Εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας
Η ΕΕ συνάπτει εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας με ομονοούσες χώρες εκτός ΕΕ για την προώθηση της ειρήνης και της ασφάλειας σε ολόκληρο τον κόσμο.
Τι είναι οι εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας;
Οι εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας αποτελούν απολύτως αναγκαίο πυλώνα των προσπαθειών της ΕΕ για την προώθηση της ειρήνης και της ασφάλειας στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο. Συνιστούν ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας που αποσκοπεί στην περαιτέρω ενίσχυση των διμερών σχέσεων με τρίτες χώρες κατά τρόπο αμοιβαία επωφελή.
Οι εν λόγω εταιρικές σχέσεις βασίζονται στην υφιστάμενη και μακροχρόνια συνεργασία με ομονοούντες εταίρους. Πρόκειται για νομικώς μη δεσμευτικά μέσα.
Αποτελούν επίσης ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής πυξίδας, η οποία εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2022. Με την υιοθέτηση της πυξίδας, η ΕΕ δεσμεύτηκε να συνεργαστεί με μεγαλύτερη συνέπεια και πληρότητα με τους εταίρους της σε διμερές επίπεδο και να αναπτύξει ειδικά προσαρμοσμένες εταιρικές σχέσεις που θα βασίζονται σε κοινές αξίες και κοινά συμφέροντα.
Οι εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας υπογράφονται από τον Ύπατο Εκπρόσωπο εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την εξουσιοδότηση του Συμβουλίου. Από την πλευρά των εταίρων, υπογράφονται από τον υπουργό Εξωτερικών και/ή τον υπουργό Άμυνας της συγκεκριμένης χώρας.
Στρατηγική πυξίδα για την ασφάλεια και την άμυνα
Γιατί χρειάζονται οι εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας;
Οι εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας είναι φιλόδοξες συμφωνίες οι οποίες αντικατοπτρίζουν το αυξανόμενο ενδιαφέρον τόσο της ΕΕ όσο και των εταίρων για ενισχυμένη διμερή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας.
Οι εταιρικές σχέσεις, αν και είναι ειδικά προσαρμοσμένες σε κάθε μεμονωμένο εταίρο, καλύπτουν ευρύ φάσμα τομέων συνεργασίας που περιλαμβάνει:
- την ειρήνη, την πρόληψη συγκρούσεων και τη διαχείριση κρίσεων
- αμυντικές πρωτοβουλίες και ικανότητες
- την αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών και της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό
- την ασφάλεια στο διάστημα, στον κυβερνοχώρο και στη θάλασσα
- την καταπολέμηση της τρομοκρατίας
- τη μη διάδοση, τον αφοπλισμό και τον έλεγχο των εξοπλισμών
- την κλιματική ασφάλεια
- θεματολόγιο για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια
Πόσες εταιρικές σχέσεις έχουν υπογραφεί;
Μέχρι σήμερα, η ΕΕ έχει υπογράψει δώδεκα εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας:
- Γκάνα (24 Μαρτίου 2026)
- Αυστραλία (18 Μαρτίου 2026)
- Ισλανδία (18 Μαρτίου 2026)
- Ινδία (27 Ιανουαρίου 2026)
- Καναδάς (23 Ιουνίου 2025)
- Ηνωμένο Βασίλειο (19 Μαΐου 2025)
- Αλβανία (18 Δεκεμβρίου 2024)
- Βόρεια Μακεδονία (19 Νοεμβρίου 2024)
- Νότια Κορέα (4 Νοεμβρίου 2024)
- Ιαπωνία (1 Νοεμβρίου 2024)
- Νορβηγία (28 Μαΐου 2024)
- Μολδαβία (21 Μαΐου 2024)
Στο μέλλον ενδέχεται να συναφθούν και άλλες εταιρικές σχέσεις.
Άλλες ρυθμίσεις ασφάλειας και άμυνας
Πέραν των εταιρικών σχέσεων ασφάλειας και άμυνας, η ΕΕ διατηρεί διάφορα άλλα είδη ρυθμίσεων ασφάλειας και άμυνας με πολυμερείς, περιφερειακούς και εθνικούς εταίρους.
Σε μια ολοένα και πιο σύνθετη γεωπολιτική πραγματικότητα, οι εταιρικές σχέσεις που θεμελιώνονται σε κοινά συμφέροντα εξακολουθούν να αποτελούν ισχυρή εγγύηση για την πολυμερή προσέγγιση, καθώς και για τη διεθνή συνεργασία και τον διάλογο.
Συνεργασία ΕΕ-ΟΗΕ
Η ΕΕ συνεργάζεται στενά με τον ΟΗΕ σε ειρηνευτικές επιχειρήσεις και στη διαχείριση κρίσεων, τόσο σε μη στρατιωτικά όσο και σε στρατιωτικά θέματα.
