Η αντίδραση της ΕΕ στην πανδημία COVID-19

Η πανδημία της COVID-19 έχει επηρεάσει όλες τις χώρες της ΕΕ. Από τη στιγμή που ξέσπασε η πανδημία COVID-19, η ΕΕ συνεργάζεται με τα κράτη μέλη της για την προστασία της υγείας και της ευεξίας των πολιτών της ΕΕ, την ενίσχυση των εθνικών συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού.

Ταυτόχρονα, η ΕΕ συντονίζει την αντίδραση, για τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 και για τη στήριξη της ανάκαμψης των χωρών της ΕΕ.

Η άμεση αντίδραση της ΕΕ στο ξέσπασμα της COVID-19

Οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν τον Μάρτιο του 2020 σε τέσσερις προτεραιότητες που θα κατευθύνουν την άμεση αντίδραση της ΕΕ στην πανδημία COVID-19:

• περιορισμό της εξάπλωσης του ιού
• εξασφάλιση της παροχής ιατρικού εξοπλισμού
• προώθηση της έρευνας για θεραπείες και εμβόλια
• στήριξη της απασχόλησης, των επιχειρήσεων και της οικονομίας

Κατά την κορύφωση της κρίσης COVID-19, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ πραγματοποίησαν τακτικές βιντεοδιασκέψεις για να εξετάσουν και να αξιολογήσουν την κατάσταση και να συντονίσουν τη δράση τους. Ακόμη και μετά τη φάση της έκτακτης ανάγκης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέρχεται τακτικά στο θέμα της COVID-19.

Παράλληλα με την εκπόνηση μέτρων για τη μελλοντική ανάκαμψη, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν να συνεχίσουν τις προσπάθειες συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ σε διάφορα μέτωπα:

• ανάπτυξη, παρασκευή και διάθεση εμβολίων κατά της COVID-19
• στρατηγικές διαγνωστικών εξετάσεων και αμοιβαία αναγνώριση εξετάσεων
• διασυνοριακή ιχνηλάτηση επαφών
• ρυθμίσεις για την καραντίνα
• διαλειτουργικά ψηφιακά πιστοποιητικά εμβολιασμού

Ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια κατά της COVID-19

Η ανάπτυξη και η διανομή ασφαλών και αποτελεσματικών εμβολίων κατά της COVID-19 αποτελεί βιώσιμη λύση και συνιστά ακρογωνιαίο λίθο της αντίδρασης της ΕΕ στην πανδημία COVID-19.

Από την έναρξη της πανδημίας, η ΕΕ ανακατανέμει ερευνητικά κονδύλια στις πιο ελπιδοφόρες μελέτες για την ανάπτυξη εμβολίων και συντονίζει μια κοινή προσπάθεια προκειμένου να εξασφαλιστεί η παραγωγή και η διανομή επαρκούς ποσότητας εμβολίων στις χώρες της ΕΕ.

Οι εκστρατείες εμβολιασμού κατά της COVID-19 ξεκίνησαν στις 27 Δεκεμβρίου 2020 σε ολόκληρη την Ένωση. Έως τον Ιούνιο του 2022, 18 μήνες αργότερα, εννέα στους δέκα ενήλικες του πληθυσμού της ΕΕ (86 %) έχουν εμβολιαστεί πλήρως κατά της νόσου COVID-19.

Η ισχύς εν τη ενώσει: Το απίστευτο ταξίδι των εμβολίων κατά της COVID-19

Η ταχύτητα με την οποία συνδυάστηκαν τόσες πολλές διαφορετικές πτυχές προκειμένου να προστατευθούν οι άνθρωποι από τον κορωνοϊό είναι μια ιστορία επιστημονικής καινοτομίας και εφευρετικότητας η οποία στηρίχθηκε στη διαρκή συνεργασία, σε έγκαιρες πολιτικές αποφάσεις και σε τεράστιες ιατρικές και υλικοτεχνικές προσπάθειες.

