Unijna polityka handlowa
UE kształtuje prawo handlowe, a w ramach polityki handlowej negocjuje i zawiera umowy międzynarodowe w sprawach handlowych z krajami nieunijnymi.
Czym jest unijna polityka handlowa?
Polityka handlowa jest wyłączną kompetencją UE. To UE, a nie państwa członkowskie opracowuje przepisy w sprawach handlowych oraz zawiera międzynarodowe umowy handlowe.
Działając razem i mówiąc w świecie jednym głosem, zamiast stosować wiele oddzielnych strategii handlowych, UE ma silniejszą pozycję w handlu globalnym.
UE reguluje swoje stosunki handlowe z państwami trzecimi za pomocą umów handlowych. Maja one tworzyć lepsze możliwości i usuwać bariery w handlu.
Handel towarami i usługami odgrywa znaczącą rolę w trwałym wzroście i tworzeniu miejsc pracy. Ponad 30 mln miejsc pracy w UE jest związanych z eksportem poza UE. Przewiduje się, że w przyszłości 90% globalnego wzrostu będzie mieć miejsce poza granicami Europy. Dlatego handel jest dla UE jednym z czynników wzrostu i kluczowych priorytetów.
Rada opowiada się za silnym wielostronnym systemem handlowym regulowanym przepisami. Odpowiedzialną politykę handlową UE charakteryzują wysoka przejrzystość i skuteczne informowanie obywateli o korzyściach i wyzwaniach wynikających z handlu na otwartych rynkach.
Uczciwy i sprawiedliwy handel
UE chce zapewnić uczciwy i sprawiedliwy handel z państwami trzecimi.
Dlatego w ostatnich latach pracowała nad reformą najważniejszych przepisów handlowych. Główne obszary objęte tą reformą to:
- ochrona przed wymuszaniem
- bezpośrednie inwestycje zagraniczne
- dwustronne środki ochronne
- antydumping
- instrumenty ochrony handlu.
Projekty legislacyjne UE mają chronić europejskich producentów i przedsiębiorców przed potencjalnymi szkodami powodowanymi przez niektóre zagraniczne praktyki handlowe.
Ochrona przed wymuszaniem
23 października 2023 r. Rada przyjęła nowy instrument chroniący przed wymuszaniem. Narzędzie to ma chronić UE i jej państwa członkowskie przed wymuszaniem ekonomicznym ze strony państw trzecich, które stosują środki wpływające na handel lub inwestycje.
W odpowiedzi na wymuszenia ekonomiczne można by wobec państw trzecich stosować przykładowo:
- zwiększone cła
- pozwolenia na przywóz lub wywóz
- ograniczenia w dziedzinie usług, dostępu do bezpośrednich inwestycji zagranicznych lub zamówień publicznych.
Instrument ma na celu deeskalację i skłonienie w drodze dialogu do zarzucenia środków wymuszenia. Wszelkie działania zaradcze podjęte przez UE są stosowane jedynie w ostateczności.
Monitorowanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych
5 marca 2019 r. Rada przyjęła rozporządzenie ustanawiające ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE. Rozporządzenie weszło w życie w październiku 2020 r.
Ze względu na wysoki stopień integracji w UE bezpośrednie inwestycje zagraniczne w jednym państwie członkowskim mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego w innym państwie członkowskim lub w całej UE.
Nowe przepisy dotyczące takich inwestycji umożliwiają UE identyfikowanie nowych wyzwań i odpowiednie reagowanie na nie. W tym celu nowe ramy:
- tworzą mechanizm współpracy, w ramach którego państwa członkowskie i Komisja Europejska mogą wymieniać informacje i sygnalizować obawy związane z konkretnymi inwestycjami
- umożliwiają Komisji Europejskiej wydawanie opinii w przypadku, gdy dana inwestycja zagraża bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu w więcej niż jednym państwie członkowskim
- zachęcają do międzynarodowej współpracy w zakresie monitorowania inwestycji, w tym do wymiany doświadczeń, najlepszych praktyk i informacji na temat kwestii będących przedmiotem wspólnego zainteresowania
- określają pewne wymogi dla państw członkowskich, które chcą utrzymać lub ustanowić mechanizm monitorowania na szczeblu krajowym.
W styczniu 2024 r. Komisja zaproponowała przegląd rozporządzenia w sprawie monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w celu wyeliminowania istniejących niedociągnięć i zwiększenia skuteczności tego instrumentu.
Przy opracowywaniu wniosku wykorzystano doświadczenia zdobyte przez Komisję i państwa członkowskie w związku z przeglądem ponad 1 200 transakcji dotyczących bezpośrednich inwestycji zagranicznych w ciągu ostatnich trzech lat na podstawie obowiązującego rozporządzenia w sprawie ich monitorowania.
Horyzontalne zabezpieczenia dwustronne
28 stycznia 2019 r. Rada przyjęła rozporządzenie, które pozwala na stosowanie mechanizmów ochronnych w umowach handlowych.
Rozporządzenie obejmuje umowy o wolnym handlu z Japonią, Singapurem i Wietnamem. Do zakresu jego stosowania mogą zostać dodane kolejne umowy handlowe.
Dwustronne mechanizmy ochronne są powiązane z umowami handlowymi i pozwalają tymczasowo zawieszać preferencje taryfowe.
Wcześniej takie mechanizmy były proponowane oddzielnie w każdej umowie handlowej.
Dzięki nowym przepisom będą one podlegały spójnym horyzontalnym ramom włączanym do przyszłych umów handlowych.
Antydumping
4 grudnia 2017 r. Rada przyjęła nowe przepisy mające chronić Unię Europejską przed nieuczciwymi praktykami handlowymi. Weszły one w życie 20 grudnia 2017 r.
Nowe przepisy mają zastosowanie, gdy ceny importowanych produktów są sztucznie zaniżane w wyniku interwencji państwa.
Nowe ramy prawne pozwolą na rezygnację – podczas obliczania dumpingu – z rozróżnienia na kraje posiadające gospodarkę rynkową i jej nieposiadające.
Ponadto Komisja Europejska będzie musiała dowieść istnienia „znaczących rynkowych zakłóceń proporcji” między ceną wyrobu a kosztem jego produkcji.
Instrumenty ochrony handlu
8 czerwca 2018 r. weszło w życie nowe rozporządzenie unowocześniające unijne instrumenty ochrony handlu.
Rozporządzenie ma chronić unijnych producentów przed szkodami spowodowanymi przez nieuczciwą konkurencję i gwarantować swobodny i uczciwy handel. Dzięki niemu unijne instrumenty są bardziej przewidywalne, przejrzystsze i dostępniejsze – zwłaszcza dla małych i średnich firm.
UE dąży do tego, by instrumenty antydumpingowe i antysubsydyjne były bardziej skuteczne i lepiej chroniły unijnych producentów przed nieuczciwymi praktykami zagranicznych firm i groźbą praktyk odwetowych.
Z kolei importerom powinny zapewnić większą przewidywalność zmian stawek celnych, dzięki czemu planowanie biznesowe powinno stać się łatwiejsze. Cały system ma być zatem bardziej przejrzysty i funkcjonalny.