Εμπορική πολιτική της ΕΕ
Η ΕΕ θεσπίζει νομοθεσία για το εμπόριο και διαπραγματεύεται και συνάπτει διεθνείς συμφωνίες για εμπορικά θέματα με τρίτες χώρες μέσω της εμπορικής πολιτικής της.
Τι είναι η εμπορική πολιτική της ΕΕ;
Η εμπορική πολιτική αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ είναι αυτή που νομοθετεί για εμπορικά θέματα και συνάπτει διεθνείς εμπορικές συμφωνίες και όχι τα κράτη μέλη.
Ενεργώντας από κοινού με μία φωνή στην παγκόσμια σκηνή αντί με πολλαπλές χωριστές εμπορικές στρατηγικές, η ΕΕ κατέχει ισχυρότερη θέση στο παγκόσμιο εμπόριο.
Η ΕΕ διαχειρίζεται τις εμπορικές σχέσεις της με τρίτες χώρες μέσω εμπορικών συμφωνιών. Οι συμφωνίες αυτές σχεδιάζονται έτσι ώστε να δημιουργούν καλύτερες εμπορικές ευκαιρίες και να εξαλείφουν τους φραγμούς που εμποδίζουν το εμπόριο.
Το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών παίζει σημαντικό ρόλο στην αύξηση της βιώσιμης ανάπτυξης και στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Περισσότερες από 30 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην ΕΕ εξαρτώνται από τις εξαγωγές προς χώρες εκτός αυτής. Το 90% της μελλοντικής παγκόσμιας ανάπτυξης αναμένεται να παραχθεί εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων. Για τον λόγο αυτό, το εμπόριο αποτελεί μοχλό ανάπτυξης και βασική προτεραιότητα για την ΕΕ.
Το Συμβούλιο είναι προσηλωμένο σε ένα ισχυρό και πολυμερές εμπορικό σύστημα που βασίζεται σε κανόνες. Η υπεύθυνη εμπορική πολιτική της ΕΕ συνοδεύεται από υψηλό επίπεδο διαφάνειας και αποτελεσματική επικοινωνία με τους πολίτες σχετικά με τα οφέλη και τις προκλήσεις του εμπορίου σε ανοικτές αγορές.
Θεμιτό και δίκαιο εμπόριο
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμεί να διασφαλίσει θεμιτό και δίκαιο εμπόριο με τρίτες χώρες.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ επεξεργάζεται ριζική μεταρρύθμιση βασικών κανόνων που σχετίζονται με το εμπόριο. Οι κύριοι τομείς που καλύπτονται από τη μεταρρύθμιση αυτή είναι οι εξής:
- αποτροπή μέτρων εξαναγκασμού
- άμεσες ξένες επενδύσεις
- διμερείς διασφαλίσεις
- αντιντάμπινγκ
- μέσα εμπορικής άμυνας
Οι νομοθετικές πρωτοβουλίες της ΕΕ έχουν στόχο την προστασία των ευρωπαίων παραγωγών και των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από την ενδεχόμενη ζημία που μπορούν να προκαλέσουν ορισμένες ξένες εμπορικές πρακτικές.
Αποτροπή μέτρων εξαναγκασμού
Στις 23 Οκτωβρίου 2023, το Συμβούλιο θέσπισε νέο μηχανισμό αποτροπής μέτρων εξαναγκασμού. Το εργαλείο αυτό έχει ως στόχο την προστασία της ΕΕ και των κρατών μελών της από τον οικονομικό εξαναγκασμό που ασκείται από τρίτες χώρες οι οποίες χρησιμοποιούν μέτρα που επηρεάζουν το εμπόριο ή τις επενδύσεις.
Στα αντίμετρα που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε τρίτες χώρες ως απάντηση στον οικονομικό εξαναγκασμό συγκαταλέγεται η επιβολή εμπορικών περιορισμών, για παράδειγμα, με τις ακόλουθες μορφές:
- αυξημένοι τελωνειακοί δασμοί
- άδειες εισαγωγής ή εξαγωγής
- περιορισμοί στον τομέα των υπηρεσιών, της πρόσβασης σε άμεσες ξένες επενδύσεις ή των δημόσιων συμβάσεων
Ο μηχανισμός αποτροπής μέτρων εξαναγκασμού έχει σχεδιαστεί με σκοπό την αποκλιμάκωση και την παύση μέτρων εξαναγκασμού μέσω του διαλόγου. Τυχόν αντίμετρα από την ΕΕ εφαρμόζονται μόνο ως έσχατη λύση.
Έλεγχος άμεσων ξένων επενδύσεων
Στις 5 Μαρτίου 2019, το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό με τον οποίο θεσπίζεται πλαίσιο για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων στην ΕΕ. Ο κανονισμός τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2020.
Λόγω του υψηλού βαθμού ολοκλήρωσης εντός της ΕΕ, οι άμεσες ξένες επενδύσεις σε ένα κράτος μέλος θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη σε άλλο κράτος μέλος ή σε ολόκληρη την ΕΕ.