Πώς το καταφέραμε αυτό; Ποια ζητήματα θα πρέπει ακόμη να αντιμετωπιστούν για να ξεπεράσουμε την πανδημία; Ακολουθήστε το ταξίδι των εμβολίων κατά της COVID-19 από την εφεύρεσή τους στο εργαστήριο έως τη χορήγησή τους σε ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη και πέραν αυτής.

• Διαβάστε το αφιέρωμα

Συντονισμός των ταξιδιωτικών μέτρων

Οι χώρες της ΕΕ συντονίζονται στο πλαίσιο του Συμβουλίου ώστε να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.

Για να γίνει αυτό, εκδίδουν κοινές συστάσεις για ταξιδιωτικά μέτρα, οι οποίες επικαιροποιούνται τακτικά και προσαρμόζονται στην εκάστοτε επιδημιολογική κατάσταση. Οι τελευταίες συστάσεις του Συμβουλίου για ταξιδιωτικά μέτρα εκδόθηκαν στις 13 Δεκεμβρίου 2022.

Σύμφωνα με τις νέες συστάσεις, τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να επιβάλλουν περιορισμούς στα ταξίδια για λόγους δημόσιας υγείας. Ωστόσο, οι συστάσεις περιλαμβάνουν ορισμένες ασφαλιστικές δικλείδες για να καλυφθεί το ενδεχόμενο επιδείνωσης της επιδημιολογικής κατάστασης ή εμφάνισης νέας ανησυχητικής παραλλαγής.

• COVID-19: Ταξιδιωτικά μέτρα (γενικές πληροφορίες)

Ευρωπαϊκό ψηφιακό πιστοποιητικό COVID-19

Η ΕΕ συμφώνησε να εκδώσει κοινό ευρωπαϊκό ψηφιακό πιστοποιητικό COVID-19 για να διευκολύνει την ασφαλή και ελεύθερη κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, καθώς θα αποτελεί απόδειξη ότι ο κάτοχος:

• έχει εμβολιαστεί κατά της COVID-19
• ή έχει λάβει αρνητικό αποτέλεσμα από διαγνωστική εξέταση
• ή έχει αναρρώσει από τη νόσο COVID-19

Ο κανονισμός της ΕΕ για τη θέσπιση του ευρωπαϊκού ψηφιακού πιστοποιητικού COVID ίσχυσε από την 1η Ιουλίου 2021 έως τις 30 Ιουνίου 2023.

Από τον Ιούνιο του 2023, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) υιοθετεί το ενωσιακό σύστημα ψηφιακής πιστοποίησης της COVID-19 για τη θέσπιση ενός παγκόσμιου συστήματος που βοηθά στην προστασία των πολιτών σε ολόκληρο τον κόσμο από εν εξελίξει και μελλοντικές απειλές κατά της υγείας, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι πανδημίες.

• Ευρωπαϊκό ψηφιακό πιστοποιητικό COVID-19 (γενικές πληροφορίες)
• Προς ένα παγκόσμιο ψηφιακό πιστοποιητικό υγείας: Έκδοση σύστασης του Συμβουλίου (δελτίο Τύπου, 27 Ιουνίου 2023)

Σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη

Για να στηρίξουν τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις χώρες της ΕΕ κατά την ανάκαμψη από την οικονομική δυσπραγία που έχει προκαλέσει η πανδημία COVID-19, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ συμφώνησαν να καταρτίσουν σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη. Στις 23 Απριλίου 2020, δεσμεύτηκαν να συστήσουν ταμείο ανάκαμψης της ΕΕ με σκοπό να μετριαστούν οι επιπτώσεις της κρίσης.

Στις 21 Ιουλίου 2020, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ συμφώνησαν συνολικό προϋπολογισμό ύψους 1.824 δισ. € για την περίοδο 2021-2027. Η δέσμη μέτρων θα βοηθήσει την ΕΕ να ανασυνταχθεί μετά την πανδημία COVID-19 και θα υποστηρίξει τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, συνδυάζοντας το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) με μια πρωτοφανή προσπάθεια ανάκαμψης ύψους 750 δισ. € (800 δισ. € σε τρέχουσες τιμές), το «Next Generation EU» (NGEU).

