Εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ

Τι είναι οι εμπορικές συμφωνίες

Η ΕΕ διαχειρίζεται τις εμπορικές σχέσεις της με τρίτες χώρες μέσω εμπορικών συμφωνιών. Οι συμφωνίες αυτές σχεδιάζονται κατά τρόπο ώστε να δημιουργούν καλύτερες εμπορικές ευκαιρίες και να εξαλείφουν τους σχετικούς φραγμούς.

Η εμπορική πολιτική της ΕΕ χρησιμοποιείται επίσης ως μέσο προώθησης των ευρωπαϊκών αρχών και αξιών, από τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα έως το περιβάλλον και τα κοινωνικά δικαιώματα.

Κατηγορίες εμπορικών συμφωνιών

Οι εμπορικές συμφωνίες διαφέρουν ανάλογα με το περιεχόμενό τους:

• Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης (ΣΟΕΣ): στηρίζουν την ανάπτυξη εμπορικών εταίρων από χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού
• Συμφωνίες Ελεύθερων Συναλλαγών (ΣΕΣ): επιτρέπουν αμοιβαίο άνοιγμα αγορών με ανεπτυγμένες χώρες και αναδυόμενες οικονομίες, παρέχοντας προτιμησιακή πρόσβαση στις αγορές
• Συμφωνίες Σύνδεσης (ΣΣ): προωθούν ευρύτερες πολιτικές συμφωνίες

Η ΕΕ συνάπτει επίσης μη προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες στο πλαίσιο γενικότερων συμφωνιών, όπως οι Συμφωνίες Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας (ΣΕΣΣ).

Οι διαπραγματεύσεις εμπορικών συμφωνιών πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους κανόνες που ορίζει το άρθρο 218 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

• Συνθήκη για τη λειτουργία της ΕΕ (νομοθεσία ΕΕ)
• Τα οφέλη του ανοικτού εμπορίου (Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου)

Διαπραγματεύσεις και συμφωνίες

Η ΕΕ έχει συνάψει πάνω από 40 συμφωνίες με περίπου 80 εταίρους. Δρομολογεί την έγκριση ή κύρωση συμφωνιών με ακόμη 27.

• Εμπορικές διαπραγματεύσεις και συμφωνίες (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Εμπορικές σχέσεις της ΕΕ ανά χώρα/περιφέρεια (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Πώς γίνεται η διαπραγμάτευση εμπορικών συμφωνιών

Στις 22 Μαΐου 2018 το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα για τον τρόπο με τον οποίο γίνονται η διαπραγμάτευση και η σύναψη εμπορικών συμφωνιών.

Στα συμπεράσματα αυτά ορίζονται οι βασικές αρχές που θα διέπουν στο εξής την προσέγγιση του Συμβουλίου όσον αφορά τις εμπορικές διαπραγματεύσεις.

Συγκεκριμένα, το Συμβούλιο επικεντρώθηκε σε δύο θέματα:

• την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συστήσει τη μετάβαση από μία σε δύο χωριστές συμφωνίες: μία για την προστασία των επενδύσεων και μία για τις εμπορικές διατάξεις
• τον ρόλο του Συμβουλίου στις εμπορικές διαπραγματεύσεις

• Το Συμβούλιο εγκρίνει νέα προσέγγιση για τη διαπραγμάτευση και σύναψη εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ (δελτίο Τύπου, 22 Μαΐου 2018)

Ο ρόλος του Συμβουλίου

Το Συμβούλιο παίζει καίριο ρόλο στη διαμόρφωση νέων εμπορικών συμφωνιών.

Στα αρχικά στάδια, το Συμβούλιο εξουσιοδοτεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διαπραγματευθεί νέα εμπορική συμφωνία εξ ονόματος της ΕΕ. Αυτό γίνεται μέσω «διαπραγματευτικής εντολής». Με την εξουσιοδότηση αυτή, το Συμβούλιο δίνει οδηγίες διαπραγμάτευσης, οι οποίες καλύπτουν τους στόχους, το πεδίο και τις ενδεχόμενες προθεσμίες των διαπραγματεύσεων.

Στη συνέχεια, η Επιτροπή διαπραγματεύεται με τη χώρα-εταίρο εξ ονόματος της ΕΕ, σε στενή συνεργασία με το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Αφού καταλήξει με τον εταίρο στο κείμενο της συμφωνίας, η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο επίσημη πρόταση προς έγκριση.

Κατόπιν συζητήσεων, το Συμβούλιο εκδίδει απόφαση για την υπογραφή της συμφωνίας εξ ονόματος της ΕΕ. Στη συνέχεια, διαβιβάζει την υπογραφείσα συμφωνία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς έγκριση.

Στα τελικά στάδια, αφού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δώσει την έγκρισή του, το Συμβούλιο εκδίδει την απόφαση για τη σύναψη της συμφωνίας.

Αρχές που διέπουν το εμπόριο

Η ΕΕ τηρεί τις αρχές του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).

Οι εμπορικές συμφωνίες είναι συνήθως πολύ περίπλοκες, διότι πρόκειται για νομικές πράξεις που καλύπτουν ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, από τη γεωργία έως τη διανοητική ιδιοκτησία. Διέπονται, ωστόσο, από ορισμένες κοινές θεμελιώδεις αρχές.

Απαγόρευση των διακρίσεων

Η εμπορική αυτή αρχή του ΠΟΕ αφορά δύο πτυχές:

• πλέον ευνοούμενο κράτος: οι χώρες δεν μπορούν κατά κανόνα να κάνουν διακρίσεις μεταξύ των εμπορικών εταίρων τους
• εθνική μεταχείριση: τα εισαγόμενα και τα προϊόντα που παράγονται τοπικά πρέπει να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης

Προβλεψιμότητα

Σύμφωνα με τον ΠΟΕ, η υπόσχεση να μην ενισχυθεί ένας εμπορικός φραγμός μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με τη χαλάρωσή του, καθώς προσφέρει προβλεψιμότητα στις επιχειρήσεις. Ενθαρρύνονται έτσι οι επενδύσεις, δημιουργούνται θέσεις εργασίας και μπορούν οι καταναλωτές να απολαμβάνουν πλήρως τα οφέλη του ανταγωνισμού, δηλαδή περισσότερες επιλογές και χαμηλότερες τιμές.

Θεμιτός ανταγωνισμός

Παρότι γενικά περιγράφεται ως οργανισμός «ελεύθερου εμπορίου», ο ΠΟΕ επιτρέπει ενίοτε τους δασμούς και, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, άλλες μορφές προστασίας. Πιο συγκεκριμένα, προωθεί ένα σύστημα κανόνων που ευνοεί τον ανοικτό και θεμιτό ανταγωνισμό.

• Αρχές που διέπουν το εμπόριο (Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου)
• Ο ΠΟΕ εν συντομία (ιστότοπος)