Cearta na n-oiliúnaithe san Aontas

Oiliúnaithe san Aontas

Tá breis agus trí mhilliún oiliúnaí san Aontas faoi láthair, agus meastar go dtiocfaidh méadú 16 % ar an líon sin faoi 2030.

Is é is tréimhse oiliúna ann tréimhse shealadach taithí oibre ina bhfoghlaimíonn daoine go leor rudaí agus ina ndéanann siad a gcuid scileanna a fhorbairt, rud a chuireann ar a gcumas taithí phraiticiúil ghairmiúil a fháil.

An 19 Meitheamh 2025, shocraigh an Chomhairle a seasamh maidir le rialacha nua atá ceaptha chun feabhas a chur ar dhálaí oibre d’oiliúnaithe, lena gcinnteofar nach lú an fabhar a thabharfar dóibh le hais fostaithe inchomparáide agus lena gcuirfear cosc ar fhostóirí caidrimh fostaíochta a bhréagleiriú mar thréimhsí oiliúna ‘bréagacha’, mar a thugtar orthu.

Tá an Chomhairle agus an Pharlaimint i mbun caibidlíochta faoi láthair maidir leis an leagan deiridh den treoir nua.

In 2019, bhí beagnach leath den 3.1 milliún oiliúnaí san Aontas gan phá. Tugtar le fios i staidéar ón gCoimisiún Eorpach gur dócha go ndéantar gannmheastachán ar líon na n-oiliúnaithe, go háirithe ar oiliúnaithe nach bhfaigheann aon phá.

Eiseoidh an Chomhairle treoirlínte maidir le tréimhsí oiliúna, ina n-díreofar ar an méid seo a leanas:

• luach saothair cóir
• cosaint shóisialta
• rochtain chomhionann do ghrúpaí leochaileacha

Tá tréimhse oiliúna amháin ar a laghad déanta ag ochtar as gach deichniúr Eorpach óg

Léiríodh i suirbhé Eorabharaiméadair in 2023 go ndearna níos mó ná 78% de 26 000 duine idir 18 agus 34 bliana d’aois tréimhse oiliúna amháin ar a laghad. Astu sin, rinne 21% amhlaidh i dtír eile san Aontas, ar ardú suntasach é ó 9 % in 2013.

Ina theannta sin, luaigh 76% de rannpháirtithe an tsuirbhé gur fhorbair siad scileanna gairmiúla úsáideacha le linn a dtréimhse oiliúna. Tar éis na taithí sin, fuair 68% post, agus fuair 39% dóibh conradh seasta nó buan leis an bhfostóir céanna agus 26% le fostóir difriúil.

• Daoine óga a lánpháirtiú i margadh an tsaothair agus béim ar leith á leagan ar thréimhsí oiliúna (Suirbhé Eorabharaiméadair, 2023)

Tá an ráta is airde de dhaoine a dhéanann tréimhse oiliúna, 90%, sa Ghearmáin; is ag an tSualainn atá an ráta is ísle, 53%

Léirítear sa ghraf seo céatadán na ndaoine aonair i dtíortha éagsúla san Aontas a chríochnaigh tréimhsí oiliúna.

Maireann tréimhse oiliúna amháin as gach 10 dtréimhse oiliúna níos faide ná 6 mhí

I gcásanna áirithe, féadfar tréimhsí oiliúna a úsáid chun gnáthphoist a líonadh, rud a chiallaíonn go bhfuil na cúraimí agus na freagrachtaí céanna ar oiliúnaithe agus atá ar fhostaí ach níl aon tairbhe á bhaint acu as an bpá céanna ná an chinnteacht phoist.

Nuair dhéantar tréimhsí oiliúna iomadúla leis an bhfostóir céanna, tá an baol ann go n-úsáidfear oiliúnaithe mar fhostaithe faoi bhréagriocht. Cosc a chur air seo tarlú is ea ceann de chuspóirí an dlí nua.