Τα στοιχεία αυτά προστίθενται στα τρία δίχτυα ασφαλείας ύψους 540 δισ. € που έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή η ΕΕ για τη στήριξη των εργαζομένων, των επιχειρήσεων και των χωρών.

• Σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη (γενικές πληροφορίες και χρονολόγιο)
• Έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 17-21 Ιουλίου 2020

5 πεδία συνεργασίας της ΕΕ και των κρατών μελών κατά της COVID-19

Ανακαλύψτε τη συναρπαστική ιστορία της συλλογικής συνεργασίας της ΕΕ και των κρατών μελών της για να υποστηριχθούν οι πολίτες κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Από την ανάπτυξη ασφαλών και αποτελεσματικών εμβολίων μέχρι την αποστολή ιατρικού εξοπλισμού εκεί όπου οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες και την περίθαλψη ασθενών από άλλες χώρες, και από την προστασία των θέσεων εργασίας και των εργαζομένων μέχρι την ενίσχυση χωρών εταίρων ανά την υφήλιο, οι χώρες της ΕΕ έχουν ξεπεράσει τους εαυτούς τους στην προσπάθειά τους να βοηθήσουν η μία την άλλη.

• Ψηφιακή παρουσίαση: 5 πεδία συνεργασίας της ΕΕ και των κρατών μελών κατά της COVID-19

Παγκόσμια αλληλεγγύη

Η πανδημία COVID-19 είναι παγκόσμιο ζήτημα που απαιτεί παγκόσμια αντίδραση. Ενεργώντας από κοινού, με γνώμονα τις αρχές της αλληλεγγύης και της πολυμέρειας, οι χώρες της ΕΕ έχουν παράσχει στήριξη σε εταίρους σε ολόκληρο τον κόσμο και έχουν εξασφαλίσει σημαντική χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση των ανατρεπτικών συνεπειών της πανδημίας σε παγκόσμια κλίμακα.

Η «Ομάδα Ευρώπη» είναι ένας από τους κύριους χορηγούς του μηχανισμού COVAX, της παγκόσμιας συνεργασίας για την επιτάχυση της ανάπτυξης και της παραγωγής εξετάσεων, θεραπειών και εμβολίων για την αντιμετώπιση της COVID-19 και της ισότιμης πρόσβασης σε αυτά.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ δεσμεύτηκαν τον Μάιο του 2021 να δωρίσουν δόσεις εμβολίων κατά της νόσου COVID-19 σε εταίρους τους σε όλο τον κόσμο. Επιπλέον, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της βοηθούν τους εταίρους με δωρεές και εξαγωγές εμβολίων, καθώς και με οικονομική και ανθρωπιστική στήριξη για τις χώρες που έχουν ανάγκη.

Μόνο με κοινό αίσθημα παγκόσμιας αλληλεγγύης και ευθύνης θα κερδίσουμε τη μάχη με την κρίση της πανδημίας COVID-19.

Charles Michel, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου

• COVID-19: Παγκόσμια αλληλεγγύη (γενικές πληροφορίες)

Στις 30 Μαρτίου 2021, ηγέτες και ηγέτιδες από όλον τον κόσμο ένωσαν τις φωνές τους με αυτές του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Charles Michel και του επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) υπέρ μιας διεθνούς συνθήκης για καλύτερη πρόληψη και ετοιμότητα έναντι των πανδημιών μετά την εμπειρία της COVID-19, για το καλό των επόμενων γενεών.

Σε ειδική σύνοδο της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας, τα 194 μέλη του ΠΟΥ ενέκριναν την 1η Δεκεμβρίου 2021 την απόφαση για την έναρξη της διαδικασίας κατάρτισης και διαπραγμάτευσης νέας διεθνούς συμφωνίας για τις πανδημίες.

