Οι συμφωνίες ΕΕ–Mercosur με απλά λόγια
Οι σχέσεις ΕΕ–Mercosur διέπονται από δύο συμφωνίες στο πλαίσιο μιας εκσυγχρονισμένης και ολοκληρωμένης εταιρικής σχέσης που καλύπτει πολιτικό διάλογο και εμπορική συνεργασία. Η ΕΕ έχει επίσης θεσπίσει ειδικούς κανόνες για να προστατεύσει τον γεωργικό τομέα της.
Μια μακροχρόνια εταιρική σχέση
Η ΕΕ και η Mercosur, ένας εμπορικός συνασπισμός της Νότιας Αμερικής αποτελούμενος από την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη, είναι στενοί σύμμαχοι και ομονοούντες εταίροι, τους οποίους ενώνει η κοινή δέσμευση υπέρ της πολυμέρειας και του βασισμένου σε κανόνες διεθνούς εμπορίου. Αν και πλήρες μέλος της Mercosur από τον Ιούλιο του 2024, η Βολιβία δεν αποτελεί μέρος των συμφωνιών, διότι οι διαπραγματεύσεις είχαν σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί πριν από την προσχώρησή της.
Η σχέση ΕΕ–Mercosur χρονολογείται από το 1999, όταν τέθηκε σε ισχύ η διαπεριφερειακή συμφωνία-πλαίσιο για τη συνεργασία. Έκτοτε, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της ΕΕ και της Mercosur για συμφωνία σύνδεσης έχουν περάσει από διάφορα στάδια.
Στις 6 Δεκεμβρίου 2024, η ΕΕ κατέληξε σε πολιτική συμφωνία με τη Mercosur για συνολική συμφωνία εταιρικής σχέσης αποτελούμενη από δύο πυλώνες: έναν για την πολιτική συνεργασία και έναν για το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Στις 3 Σεπτεμβρίου 2025, η Επιτροπή πρότεινε αποφάσεις του Συμβουλίου για την υπογραφή και τη σύναψη δύο παράλληλων αλλά νομικά διακριτών πράξεων:
- της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur (EMPA) που συνδυάζει πολιτικό διάλογο, συνεργασία και εμπόριο
- της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας (iTA) που καλύπτει εμπορικές και επενδυτικές δεσμεύσεις, προς εφαρμογή πριν από την έναρξη ισχύος της EMPA
Στις 9 Ιανουαρίου 2026, το Συμβούλιο έδωσε το πράσινο φως για την υπογραφή αμφοτέρων των συμφωνιών. Ακολούθησε η τελετή υπογραφής που έλαβε χώρα στην Παραγουάη στις 17 Ιανουαρίου.
Μόλις τεθούν σε ισχύ, οι συμφωνίες θα διέπουν τις σχέσεις στο πλαίσιο μιας εκσυγχρονισμένης και ολοκληρωμένης εταιρικής σχέσης, θα προωθήσουν πιο σταθερούς και προβλέψιμους κανόνες για το εμπόριο και τις επενδύσεις και θα δημιουργήσουν τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο, καλύπτοντας μια αγορά άνω των 700 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Στη συνέχεια, θα κληθεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να δώσει την έγκρισή του, ώστε το Συμβούλιο να μπορέσει να συνάψει τις συμφωνίες.
Συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur
Η συμφωνία εταιρικής σχέσης συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο πλαίσιο τον πολιτικό διάλογο, τη συνεργασία και την τομεακή δέσμευση. Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για το εμπόριο και τις επενδύσεις, οι οποίες θα τεθούν σε πλήρη εφαρμογή μόλις συναφθεί και τεθεί σε ισχύ η συμφωνία.
Η συμφωνία εταιρικής σχέσης θα συμβάλει στην ενίσχυση της συνεργασίας σε τομείς όπως:
- η βιώσιμη ανάπτυξη
- το περιβάλλον και η δράση για το κλίμα
- ο ψηφιακός μετασχηματισμός
- τα ανθρώπινα δικαιώματα
- η κινητικότητα
- η καταπολέμηση της τρομοκρατίας
- η διαχείριση κρίσεων
Θα βοηθήσει επίσης να προαχθεί στενότερος συντονισμός σε πολυμερή φόρουμ και σε ό,τι αφορά παγκόσμιες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων της κλιματικής αλλαγής, της διατήρησης της ειρήνης και της μετανάστευσης, και θα διευκολύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σε μια σειρά θεμάτων, από τη διακυβέρνηση έως την τεχνολογική καινοτομία.
Ενδιάμεση εμπορική συμφωνία
Η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία (iTA) αποτελεί έκφραση του πυλώνα ελευθέρωσης του εμπορίου και των επενδύσεων της εταιρικής σχέσης και θα λειτουργήσει ως αυτόνομη συμφωνία έως ότου τεθεί σε ισχύ η πλήρης εταιρική σχέση. Στόχος της συμφωνίας είναι να επέλθουν τα οικονομικά οφέλη των εμπορικών δεσμεύσεων που αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης το συντομότερο δυνατό.
