Ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές

Νέοι κανόνες της ΕΕ

Οι νέοι κανόνες της ΕΕ για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής άρχισαν να ισχύουν τον Αύγουστο του 2022. Το Συμβούλιο είχε ήδη εγκρίνει τους νέους κανόνες στις 13 Ιουνίου 2019.



Η πρόταση αποσκοπεί στην προώθηση της σωστής ισορροπίας μεταξύ οικογενειακών και επαγγελματικών υποχρεώσεων και στην παροχή περισσότερων ίσων ευκαιριών για γυναίκες και άνδρες στον χώρο εργασίας και στο σπίτι. Η νομοθεσία και οι πολιτικές της ΕΕ και των κρατών μελών θα πρέπει:

• να βοηθούν τους εργαζόμενους να συνδυάζουν επαγγελματική και οικογενειακή ζωή
• να βοηθούν τις επιχειρήσεις να διατηρούν τους ταλαντούχους
• να προωθούν την ευελιξία για εργοδότες και εργαζόμενους
• να προωθούν τις ίσες ευκαιρίες
• να δημιουργούν οικονομική ανάπτυξη και να ωφελούν το σύνολο της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών και των ατόμων που χρειάζονται οικογενειακή φροντίδα
  
  
  
  

Σε τι χρησιμεύει

Ο γενικός στόχος της οδηγίας αυτής είναι:

• να τηρείται η αρχή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών όσον αφορά τις ευκαιρίες στην αγορά εργασίας και τη μεταχείριση στην εργασία
• να δοθεί στους γονείς και τα άτομα που έχουν ευθύνες φροντίδας η δυνατότητα να συνδυάζουν καλύτερα την εργασία και τα καθήκοντα φροντίδας τους

Η ισότητα ανδρών και γυναικών συνιστά θεμελιώδη αρχή της Ένωσης. Ωστόσο, σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται σε μεγάλο βαθμό στην αγορά εργασίας και στις θέσεις διοικητικών στελεχών. Ειδικότερα, η νέα αυτή πρωτοβουλία φιλοδοξεί να ενθαρρύνει την πιο ισότιμη κατανομή των ευθυνών φροντίδας μεταξύ γυναικών και ανδρών.

Εξαιτίας του χάσματος μεταξύ των φύλων στον τομέα της απασχόλησης στην ΕΕ, οι ετήσιες οικονομικές απώλειες ανέρχονται σε 370 δισ. ευρώ. Η δέσμη μέτρων για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής αναμένεται να βοηθήσει τους εργαζόμενους γονείς και φροντιστές, καθώς δεν θα υποχρεούνται να επιλέξουν μεταξύ οικογενειακής ζωής και επαγγελματικής σταδιοδρομίας.

Αναλυτικότερα

Νομοθετικά μέτρα

Η πρόταση οδηγίας της Επιτροπής σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές καθορίζει νέα ή υψηλότερα ελάχιστα πρότυπα προκειμένου να δημιουργηθεί μεγαλύτερη σύγκλιση μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, διατηρώντας και επεκτείνοντας τα υφιστάμενα δικαιώματα ως εξής:

• άδεια πατρότητας – νέο δικαίωμα σε επίπεδο ΕΕ
• γονική άδεια – προτείνεται να είναι αμειβόμενη
• άδεια φροντίδας – νέο δικαίωμα σε επίπεδο ΕΕ
• ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας – συμπεριλαμβάνονται και οι φροντιστές και αναπροσαρμόζεται το επίπεδο προστασίας

• Πρόταση οδηγίας σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές

Η Προεδρία του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν στις 24 Ιανουαρίου 2019 σε προσωρινή συμφωνία όσον αφορά ορισμένα βασικά στοιχεία της πρότασης οδηγίας σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές.

Άδεια πατρότητας

Οι πατέρες ή οι δεύτεροι γονείς θα μπορούν να λαμβάνουν τουλάχιστον δέκα εργάσιμες ημέρες άδεια το διάστημα γύρω από τη γέννηση του τέκνου, για τις οποίες θα αμείβονται με ποσό ίσο με αυτό που ισχύει επί του παρόντος στην ΕΕ για την άδεια μητρότητας. Τα κράτη μέλη με πιο γενναιόδωρα συστήματα γονικής άδειας θα μπορούν να διατηρήσουν τις ισχύουσες εθνικές ρυθμίσεις.

Γονική άδεια

Ατομικό δικαίωμα έως 4 μήνες, εκ των οποίων 2 μήνες είναι μη μεταβιβάσιμοι μεταξύ γονέων και αμείβονται. Το ύψος των πληρωμών θα καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

Άδεια φροντίδας

Μια νέα έννοια σε επίπεδο ΕΕ - για εργαζόμενους οι οποίοι φροντίζουν συγγενείς που έχουν ανάγκη φροντίδας ή στήριξης λόγω σοβαρών ιατρικών λόγων - 5 εργάσιμες ημέρες ανά έτος. Αυτό μπορεί να ποικίλλει μεταξύ των κρατών μελών, εφόσον θα μπορούν να χορηγούν άδεια για κάθε περίπτωση χωριστά και να θεσπίζουν πρόσθετους όρους για την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος.

Ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας

Θα προβλέπεται εξάλλου επέκταση του δικαιώματος αίτησης ευέλικτων ρυθμίσεων εργασίας για τους φροντιστές πέραν του εν λόγω δικαιώματος για όλους τους γονείς.

Μη νομοθετικά μέτρα

Για τη συμπλήρωση της νομοθετικής πρότασης, η πρωτοβουλία της Επιτροπής περιλαμβάνει σύνολο μη νομοθετικών μέτρων προκειμένου να υποστηρίξει τα κράτη μέλη να επιτύχουν τους κοινούς στόχους. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα εξής:

• εξασφάλιση προστασίας έναντι των διακρίσεων και της απόλυσης για φροντιστές και γονείς, συμπεριλαμβανομένων των εγκύων και των εργαζομένων που επιστρέφουν από άδεια
• ενθάρρυνση της ισόρροπης από άποψη φύλου χρήσης αδειών για οικογενειακούς λόγους και ευέλικτων ρυθμίσεων εργασίας
• καλύτερη χρήση των ευρωπαϊκών πόρων για τη βελτίωση των μακροπρόθεσμων υπηρεσιών φροντίδας και φύλαξης των παιδιών
• εξάλειψη των οικονομικών αντικινήτρων για το δεύτερο εργαζόμενο μέλος της οικογένειας που εμποδίζουν την πρόσβαση στην αγορά εργασίας ή στην πλήρη απασχόληση, κυρίως για τις γυναίκες

Άρθρο 33 – Οικογενειακή και επαγγελματική ζωή

Εξασφαλίζεται η νομική, οικονομική και κοινωνική προστασία της οικογένειας.

Κάθε άτομο, προκειμένου να μπορεί να συνδυάζει την οικογενειακή με την επαγγελματική ζωή του, έχει δικαίωμα προστασίας από την απόλυση για λόγους που συνδέονται με τη μητρότητα καθώς και δικαίωμα αμειβόμενης άδειας μητρότητας και γονικής άδειας μετά τη γέννηση ή την υιοθεσία παιδιού.

Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 33

Στο Συμβούλιο

Τον Δεκέμβριο του 2016, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο τη νέα πρόταση οδηγίας σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές. Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι οι δύο νομοθέτες που θα αποφασίσουν σχετικά με το τελικό περιεχόμενο και τη διατύπωση της οδηγίας. Το Συμβούλιο εκπροσωπεί τα κράτη μέλη.

Η ομάδα Κοινωνικών υποθέσεων του Συμβουλίου εξέτασε την πρόταση.

Τον Δεκέμβριο του 2017 πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Συμβουλίου συζήτηση με τους υπουργούς των κρατών μελών σχετικά με τη νέα πρόταση. Στις 21 Ιουνίου 2018, το Συμβούλιο ενέκρινε τη διαπραγματευτική του θέση (γενική προσέγγιση) όσον αφορά την οδηγία σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές. Βάσει αυτής της εντολής, η Προεδρία του Συμβουλίου ανέλαβε διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

• Ομάδα «Κοινωνικές Υποθέσεις»
• Άδεια και ευέλικτη εργασία για γονείς και φροντιστές: Το Συμβούλιο καταλήγει σε γενική προσέγγιση για το σχέδιο οδηγίας σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής (δελτίο Τύπου, 21/6/2018)
• Πρόταση οδηγίας σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές και την κατάργηση της οδηγίας 2010/18/ΕΕ του Συμβουλίου – Γενική προσέγγιση

Η Προεδρία του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν στις 24 Ιανουαρίου 2019 σε προσωρινή συμφωνία όσον αφορά ορισμένα βασικά στοιχεία της πρότασης οδηγίας σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές.

Στις 6 Φεβρουαρίου 2019, οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών στο Συμβούλιο της ΕΕ υποστήριξαν την προσωρινή συμφωνία επί της οδηγίας.

• Καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους πολίτες της ΕΕ: Η Προεδρία καταλήγει σε προσωρινή συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 24 Ιανουαρίου 2019

Στις 13 Ιουνίου 2019, το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία. Θα αρχίσει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Στη συνέχεια, τα κράτη μέλη θα έχουν περιθώριο τριών ετών για να θεσπίσουν τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την οδηγία έως τις 2 Αυγούστου 2022.

• Καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές στην ΕΕ: έγκριση νέων κανόνων από το Συμβούλιο (δελτίο Τύπου 13/6/2019)