• Νέα συμφωνία για την πανδημία (γενικές πληροφορίες)

Κατά τη διάρκεια της κρίσης αυτής, οι χώρες της ΕΕ εντείνουν τις προσπάθειές τους για να στηρίξουν η μία την άλλη, βοηθώντας όσους έχουν περισσότερο ανάγκη και κατανέμοντας τους πόρους για την καταπολέμηση της εξάπλωσης του ιού. Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη στην καλύτερη έκφανσή της.

Η ΕΕ βοήθησε επίσης τους πολίτες της ΕΕ που εγκλωβίστηκαν σε τρίτες χώρες κατά το πρώτο κύμα της πανδημίας. Στους πρώτους μήνες της πανδημίας, οι αντιπροσωπίες της ΕΕ συνεργάστηκαν με τις πρεσβείες των κρατών μελών για τον συντονισμένο επαναπατρισμό άνω των 650.000 πολιτών της ΕΕ, συμβάλλοντας στο κόστος πάνω από 400 πτήσεων επαναπατρισμού που οργάνωσαν τα κράτη μέλη.

• Επισκόπηση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης στην πράξη

Τι έχει ήδη κάνει η ΕΕ

Σε αυτή την περίοδο κρίσης η ΕΕ και τα κράτη μέλη της συνεργάζονται και αλληλοβοηθούνται.

Η ΕΕ κινητοποίησε πόρους για τη στήριξη της επείγουσας αντιμετώπισης του ιού εξασφαλίζοντας την προμήθεια εξοπλισμού προστασίας, ενισχύοντας την έρευνα και στηρίζοντας τους διεθνείς μας εταίρους που έχουν ανάγκη.

• Στήριξη των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και προστασία της δημόσιας υγείας
• Έρευνα και ανάπτυξη ασφαλών εμβολίων κατά της νόσου COVID-19
• Αντίδραση της ΕΕ στις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19
• Συντονισμός των μέτρων για τα ταξίδια εντός της ΕΕ στη διάρκεια της πανδημίας

Ο ρόλος του Συμβουλίου: Συντονισμός σε περιπτώσεις κρίσης

Στις 28 Ιανουαρίου 2020, η κροατική Προεδρία αποφάσισε να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό ολοκληρωμένων ρυθμίσεων της ΕΕ για την πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων (IPCR), θέτοντάς τον σε λειτουργία ανταλλαγής πληροφοριών ώστε να ανταποκριθεί στο ξέσπασμα της COVID-19. Οι εν λόγω ρυθμίσεις αποτελούν το πλαίσιο της ΕΕ για τον συντονισμό της αντιμετώπισης διατομεακών κρίσεων στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο.

Με τον μηχανισμό σε λειτουργία ανταλλαγής πληροφοριών, τα κράτη μέλη έχουν πρόσβαση:

• στις τακτικές εκθέσεις επίγνωσης και ανάλυσης καταστάσεων που εκπονούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
• μια ειδική σελίδα που φιλοξενείται σε ασφαλή διαδικτυακή πλατφόρμα για την ανταλλαγή πληροφοριών

Στις 2 Μαρτίου 2020, λαμβάνοντας υπόψη τη ρευστή κατάσταση και τους διάφορους τομείς που έθιγε η πανδημία της COVID-19 (υγεία, προξενικά θέματα, πολιτική προστασία, οικονομία), η Προεδρία έθεσε τον μηχανισμό IPCR σε λειτουργία πλήρους ενεργοποίησης. Η πλήρης ενεργοποίηση επιτρέπει να πραγματοποιούνται συνεδριάσεις διαχείρισης κρίσεων στις οποίες συμμετέχουν:

• τα κράτη μέλη που πλήττονται
• η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
• η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
• το γραφείο του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
• σχετικοί οργανισμοί και εμπειρογνώμονες της ΕΕ

Καθ’ όλη τη διάρκεια της πρώτης έξαρσης, η κροατική Προεδρία αποφάσισε να συγκαλέσει τακτικές συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης για να διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό στην αντιμετώπιση της κρίσης που προκάλεσε η πανδημία COVID-19. Οι συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης συνέχισαν να συγκαλούνται ανά τακτά διαστήματα από τις επόμενες Προεδρίες.

