EU-handelsovereenkomsten

Wat zijn handelsovereenkomsten?

De EU regelt de handelsbetrekkingen met niet-EU-landen via handelsovereenkomsten. Die moeten betere handelsmogelijkheden scheppen en belemmeringen wegnemen.

Het EU‑handelsbeleid dient ook als instrument ter bevordering van de Europese beginselen en waarden, van democratie en mensenrechten tot milieu en sociale rechten.

Indeling van handelsovereenkomsten

Handelsovereenkomsten verschillen naargelang de inhoud:

economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) - ondersteunen de ontwikkeling van handelspartners uit landen in Afrika, het Caribische gebied en het gebied van de Stille Oceaan
vrijhandelsovereenkomsten (FTA's) - maken wederzijdse openstelling van markten ten aanzien van ontwikkelde landen en opkomende economieën mogelijk door preferentiële toegang tot de markten te bieden
associatieovereenkomsten (AO's) - versterken bredere politieke akkoorden

De EU sluit ook niet-preferentiële handelsovereenkomsten in het kader van bredere overeenkomsten zoals partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten (PSO's).

De onderhandelingen over handelsovereenkomsten worden gevoerd volgens de regels van artikel 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.

Afbeelding: wereldkaart en twee vierkanten met pijlen erin als symbolen voor de handel.

Rol van de EU in de wereldhandel (Infographic)

Onderhandelingen en overeenkomsten

De EU heeft meer dan 40 overeenkomsten met ongeveer 80 partners. Voor nog 27 andere partners loopt het proces voor de goedkeuring of ratificatie van handelsovereenkomsten.

Hoe komen handelsovereenkomsten tot stand?

Op 22 mei 2018 nam de Raad conclusies aan over de aanpak voor onderhandelingen over en sluiting van handelsovereenkomsten.

Die bevatten de voornaamste beginselen waarop de nieuwe aanpak van de Raad voor handelsbesprekingen zal steunen.

De Raad ging concreet dieper in op 2 aangelegenheden:

het voornemen van de Europese Commissie om aan te bevelen overeenkomsten op te splitsen in 2 afzonderlijke, 1 over investeringsbescherming en 1 over handelsbepalingen
de rol van de Raad in handelsbesprekingen

Raad keurt nieuwe aanpak voor onderhandelingen over en sluiting van EU-handelsovereenkomsten goed (persmededeling, 22 mei 2018)

EU-handelsbesprekingen: links een symbool dat de Raad voorstelt, met rechts daarvan een pijl die wijst naar het symbool van de Europese Commissie en daaronder een icoon van een document dat voor het begin van de handelsbesprekingen staat

EU-handelsbesprekingen (Infographic)

Rol van de Raad

De Raad speelt een cruciale rol bij de totstandbrenging van nieuwe handelsovereenkomsten.

In de eerste fase machtigt de Raad de Europese Commissie om namens de EU over een nieuwe handelsovereenkomst te onderhandelen. Dat gebeurt via een onderhandelingsmandaat. Samen met die machtiging verstrekt de Raad onderhandelingsrichtsnoeren, die de doelstellingen en de reikwijdte van de onderhandelingen en een eventueel tijdsbestek omvatten.

De Commissie onderhandelt vervolgens namens de EU met de partner, in nauw overleg met de Raad en het Europees Parlement.

Nadat met de partners een akkoord over de tekst van de overeenkomst is bereikt, legt de Commissie een formeel voorstel ter aanneming voor aan de Raad.

Na besprekingen neemt de Raad een besluit aan betreffende de ondertekening van de overeenkomst namens de EU. Vervolgens stuurt hij de ondertekende overeenkomst ter goedkeuring naar het Europees Parlement.

Aan het eind van de procedure, na goedkeuring door het Europees Parlement, neemt de Raad het besluit tot sluiting van de overeenkomst aan.

Handelsbeginselen

De EU houdt vast aan de beginselen van de Wereldhandelsorganisatie (WTO).

Handelsovereenkomsten zijn over het algemeen zeer complex omdat het juridische teksten betreft die een breed scala van activiteiten bestrijken, gaande van landbouw tot intellectuele eigendom. Ze hebben echter een aantal fundamentele beginselen gemeen.

Antidiscriminatie

Dit WTO‑beginsel betreft 2 aspecten:

meestbegunstigde natie: landen mogen normaliter geen onderscheid maken tussen hun handelspartners
nationale behandeling: ingevoerde en lokaal geproduceerde goederen moeten op gelijke voet worden behandeld

Voorspelbaarheid

Volgens de WTO kan de belofte om geen handelsbelemmering in te voeren even belangrijk zijn als het verlagen van een handelsbelemmering, aangezien dit de bedrijven voorspelbaarheid biedt. Zo worden investeringen gestimuleerd en banen gecreëerd, en kunnen de consumenten ten volle profiteren van de voordelen van concurrentie - keuze en lagere prijzen.

Eerlijke concurrentie

Hoewel de WTO over het algemeen als een vrijhandelsinstelling wordt omschreven, laat zij soms douanetarieven en, in een beperkt aantal gevallen, andere vormen van bescherming toe. Meer bepaald pleit zij voor een systeem van regels voor open en eerlijke concurrentie.