Besluitvormingsproces: gedelegeerde en uitvoeringshandelingen
Wat is een gedelegeerde handeling?
Een niet-wetgevend besluit (niet-wetgevingshandeling) van algemene strekking dat enkel mag worden aangenomen als daartoe de bevoegdheid wordt gedelegeerd in het overkoepelende wetgevend besluit (basiswetgeving).
Wat is een uitvoeringshandeling?
Een niet-wetgevingshandeling met gedetailleerde voorschriften voor een uniforme uitvoering van juridisch bindende handelingen van de Unie.
Waarom zijn ze nodig?
Met gedelegeerde handelingen kan de Commissie snel en flexibel optreden op gebieden als:
- reisinformatie
- veiligheid van levensmiddelen en diervoeders
- gezondheid en welzijn van dieren
- gezondheid van planten
Gedelegeerde handelingen kunnen enkel worden aangenomen wanneer daartoe in een wetgevingshandeling de bevoegdheid is gedelegeerd.
Hoe worden gedelegeerde handelingen aangenomen?
Hiervoor gelden bepaalde voorwaarden: zo stelt de Commissie een voorstel van gedelegeerde handeling op:
- conform de voorwaarden van de bevoegdheidsdelegatie in de basiswetgeving
- in samenwerking met deskundigen, onder meer uit de lidstaten
Stap 1: de Commissie raadpleegt deskundigengroepen en neemt de handeling aan.
Tegelijkertijd bestuderen de Raad (in een werkgroep) en het Europees Parlement (in de bevoegde commissie) de voorgestelde tekst gedurende een periode van 2 maanden (eenmaal verlengbaar).
Optie 1: geen bezwaar
Indien er geen bezwaar wordt gemaakt binnen de bezwaartermijn, wordt de gedelegeerde handeling van kracht.
Stap 2: de Commissie mag zelf besluiten de ontwerpuitvoeringshandeling wel of niet aan te nemen. Zij houdt hierbij rekening met het advies van het comité, maar hoeft dit dus – zelfs bij negatief advies – niet te volgen.
Optie 2: bezwaar maken
De Raad kan bezwaar maken via een bij gekwalificeerde meerderheid genomen besluit.
Het Parlement kan via een meerderheid van stemmen in de plenaire vergadering bezwaar maken.
Als de Raad of het Parlement bezwaar maakt, kan de handeling niet van kracht worden.
Hoe worden uitvoeringshandelingen aangenomen?
Uitvoeringsbevoegdheden worden in de meeste gevallen toegewezen aan de Commissie.
Bij uitzondering en in terdege gemotiveerde gevallen, waaronder die van art. 24 en 26 VEU, kunnen deze ook worden toegewezen aan de Raad.
Voor uitvoeringshandelingen van de Commissie wordt meestal de comitéprocedure gevolgd, ook "comitologie" genoemd.
De comitologiecomités bestaan uit deskundigen uit de lidstaten.
Stap 1: de ontwerptekst van uitvoeringshandelingen van de Commissie wordt in de regel ingediend bij comitologiecomités. Er bestaan 2 soorten comitologieprocedures.
Raadplegingsprocedure:
Stap 1: het adviescomité brengt advies uit bij gewone meerderheid van stemmen. Dit advies is niet bindend.
Stap 2: de Commissie mag zelf besluiten de ontwerpuitvoeringshandeling wel of niet aan te nemen. Zij houdt hierbij rekening met het advies van het comité, maar hoeft dit dus – zelfs bij negatief advies – niet te volgen.
Onderzoeksprocedure:
Stap 1: het onderzoekscomité brengt advies uit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen.
Optie 1:
Indien het comité een positief advies uitbrengt, neemt de Commissie de handeling aan.
Optie 2:
Indien het advies negatief is, kan de handeling niet worden aangenomen.
Optie 3:
Wordt er geen advies uitgebracht, dan mag de Commissie de ontwerpuitvoeringshandeling aannemen, behalve in bepaalde gevallen die vermeld staat in het comitologiereglement.
Optie 4:
Bij een negatief advies heeft de Commissie 2 mogelijkheden: binnen 1 maand de ontwerptekst voorleggen aan het beroepscomité (deskundigen uit de lidstaten), b) binnen 2 maanden bij hetzelfde comité een nieuwe versie indienen.
Voor uitvoeringshandelingen die onmiddellijk van toepassing zijn, geldt een andere procedure:
Stap 1: de Commissie neemt de handeling aan vóór er een comité is geraadpleegd. Deze mogelijkheid moet wel in de basishandeling staan en de Commissie moet goed motiveren waarom de aanneming dringend is.
Looptijd: de uitvoeringshandeling blijft maximaal 6 maanden van kracht, tenzij anders is bepaald in de basishandeling.
Stap 2: de Commissie moet het bevoegde comité binnen 14 dagen na aanneming om advies vragen.
Optie 1:
Als de onderzoeksprocedure van toepassing is en het comité een negatief advies uitbrengt, moet de Commissie de handeling onmiddellijk intrekken.
Laatst bijgewerkt: 3 februari 2025