Στις 2 Μαΐου 2023, η σουηδική Προεδρία αποφάσισε να απενεργοποιήσει την πλήρη λειτουργία των ολοκληρωμένων ρυθμίσεων για την πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων (IPCR) για τη νόσο COVID-19. Οι ρυθμίσεις IPCR για τη νόσο COVID-19 διατηρούνται σε λειτουργία παρακολούθησης και τα ζητήματα που σχετίζονται με την COVID-19 εξακολουθούν να εξετάζονται στην επιτροπή υγειονομικής ασφάλειας της ΕΕ και στην Ομάδα «Δημόσια υγεία» του Συμβουλίου.

• Απενεργοποίηση των ρυθμίσεων IPCR για τη νόσο COVID-19 (δελτίο Τύπου της σουηδικής Προεδρίας, 4 Μαΐου 2023)
• COVID-19: Η Προεδρία εντείνει την αντίδραση σε επίπεδο ΕΕ ενεργοποιώντας την πλήρη λειτουργία του μηχανισμού IPCR (δελτίο Τύπου, 2 Μαρτίου 2020)
• Η αντίδραση του Συμβουλίου σε κρίσεις (IPCR) (γενικές πληροφορίες)

Ιστορικό

Η COVID-19 είναι νόσος που προκαλείται από ένα νέο είδος κορωνοϊού (SARS-CoV-2). Ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά στην Κίνα τον Δεκέμβριο του 2019.

Το Δεκέμβριο του 2019 καταγράφηκε στην κινεζική πόλη Γουχάν έξαρση της COVID-19, η οποία εξαπλώθηκε γρήγορα σε άλλες περιοχές της Κίνας και του κόσμου. Τον Ιανουάριο του 2020 παρουσιάστηκαν μεμονωμένα κρούσματα σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ.

Στα τέλη Φεβρουαρίου του 2020 η Ιταλία ανέφερε σημαντική αύξηση των κρουσμάτων COVID-19 με συγκέντρωση στις βόρειες περιοχές της χώρας. Τα περισσότερα από τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ άρχισαν να αναφέρουν κρούσματα μόλυνσης.

Τον Μάρτιο του 2020 όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ ανέφεραν πλέον κρούσματα COVID-19. Έκτοτε, ο αριθμός των κρουσμάτων συνέχισε να αυξάνεται.

Το Συμβούλιο παρακολουθεί από κοντά την κατάσταση μαζί με τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ και λαμβάνει μέτρα. Σε αυτά περιλαμβάνεται η έκδοση σχετικών νομοθετημάτων από την ΕΕ και ο συνεχής συντονισμός με τα κράτη μέλη για την ανταλλαγή πληροφοριών, την αξιολόγηση των αναγκών και την εξασφάλιση ενιαίας αντίδρασης σε επίπεδο ΕΕ.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συντονίζει τα μέτρα αντιμετώπισης σε παγκόσμιο επίπεδο. Στις 11 Μαρτίου 2020, ο ΠΟΥ κήρυξε την COVID-19 παγκόσμια πανδημία. Η ΕΕ συμβάλλει άμεσα στην παγκόσμια αντίδραση του ΠΟΥ.

Έως τον Μάιο του 2023, η πανδημία είχε προκαλέσει, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, σχεδόν 7 εκατομμύρια θανάτους (6.921.614). Στις 5 Μαΐου 2023, ο ΠΟΥ ανακοίνωσε ότι η νόσος COVID-19 δεν αποτελεί πλέον κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας.

Για ό,τι νεότερο σχετικά με την COVID-19 (σύνοδοι του Συμβουλίου, δελτία Τύπου, ενημερωτικά γραφήματα και εκδόσεις), επισκεφθείτε την παρακάτω σελίδα: