Prawa stażystów w UE

Stażyści w UE

W UE są obecnie ponad trzy miliony stażystów, a do 2030 r. liczba ta ma wzrosnąć o 16%.

Staż to tymczasowy okres praktyki zawodowej, który pozwala uczyć się i rozwijać umiejętności, a zarazem zdobywać doświadczenie praktyczne i zawodowe.

19 czerwca 2025 r. Rada uzgodniła stanowisko w sprawie nowych przepisów, które poprawią warunki pracy stażystów. Mają zagwarantować, że stażyści nie będą traktowani mniej korzystnie niż pracownicy w porównywalnej sytuacji. Mają też uniemożliwić pracodawcom ukrywanie stosunku pracy pod postacią fałszywych staży.

• Zwalczanie fałszywych staży: Rada uzgadnia stanowisko (komunikat prasowy z 19 czerwca 2025)

Rada i Parlament prowadzą obecnie negocjacje w sprawie ostatecznej wersji nowej dyrektywy.

W 2019 r. prawie połowa z 3,1 mln stażystów w UE odbywała staż nieodpłatnie. Z badania Komisji Europejskiej wynika, że prawdopodobnie liczba stażystów, zwłaszcza stażystów odbywających staż bez wynagrodzenia, jest niedoszacowana.

Rada zamierza wydać wytyczne w sprawie staży, w których skupi się na:

• sprawiedliwym wynagrodzeniu
• ochronie socjalnej
• równym dostępie do staży dla grup w trudnej sytuacji.

8 na 10 młodych Europejczyków odbyło co najmniej jeden staż

Badanie Eurobarometru z 2023 r. przeprowadzone wśród ponad 26 000 osób w wieku 18–34 lat wykazało, że 78% osób odbyło co najmniej jeden staż. 21% z nich przebywało na stażu w innym kraju UE – to znacznie więcej niż w 2013 r., gdy zadeklarowało to 9% badanych.

76% ankietowanych stwierdziło, że w trakcie stażu zdobyło przydatne umiejętności zawodowe. Po stażu 68% badanych znalazło pracę, przy czym 39% zawarło umowę na czas określony lub na czas nieokreślony z tym samym pracodawcą, a 26% – z innym pracodawcą.

• Integracja młodych ludzi na rynku pracy ze szczególnym uwzględnieniem staży (Eurobarometr, 2023)

Najwyższy wskaźnik uczestnictwa w stażach jest w Niemczech (90%), a najniższy – w Szwecji (53%)

Wykres przedstawia odsetek uczestników staży w podziale na kraje UE.

1 na 10 staży trwa ponad sześć miesięcy

W niektórych przypadkach staże mogą być wykorzystywane do obsadzenia zwykłych stanowisk. Oznacza to, że stażyści mają takie same zadania i obowiązki jak pracownik, ale nie korzystają z takiego samego wynagrodzenia lub bezpieczeństwa pracy.

W przypadku wielu staży u tego samego pracodawcy istnieje ryzyko, że stażyści są de facto pracownikami. Jednym z celów nowych przepisów jest niedopuszczanie do takich sytuacji.

Najwięcej staży u tego samego pracodawcy odnotowują Węgry (50%)

Wykres zawiera informacje na temat Europejczyków, którzy odbyli wiele staży u tego samego pracodawcy.

Niemal co drugi stażysta w UE nie otrzymuje wynagrodzenia

Spośród osób, które odbyły co najmniej jeden staż, 55% otrzymało wynagrodzenie. W 2013 r. odsetek ten wynosił 40%.

Najwyższy odsetek płatnych staży ma Chorwacja (78%), a najniższy – Belgia (39%)

Wykres zawiera dane o wynagrodzeniach za staż lub ich braku w podziale na kraje UE.

Ochrona socjalna

Co czwarty stażysta w UE nie ma dostępu do ochrony socjalnej. 61% ankietowanych zgłosiło, że w trakcie stażu miało pełny lub częściowy dostęp do ochrony socjalnej, a 27% – że w ogóle nie miało dostępu do ochrony socjalnej.

69% respondentów stwierdziło, że ich warunki pracy podczas ostatniego stażu – jeśli chodzi o sprzęt, godziny pracy i traktowanie – były równoważne warunkom pracy zwykłych pracowników.

Najwyższy odsetek respondentów z dostępem do ochrony socjalnej był w Austrii (49%), a najniższy – w Belgii i na Cyprze (24%)

Wykres przedstawia dane dotyczące dostępu stażystów do ochrony socjalnej podczas stażu w podziale na kraje UE.

Dostęp do staży jest nierówny

Według Komisji Europejskiej wyzwaniem dla grup w trudnej sytuacji jest nierówny dostęp do staży – przede wszystkim do wysokiej jakości staży za granicą – zwłaszcza gdy są to staże bez wynagrodzenia.

40% respondentów Eurobarometru uważa, że młodzi ludzie ze środowisk migracyjnych, osoby z grup w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej i osoby z niepełnosprawnościami napotykają przeszkody w dostępie do staży.

Badanie wykazało również, że wśród osób, które nie odbyły stażu, 18% nie było w stanie znaleźć stażu, 16% nie miało dostatecznych informacji, a 10% nie miało środków finansowych na uczestnictwo.

10% osób nie odbyło stażu z powodu braku środków finansowych

Wykres przedstawia powody, dla których osoby z UE nie uczestniczyły w stażu.

Więcej

• Integracja młodych ludzi na rynku pracy ze szczególnym uwzględnieniem staży (Eurobarometr, 2023)
• Badanie analizujące kontekst, wyzwania i możliwe rozwiązania dotyczące jakości staży w UE (Komisja Europejska, 2024)