νομοθετικές προτάσεις οι οποίες περιέχονται στη δέσμη για την αναθεώρηση του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου (ΚΕΣΑ) και δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.

• Οργανισμός της ΕΕ για το Άσυλο: Η Προεδρία και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταλήγουν σε ευρεία πολιτική συμφωνία (δελτίο Τύπου, 29/06/2017)

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε δεύτερη σειρά προτάσεων για τη μεταρρύθμιση του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου και πρόταση για τη δημιουργία κοινού πλαισίου της ΕΕ για την επανεγκατάσταση.

• Ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου
• Ενίσχυση νόμιμων διαύλων: Η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία κοινού πλαισίου της ΕΕ για την επανεγκατάσταση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε σειρά προτάσεων για τη μεταρρύθμιση του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου.

• Προς ένα βιώσιμο και δίκαιο κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου

Η Επιτροπή υπέβαλε επίσης πρόταση για εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου με σύσταση για τη συνέχιση των προσωρινών ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα σε εξαιρετικές περιστάσεις.