Partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony
UE zawiera partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony z państwami trzecimi o podobnych poglądach, aby propagować pokój i bezpieczeństwo na całym świecie.
Czym są partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony?
Partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony są niezbędnym filarem wysiłków UE w zakresie propagowania pokoju i bezpieczeństwa w Europie i na całym świecie. Stanowią one nowe ramy współpracy, które mają pomóc dalej zacieśniać stosunki dwustronne z państwami trzecimi w sposób przynoszący obopólne korzyści.
Partnerstwa opierają się na istniejącej i wieloletniej współpracy z partnerami o podobnych poglądach. Są instrumentami niewiążącymi prawnie.
To również jeden z filarów „Strategicznego kompasu” przyjętego w marcu 2022 r. Przyjmując ten dokument, UE zobowiązała się, że będzie w bardziej konsekwentny i kompleksowy sposób współpracować ze swoimi dwustronnymi partnerami oraz że będzie budować dostosowane do potrzeb partnerstwa oparte na wspólnych wartościach i interesach.
W imieniu Unii Europejskiej partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony podpisuje – za zgodą Rady – wysoki przedstawiciel. Po stronie partnerów są one podpisywane przez ministra spraw zagranicznych lub ministra obrony danego państwa.
„Strategiczny kompas” na rzecz bezpieczeństwa i obrony
Po co partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony?
Partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony to ambitne umowy, które odzwierciedlają rosnące zainteresowanie UE i jej partnerów zacieśnianiem dwustronnej współpracy w tym zakresie.
Partnerstwa dostosowane są do potrzeb poszczególnych partnerów i obejmują różnorodne obszary współpracy, w tym:
- działania pokojowe, zapobieganie konfliktom i zarządzanie kryzysowe
- inicjatywy i zdolności obronne
- przeciwdziałanie zagrożeniom hybrydowym oraz zagranicznym manipulacjom informacjami i ingerencjom w informacje
- bezpieczeństwo przestrzeni kosmicznej, cyberbezpieczeństwo i bezpieczeństwo morskie
- zwalczanie terroryzmu
- nieproliferacja, rozbrojenie i kontrola zbrojeń
- bezpieczeństwo klimatyczne
- kobiety, pokój i bezpieczeństwo.
Ile partnerstw zostało podpisanych?
UE podpisała dotąd partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony z dwunastoma państwami:
- Ghaną (24 marca 2026)
- Australią (18 marca 2026)
- Islandią (18 marca 2026)
- Indiami (27 stycznia 2026)
- Kanadą (23 czerwca 2025)
- Wielką Brytanią (19 maja 2025)
- Albanią (18 grudnia 2024)
- Macedonią Północną (19 listopada 2024)
- Koreą Południową (4 listopada 2024)
- Japonią (1 listopada 2024)
- Norwegią (28 maja 2024)
- Mołdawią (21 maja 2024).
W przyszłości może podpisać kolejne.
Inne porozumienia dotyczące bezpieczeństwa i obrony
Poza partnerstwami w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony UE zawarła różne inne porozumienia w tym zakresie z partnerami wielostronnymi, regionalnymi i krajowymi.
W coraz bardziej złożonej rzeczywistości geopolitycznej partnerstwa oparte na wspólnych interesach pozostają silną gwarancją multilateralizmu oraz międzynarodowej współpracy i dialogu.
Współpraca UE–ONZ
UE ściśle współpracuje z ONZ w ramach operacji pokojowych i zarządzania kryzysowego, zarówno w kwestiach cywilnych, jak i wojskowych.
W 2003 r., kiedy UE rozmieściła swoje pierwsze cywilne i wojskowe misje i operacje w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO), UE i ONZ wydały wspólną deklarację o współpracy w zakresie zarządzania kryzysowego. Od tego czasu jeszcze bardziej wzmocniły swoje strategiczne partnerstwo na rzecz operacji pokojowych i zarządzania kryzysowego.
Współpraca UE–NATO
Strategiczne partnerstwo UE–NATO ma cały czas zasadnicze znaczenie dla utrzymania bezpieczeństwa i stabilności w obszarze euroatlantyckim. Stosunki między UE i NATO sformalizowano na początku XXI wieku, opierając się na działaniach podejmowanych w latach 90. XX wieku w celu propagowania większej odpowiedzialności Europy w kwestiach obronnych.
W państwach UE i NATO mieszka ponad miliard ludzi, a niektóre z nich należą do największych gospodarek świata. NATO pozostaje dla 23 państw UE, które są jego członkami, fundamentem ich zbiorowej obrony.
Współpraca z partnerami regionalnymi
UE jest głęboko zaangażowana we współpracę z kluczowymi partnerami regionalnymi, m.in. z Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), Unią Afrykańską (UA), Wspólnotą Gospodarczą Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS), Stowarzyszeniem Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) i Radą Współpracy Państw Zatoki (RWPZ).
Udział w cywilnych i wojskowych misjach i operacjach UE
Państwa trzecie uczestniczą w cywilnych i wojskowych misjach i operacjach od 2003 r., kiedy to rozpoczęto pierwsze takie misje i operacje. Ich uczestnictwo jest regulowane umową ramową o udziale podpisywaną między danym państwem trzecim a UE.
Umowa określa warunki udziału państw trzecich w unijnych operacjach zarządzania kryzysowego oraz stosunki między tymi państwami a UE w ramach prowadzenia misji. UE zawarła ponad 20 takich umów.
Umowy o wymianie informacji niejawnych
Umowy z państwami trzecimi o bezpieczeństwie informacji niejawnych mają pomóc zwiększyć bezpieczeństwo i ochronę obywateli obu stron poprzez wymianę informacji niejawnych oraz ustanawiają mechanizmy zapewniające bezpieczeństwo wymienianych informacji. UE zawarła ponad 15 takich umów.
Udział w projektach PESCO
Chociaż w stałej współpracy strukturalnej (PESCO) mogą uczestniczyć tylko państwa członkowskie UE, w listopadzie 2020 r. Rada określiła ogólne warunki, które pozwalają zapraszać do udziału w konkretny projektach państwa trzecie.
Na przykład w 2021 r. do uczestnictwa w projekcie dotyczącym mobilności wojskowej zostały zaproszone Kanada, Norwegia i USA, w 2022 r. Wielka Brytania, a w 2025 r. Szwajcaria.
Dialogi na temat bezpieczeństwa i obrony
UE prowadzi dialogi i konsultacje na temat bezpieczeństwa i obrony z wieloma krajami partnerskimi, regionami i organizacjami wielostronnymi. Dialogi wspierają współpracę we wszystkich obszarach związanych z bezpieczeństwem i obroną oraz stanowią platformę pomagającą mierzyć się ze wspólnymi wyzwaniami i problemami.
Ponadto wysoki przedstawiciel organizuje Forum im. Roberta Schumana na rzecz Bezpieczeństwa i Obrony, aby ułatwić dialog wysokiego szczebla na temat międzynarodowego pokoju, bezpieczeństwa i obrony. Forum skupia przedstawicieli państw członkowskich UE, krajów partnerskich, organizacji międzynarodowych i regionalnych, środowisk akademickich i ośrodków analitycznych.
Więcej
Europejska gotowość obronna
Obronność UE w liczbach
Misje i operacje cywilne i wojskowe
Ostatnia aktualizacja: 24 marca 2026