Το 2003, όταν η ΕΕ ανέπτυξε τις πρώτες μη στρατιωτικές και στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις της στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ), η ΕΕ και ο ΟΗΕ εξέδωσαν κοινή δήλωση σχετικά με τη συνεργασία ΕΕ-ΟΗΕ στη διαχείριση κρίσεων. Έκτοτε, έχουν ενισχύσει περαιτέρω τη στρατηγική εταιρική σχέση τους για τις ειρηνευτικές επιχειρήσεις και τη διαχείριση κρίσεων.
Συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ
Η στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ-ΝΑΤΟ παραμένει κρίσιμης σημασίας για τη διατήρηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην ευρωατλαντική περιοχή. Οι σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ έλαβαν επίσημη μορφή στις αρχές της δεκαετίας του 2000, με βάση ενέργειες που είχαν γίνει τη δεκαετία του 1990 για την προώθηση μεγαλύτερης ευρωπαϊκής ευθύνης σε θέματα άμυνας.
Από κοινού, η ΕΕ και το ΝΑΤΟ αντιπροσωπεύουν πάνω από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους και ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου. Το ΝΑΤΟ παραμένει για τις 23 χώρες της ΕΕ που είναι μέλη του το θεμέλιο της συλλογικής τους άμυνας.
Συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους
Η ΕΕ είναι σταθερά προσηλωμένη στη συνεργασία με βασικούς περιφερειακούς εταίρους, μεταξύ άλλων με τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), την Αφρικανική Ένωση (ΑΕ), την Οικονομική Κοινότητα των Δυτικοαφρικανικών Κρατών (ECOWAS), τον Σύνδεσμο Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN) και το Συμβούλιο Συνεργασίας του Περσικού Κόλπου (ΣΣΠΚ).
Συμμετοχή σε μη στρατιωτικές και στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις της ΕΕ
Τρίτες χώρες έχουν συμμετάσχει σε μη στρατιωτικές και στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις από το 2003, όταν δρομολογήθηκαν οι πρώτες αποστολές και επιχειρήσεις. Η συμμετοχή τους διέπεται από συμφωνία-πλαίσιο συμμετοχής η οποία υπογράφεται μεταξύ μεμονωμένων τρίτων χωρών και της ΕΕ.
Οι συμφωνίες καθορίζουν τους όρους συμμετοχής τρίτων χωρών σε επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ και τη σχέση των χωρών αυτών με την ΕΕ κατά την εκτέλεση των αποστολών. Η ΕΕ έχει συνάψει περισσότερες από 20 σχετικές συμφωνίες με τρίτες χώρες.
Συμφωνίες για την ανταλλαγή διαβαθμισμένων πληροφοριών
Οι συμφωνίες με τρίτες χώρες σχετικά με την ασφάλεια των διαβαθμισμένων πληροφοριών αποσκοπούν στην ενίσχυση της ασφάλειας και της προστασίας των πολιτών τους μέσω της ανταλλαγής διαβαθμισμένων πληροφοριών και θεσπίζουν μηχανισμούς που διασφαλίζουν ότι οι διαμοιραζόμενες πληροφορίες παραμένουν ασφαλείς. Η ΕΕ έχει συνάψει περισσότερες από 15 σχετικές συμφωνίες.
Συμμετοχή σε έργα της PESCO
Ενώ η συμμετοχή στη μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία (PESCO) είναι ανοικτή μόνο στα κράτη μέλη της ΕΕ, τον Νοέμβριο του 2020 το Συμβούλιο καθόρισε τις γενικές προϋποθέσεις υπό τις οποίες τρίτες χώρες θα μπορούσαν να κληθούν να συμμετάσχουν σε μεμονωμένα έργα της PESCO.
Για παράδειγμα, ο Καναδάς, η Νορβηγία και οι Ηνωμένες Πολιτείες κλήθηκαν να συμμετάσχουν στο έργο στρατιωτικής κινητικότητας το 2021, όπως και το Ηνωμένο Βασίλειο το 2022 και η Ελβετία το 2025.
Διάλογοι για την ασφάλεια και την άμυνα
Η ΕΕ διεξάγει διαλόγους και διαβουλεύσεις για την ασφάλεια και την άμυνα με διάφορες χώρες εταίρους, περιφέρειες και πολυμερείς οργανισμούς. Οι διάλογοι αυτοί αποσκοπούν στην προώθηση της συνεργασίας σε όλους τους τομείς που σχετίζονται με την ασφάλεια και την άμυνα και παρέχουν μια πλατφόρμα για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων και ανησυχιών.
Επιπλέον, ο Ύπατος Εκπρόσωπος διοργανώνει το φόρουμ Schuman για την ασφάλεια και την άμυνα με σκοπό τη διευκόλυνση του διαλόγου υψηλού επιπέδου σχετικά με θέματα διεθνούς ειρήνης, ασφάλειας και άμυνας. Στο φόρουμ συμμετέχουν εκπρόσωποι των κρατών μελών της ΕΕ, των χωρών-εταίρων, διεθνών και περιφερειακών οργανισμών, της ακαδημαϊκής κοινότητας και κέντρων μελετών.
Δείτε επίσης:
Ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα
Η άμυνα της ΕΕ σε αριθμούς
Στρατιωτικές και μη στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις
Τελευταία ενημέρωση: 24 Μαρτίου 2026