Overeenkomsten EU-Mercosur uitgelegd
De 2 overeenkomsten regelen de politieke en handelsbetrekkingen in een gemoderniseerd en breed partnerschap tussen de EU en Mercosur. Met nieuwe, specifieke regels wil de EU ook haar landbouwsector beschermen.
Partners van oudsher
Het Zuid-Amerikaanse handelsblok Mercosur bestaat uit Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay en is een trouwe bondgenoot en gelijkgestemde partner van de EU. Samen zetten ze zich in voor multilateralisme en de op regels gebaseerde internationale handel. Aangezien Bolivia pas sinds juli 2024 volwaardig lid is van Mercosur en de onderhandelingen dus grotendeels vóór zijn toetreding werden afgerond, is het land geen partij bij de overeenkomsten.
In 1999 ging de interregionale kaderovereenkomst voor samenwerking tussen de EU en Mercosur in. De onderhandelingen over een associatieovereenkomst doorliepen daarna verschillende fasen.
Op 6 december 2024 bereikten de EU en Mercosur een politiek akkoord over een brede partnerschapsovereenkomst. Die bestaat uit 2 pijlers: politieke samenwerking, en handel en investeringen.
Op 3 september 2025 diende de Commissie bij de Raad voorstellen in voor Raadsbesluiten over de ondertekening en sluiting van 2 parallelle, maar juridisch verschillende overeenkomsten:
- de partnerschapsovereenkomst EU-Mercosur (EMPA), waarin politieke dialoog, samenwerking en handel aan bod komen
- de interim-handelsovereenkomst (iTA), met daarin handels- en investeringstoezeggingen die al vóór de inwerkingtreding van de EMPA van toepassing moeten zijn
Op 9 januari 2026 gaf de Raad groen licht voor de ondertekening van de 2 overeenkomsten. Dat gebeurde op 17 januari in Paraguay.
Zodra de overeenkomsten ingaan, vallen de betrekkingen binnen een gemoderniseerd en alomvattend partnerschap, gelden er stabielere en voorspelbaardere regels voor handel en investeringen en ontstaat 's werelds grootste vrijhandelszone, met een markt van meer dan 700 miljoen mensen.
Na goedkeuring door het Europees Parlement kan de Raad de overeenkomsten sluiten.
Partnerschapsovereenkomst EU-Mercosur
Deze bundelt politieke dialoog, samenwerking en sectorale betrokkenheid in 1 kader. De overeenkomst heeft ook betrekking op handel en investeringen. Dat gedeelte is pas volledig van toepassing na de ondertekening en inwerkingtreding van de overeenkomst.
Hierdoor is nauwere samenwerking mogelijk op gebieden als:
- duurzame ontwikkeling
- milieu en klimaatactie
- digitale transformatie
- mensenrechten
- mobiliteit
- terrorismebestrijding
- crisisbeheersing
Ook zorgt dit voor betere coördinatie in multilaterale fora en voor mondiale uitdagingen, zoals klimaatverandering, vredeshandhaving en migratie, en een vlottere uitwisseling van beste praktijken op allerhande gebieden, van bestuur tot technologische innovatie.
Interim-handelsovereenkomst
De iTA vormt de pijler voor de liberalisering van handel en investeringen van de EMPA, en staat op zichzelf totdat de volledige EMPA in werking treedt. Doel is dat de overeengekomen handelstoezeggingen zo snel mogelijk hun economische vruchten afwerpen.
De overeenkomst zal zorgen voor lagere tarieven, toegang tot nieuwe markten, en betere handelsvoorwaarden in belangrijke sectoren, zoals de landbouw, de auto-industrie, de farmaceutische sector en de chemische industrie.
Ook bevat de iTA bepalingen over:
- het bevorderen van investeringen
- het wegnemen van belemmeringen voor de grensoverschrijdende handel in diensten, vooral digitale en financiële diensten
- overheidsopdrachten, zodat EU-bedrijven kunnen deelnemen aan openbare aanbestedingen in Mercosur-landen
De overeenkomst wordt enkel geratificeerd door de EU, niet door de afzonderlijke lidstaten. Ze loopt af wanneer de EMPA, die door alle lidstaten moet worden geratificeerd, in werking treedt.
Op 23 maart 2026 bracht de EU de Mercosur-landen op de hoogte van de voorlopige toepassing van de iTA, conform het besluit van de Raad van 9 januari 2026.
De iTA wordt sinds 1 mei 2026 voorlopig toegepast, waarbij de tarieven op bepaalde producten vanaf dag één zijn afgeschaft. Dat creëert voorspelbare regels voor handel en investeringen.
Handel EU-Mercosur: feiten en cijfers
Bescherming van landbouwproducten
Met een specifieke verordening wil de EU de Europese landbouwsector en bepaalde landbouwproducten beschermen die gevoelig kunnen zijn voor concurrentie uit Mercosur-landen. Bij die verordening worden de vrijwaringsclausules voor landbouwproducten in de EMPA en de iTA opgenomen in de EU-wetgeving.
In de verordening staat specifiek hoe de EU de tariefpreferenties voor de invoer van landbouwproducten uit Mercosur tijdelijk kan opschorten als die invoer producenten in de EU schade berokkent. De verordening stoelt op bestaande EU-vrijwaringsinstrumenten, maakt snellere procedures mogelijk en bevat eenvoudigere triggers om onderzoeken te starten om landbouwers in de EU te beschermen.
Zolang er geen rechtskader is, kan de Commissie volgens de iTA bilaterale vrijwaringsmaatregelen voor landbouwproducten toepassen, zoals heffingen tegen invoerpieken en/of prijsdalingen die de lokale productiemarkten verstoren. Daarnaast zullen producten waarvoor tariefcontingenten gelden, zoals rundvlees, gevogelte, varkensvlees, suiker, ethanol, rijst, honing, mais en suikermais strenger worden gemonitord.
De lidstaten kunnen de Commissie ook verzoeken om vrijwaringsonderzoeken op te starten. De Commissie moet in dat geval de Raad volledig en tijdig in kennis stellen van alle voorgenomen maatregelen.
Op 5 maart 2026 nam de Raad de verordening tot uitvoering van de bilaterale vrijwaringsclausules voor landbouwproducten formeel aan. De verordening zal van toepassing zijn op de iTA zodra deze in werking treedt, en blijft van toepassing wanneer de EMPA ingaat.
Laatst bijgewerkt: 1 mei 2026