Is san Ungáir atá an ráta is airde do dhaoine a dhéanann, ag 50%, thréimhsí oiliúna iomadúla leis an bhfostóir céanna

Tugtar eolas sa tábla seo faoi Eorpaigh a rinne tréimhsí oiliúna iomadúla leis an bhfostóir céanna.

Ní íoctar duine as gach beirt oiliúnaithe san Aontas, geall leis

Ina measc siúd a chríochnaigh tréimhse oiliúna amháin ar a laghad, fuair 55% luach saothair, i gcomparáid le 40% in 2013.

Is sa Cróit atá an ráta is airde de thréimhsí oiliúna íoctha, ag 78%; tá an Bheilg ar an tír is ísle ag 39%

Tugtar sonraí sa tábla seo maidir le cé acu a bhí nó nach raibh luach saothair ag gabháil le tréimhsí oiliúna i dtíortha éagsúla san Aontas.

Cosaint shóisialta

San Aontas, níl rochtain ar chosaint shóisialta ag oiliúnaí amháin as gach ceathrar oiliúnaithe. Go sonrach, thuairiscigh 61% dóibh go raibh rochtain iomlán nó pháirteach acu ar chosaint shóisialta le linn a dtréimhse oiliúna, agus thuairiscigh 27% dóibh nach raibh aon rochtain acu.

Chuir 69% de na freagróirí in iúl go raibh a ndálaí oibre le linn a dtréimhse oiliúna deiridh — trealamh, uaireanta oibre agus cóir — mar aon leis na dálaí oibre a bhíonn ag gnáthfhostaithe.

Ba san Ostair a bhí an rochtain ab airde ar chosaint shóisialta ag 49%; Ba sa Bheilg agus sa Chipir a bhí an líon is ísle ag 24%

Cuirtear i láthair sa tábla seo sonraí maidir leis an rochtain atá ag oiliúnaithe ar chosaint shóisialta le linn a dtréimhsí oiliúna san Eoraip.

Tá rochtain éagothrom ar thréimhsí oiliúna

Dar leis an gCoimisiún Eorpach, is dúshlán do ghrúpaí leochaileacha é rochtain éagothrom – go háirithe ar dheiseanna ardcháilíochta agus trasteorann — go mór mór nuair a bhfuil tréimhsí oiliúna ann nach bhfuil pá ag gabháil leo.

Measann 40% d’fhreagróirí Eorabharaiméadair go bhfuil bacainní roimh dhaoine óga ar de chúlra imirceach iad, iad siúd ó ghrúpaí socheacnamaíocha faoi mhíbhuntáiste agus daoine faoi mhíchumas i dtaobh rochtain a fháil ar thréimhsí oiliúna.

Fuarthas amach sa suirbhé freisin i measc iad siúd nár chríochnaigh tréimhsí oiliúna, go raibh 18% dóibh nach raibh in ann ceann a aimsiú, 16% dóibh nach raibh ar an eolas fúthu agus go raibh easpa acmhainní airgeadais ar 10% dóibh chun tréimhse oiliúna a dhéanamh.

Níl raibh sé d’acmhainn airgeadais ag 10% dóibh siúd nach ndearnadh tréimhse oiliúna ceann a dhéanamh

Léirítear sa chairt seo na cúiseanna nár ghlac daoine aonair ar fud an Aontais páirt i dtréimhse oiliúna.

Féach freisin

• <em>Integration of young people into the labour market with particular focus on traineeships </em>[Daoine óga a lánpháirtiú i margadh an tsaothair agus béim ar leith á leagan ar thréimhsí oiliúna] (Eorabharaiméadar, 2023)
• Staidéar ina ndéantar iniúchadh ar an gcomhthéacs, ar na dúshláin agus ar na réitigh a d’fhéadfadh a bheith ann maidir le cáilíocht na dtréimhsí oiliúna san Aontas (staidéar ón gCoimisiún Eorpach, 2024)