Διαδικασία λήψης αποφάσεων: Κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικές πράξεις
Τι είναι η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη;
Μια μη νομοθετική πράξη γενικής εφαρμογής που μπορεί να εκδοθεί μόνο εάν υπάρχει εξουσιοδότηση στη νομοθετική πράξη.
Τι είναι η εκτελεστική πράξη;
Μια μη νομοθετική πράξη με την οποία θεσπίζονται λεπτομερείς κανόνες που επιτρέπουν την ομοιόμορφη εφαρμογή των νομικά δεσμευτικών πράξεων της Ένωσης.
Γιατί τις χρειαζόμαστε;
Κατ’ εξουσιοδότηση πράξη: Επιτρέπει στην Επιτροπή να ανταποκρίνεται γρήγορα και ευέλικτα σε τομείς όπως:
- ταξιδιωτική ενημέρωση
- ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών
- υγεία και καλή μεταχείριση των ζώων
- υγεία των φυτών
Οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις μπορούν να εκδοθούν μόνο με βάση εξουσιοδότηση που εκχωρείται σε νομοθετική πράξη.
Πώς εκδίδονται οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις;
Υφίστανται ορισμένες προϋποθέσεις. Η Επιτροπή εκπονεί σχέδιο κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων σύμφωνα με:
- τους όρους της εξουσιοδότησης που καθορίζονται στην εγκριθείσα νομοθεσία
- σε συνεργασία με εμπειρογνώμονες, μεταξύ άλλων και από τα κράτη μέλη
Στάδιο 1: Η Επιτροπή συμβουλεύεται ομάδες εμπειρογνωμόνων και εκδίδει την πράξη.
Ταυτόχρονα: Το Συμβούλιο (ομάδα εργασίας) και το Κοινοβούλιο (αρμόδια επιτροπή) εξετάζουν την πρόταση [2 μήνες (μπορεί να παραταθεί άπαξ]
Επιλογή 1: Μη διατύπωση αντιρρήσεων
Εάν δεν διατυπωθούν αντιρρήσεις εντός της προθεσμίας υποβολής αντιρρήσεων, η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη τίθεται σε ισχύ.
Στάδιο 2: Η Επιτροπή αποφασίζει μόνη της εάν θα εκδώσει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης, λαμβάνοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής, ακόμη και σε περίπτωση αρνητικής γνώμης.
Επιλογή 2: Διατύπωση αντιρρήσεων
Το Συμβούλιο μπορεί να διατυπώσει αντιρρήσεις με απόφαση που εκδίδεται με ειδική πλειοψηφία.
Η Ολομέλεια του ΕΚ μπορεί να διατυπώσει αντιρρήσεις με την πλειοψηφία των μελών που την απαρτίζουν.
Εάν το Συμβούλιο ή το ΕΚ διατυπώσουν αντιρρήσεις, η πράξη δεν τίθεται σε ισχύ.
Πώς εκδίδονται οι εκτελεστικές πράξεις;
Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, ανατίθενται εκτελεστικές αρμοδιότητες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ανατίθενται κατ’ εξαίρεση στο Συμβούλιο σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και στις προβλεπόμενες περιπτώσεις (άρθρα 24 και 26 ΣΕΕ)
Η διαδικασία που διέπει την έκδοση σημαντικού μέρους των εκτελεστικών πράξεων από την Επιτροπή ονομάζεται επιτροπολογία.
Οι επιτροπές αποτελούνται από εκπροσώπους των χωρών της ΕΕ (εμπειρογνώμονες των κρατών μελών).
Στάδιο 1: Τα σχέδια εκτελεστικών πράξεων που εκπονούνται από την Επιτροπή υποβάλλονται, κατά κανόνα, στις επιτροπές επιτροπολογίας. Υπάρχουν 2 είδη διαδικασιών επιτροπολογίας:
Συμβουλευτική διαδικασία:
Στάδιο 1: Η συμβουλευτική επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της με απλή πλειοψηφία. Η γνώμη δεν είναι δεσμευτική.
Στάδιο 2: Η Επιτροπή αποφασίζει μόνη της εάν θα εκδώσει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης, λαμβάνοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής, ακόμη και σε περίπτωση αρνητικής γνώμης.
Διαδικασία εξέτασης:
Στάδιο 1: Η επιτροπή εξέτασης πρέπει να διατυπώσει γνώμη με ειδική πλειοψηφία.
Επιλογή 1:
Εάν η γνώμη της επιτροπής είναι θετική, η Επιτροπή εκδίδει την πράξη.
Επιλογή 2:
Εάν η γνώμη της επιτροπής είναι αρνητική, η Επιτροπή μπορεί να μην εκδώσει την εκτελεστική πράξη.
Επιλογή 3:
Εάν δεν διατυπωθεί γνώμη, η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που προσδιορίζονται στον κανονισμό επιτροπολογίας.
Επιλογή 4:
Σε περίπτωση αρνητικής ψήφου: Η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της είτε ένα μήνα για να υποβάλει το σχέδιο μέτρου στην επιτροπή προσφυγών (εμπειρογνώμονες των κρατών μελών) είτε δύο μήνες για να υποβάλει νέο κείμενο στην ίδια επιτροπή.
Για τις εκτελεστικές πράξεις με άμεση εφαρμογή, η διαδικασία είναι διαφορετική:
Στάδιο 1: Η Επιτροπή εκδίδει την εκτελεστική πράξη προτού ζητήσει τη γνώμη επιτροπής, για δεόντως αιτιολογημένους επιτακτικούς λόγους επείγουσας ανάγκης, εφόσον προβλέπεται στη βασική πράξη.
Χρονοδιάγραμμα: Η πράξη εφαρμόζεται για μέγιστη περίοδο έξι μηνών, εκτός εάν η βασική πράξη ορίζει διαφορετικά.
Στάδιο 2: Η Επιτροπή πρέπει να ζητήσει τη γνώμη της αρμόδιας επιτροπής εντός 14 ημερών από την έκδοση.
Επιλογή 1:
Όταν εφαρμόζεται η διαδικασία εξέτασης και η επιτροπή εκδώσει αρνητική γνώμη, η Επιτροπή υποχρεούται να καταργήσει αμέσως την πράξη.
Τελευταία ενημέρωση: 3 Φεβρουαρίου 2025