Η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία προετοιμάζει το έδαφος για δασμολογικές μειώσεις, παρέχει πρόσβαση σε νέες αγορές και καθιστά δυνατή τη βελτίωση των εμπορικών όρων σε βασικούς τομείς όπως η γεωργία, η αυτοκινητοβιομηχανία, τα φαρμακευτικά προϊόντα και τα χημικά προϊόντα.
Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις σχετικά με τα εξής:
- διευκόλυνση των επενδύσεων
- άρση φραγμών στο διασυνοριακό εμπόριο υπηρεσιών, ιδίως ψηφιακών και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών
- δημόσιες συμβάσεις, επιτρέποντας στις εταιρείες της ΕΕ να συμμετέχουν σε διαδικασίες δημόσιων διαγωνισμών στις χώρες της Mercosur
Χρειάζεται δε να επικυρωθεί μόνο από την ΕΕ και όχι από τα κράτη μέλη χωριστά. Η λήξη της θα επέλθει όταν τεθεί σε ισχύ η συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur, η οποία πρέπει να επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη.
Στις 23 Μαρτίου 2026, η ΕΕ ενημέρωσε τις χώρες της Mercosur σχετικά με την προσωρινή εφαρμογή της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας, με βάση την απόφαση που έλαβε το Συμβούλιο στις 9 Ιανουαρίου 2026.
Η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία εφαρμόζεται προσωρινά από την 1η Μαΐου 2026 με την κατάργηση των δασμών για ορισμένα προϊόντα από την πρώτη ημέρα, δημιουργώντας προβλέψιμους κανόνες για το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Εμπόριο ΕΕ-Mercosur: Στοιχεία και αριθμοί
Μέτρα διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα
Για την προστασία του γεωργικού τομέα της ΕΕ και ορισμένων ευαίσθητων γεωργικών προϊόντων τα οποία ενδέχεται να εκτεθούν στον ανταγωνισμό που θα δημιουργήσουν οι εισαγωγές, η ΕΕ θέσπισε ειδικό κανονισμό για μέτρα διασφάλισης στο πλαίσιο της συμφωνίας Mercosur, ο οποίος μεταφέρει στο δίκαιο της ΕΕ τις διατάξεις διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα που προβλέπουν οι συμφωνίες EMPA και iTA.
Συγκεκριμένα ο κανονισμός καθορίζει πώς μπορεί η ΕΕ να αναστείλει προσωρινά τις δασμολογικές προτιμήσεις για τις εισαγωγές γεωργικών προϊόντων από τη Mercosur, εάν οι εισαγωγές αυτές ζημιώνουν τους παραγωγούς της ΕΕ. Έχει ως βάση τα υφιστάμενα εργαλεία διασφάλισης της ΕΕ, αλλά εισάγει ταχύτερες διαδικασίες και απλούστερους μηχανισμούς ενεργοποίησης για να κινηθούν έρευνες με σκοπό την προστασία των γεωργών της ΕΕ.
Έως ότου θεσπιστεί μόνιμο νομικό πλαίσιο, η Επιτροπή μπορεί να εφαρμόζει διμερή μέτρα διασφάλισης στα γεωργικά προϊόντα στο πλαίσιο της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας, μεταξύ άλλων επιβάλλοντας δασμούς για να αντιμετωπιστούν τυχόν απότομες αυξήσεις των εισαγωγών ή/και πτώσεις των τιμών που διαταράσσουν τις αγορές των τοπικών προϊόντων. Επιπλέον, θα εφαρμοστούν ενισχυμένες απαιτήσεις παρακολούθησης για προϊόντα που υπόκεινται σε δασμολογικές ποσοστώσεις, όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά, το χοιρινό κρέας, η ζάχαρη, η αιθανόλη, το ρύζι, το μέλι, ο αραβόσιτος και το γλυκό καλαμπόκι.
Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να ζητήσουν από την Επιτροπή να κινήσει έρευνες διασφάλισης. Σε περίπτωση που το πράξει, η Επιτροπή υποχρεούται να ενημερώνει πλήρως και εγκαίρως το Συμβούλιο σχετικά με κάθε προβλεπόμενη δράση.
Στις 5 Μαρτίου 2026, το Συμβούλιο εξέδωσε επίσημα τον κανονισμό για την εφαρμογή των διμερών ρητρών διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα. Ο κανονισμός θα εφαρμοστεί στην ενδιάμεση εμπορική συμφωνία από την έναρξη της ισχύος της και θα εξακολουθήσει να εφαρμόζεται αφού τεθεί σε ισχύ η συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur.
Τελευταία ενημέρωση: 1 Μαΐου 2026