Οι νέοι κανόνες για τις άμεσες ξένες επενδύσεις επιτρέπουν στην ΕΕ να εντοπίζει νέες προκλήσεις και να αντιδρά αναλόγως. Για τον σκοπό αυτό, το νέο πλαίσιο:
- δημιουργεί μηχανισμό συνεργασίας, μέσω του οποίου τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορούν να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να διατυπώνουν προβληματισμούς σχετικά με συγκεκριμένες επενδύσεις
- επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδίδει γνώμες όταν μια επένδυση απειλεί την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη
- ενθαρρύνει τη διεθνή συνεργασία για τον έλεγχο των επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής εμπειριών, βέλτιστων πρακτικών και πληροφοριών για θέματα κοινού ενδιαφέροντος
- θέτει ορισμένες απαιτήσεις για τα κράτη μέλη που επιθυμούν να διατηρήσουν ή να θεσπίσουν μηχανισμό ελέγχου σε εθνικό επίπεδο
Τον Ιανουάριο του 2024, η Επιτροπή πρότεινε επανεξέταση του κανονισμού για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων, προκειμένου να αντιμετωπιστούν υφιστάμενες ελλείψεις και να βελτιωθεί η αποδοτικότητα του μηχανισμού.
Η πρόταση επανεξέτασης βασίζεται στην πείρα που έχουν αποκτήσει η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ εξετάζοντας περισσότερες από 1.200 πράξεις άμεσων ξένων επενδύσεων κατά την τελευταία τριετία στο πλαίσιο του ισχύοντος κανονισμού για τον έλεγχο των επενδύσεων αυτού του είδους.
Οριζόντιες διμερείς διασφαλίσεις
Στις 28 Ιανουαρίου 2019, το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό που επιτρέπει την εφαρμογή μέτρων διασφάλισης για εμπορικές συμφωνίες.
Ο κανονισμός καλύπτει τις συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών ΕΕ-Ιαπωνίας, ΕΕ-Σινγκαπούρης και ΕΕ-Βιετνάμ. Στο πεδίο εφαρμογής του θα μπορούσαν να προστεθούν κι άλλες εμπορικές συμφωνίες.
Τα διμερή μέτρα διασφάλισης συνδέονται με εμπορικές συμφωνίες και επιτρέπουν την προσωρινή ανάκληση δασμολογικών προτιμήσεων.
Πριν από την πρωτοβουλία αυτή, ο μηχανισμός προτεινόταν χωριστά σε κάθε εμπορική συμφωνία.
Χάρη στην πρωτοβουλία, τα εν λόγω μέτρα εντάσσονται σε ένα σταθερό «οριζόντιο πλαίσιο», το οποίο ενσωματώνεται σε νέες εμπορικές συμφωνίες.
Aντιντάμπινγκ
Στις 4 Δεκεμβρίου 2017, το Συμβούλιο θέσπισε νέους ενωσιακούς κανόνες για την προστασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Οι νέοι κανόνες τέθηκαν σε ισχύ στις 20 Δεκεμβρίου 2017.
Οι επικαιροποιημένοι κανόνες αντιντάμπινγκ της ΕΕ εφαρμόζονται σε περιπτώσεις όπου οι τιμές των εισαγόμενων προϊόντων μειώνονται τεχνητά μέσω κρατικής παρέμβασης.
Το νομικό πλαίσιο καταργεί την παλαιότερη διάκριση που ίσχυε για τον υπολογισμό του ντάμπινγκ μεταξύ οικονομιών της αγοράς και οικονομιών που δεν στηρίζονται στην αγορά.
Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αποδεικνύει την ύπαρξη σοβαρών «στρεβλώσεων της αγοράς» μεταξύ της τιμής πώλησης ενός προϊόντος και του κόστους παραγωγής του.
Μέσα εμπορικής άμυνας
Στις 8 Ιουνίου 2018, τέθηκε σε ισχύ ο νέος κανονισμός για τον εκσυγχρονισμό των μέσων εμπορικής άμυνας της ΕΕ.
Ο κανονισμός έχει ως σκοπό την προστασία των παραγωγών της ΕΕ από ζημίες που προκαλούνται λόγω του αθέμιτου ανταγωνισμού, εξασφαλίζοντας ελεύθερο και δίκαιο εμπόριο. Με τον νέο κανονισμό τα μέσα εμπορικής άμυνας της ΕΕ γίνονται πιο προβλέψιμα, διαφανή και προσιτά, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Στόχος της ΕΕ είναι τα μέσα αντιντάμπινγκ και τα μέσα κατά των επιδοτήσεων να καταστούν αποτελεσματικότερα και καταλληλότερα για την προστασία των παραγωγών της ΕΕ από αθέμιτες πρακτικές ξένων επιχειρήσεων και από τους κινδύνους αντιποίνων.
Ταυτόχρονα, βελτιώνεται για τους εισαγωγείς η προβλεψιμότητα όσον αφορά τους μεταβαλλόμενους δασμολογικούς συντελεστές, επιτρέποντάς τους έτσι να προγραμματίζουν ευκολότερα τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες. Ολόκληρο το σύστημα θα είναι πιο διαφανές και φιλικό προς τον χρήστη.