Kif l-UE tgħin lir-refuġjati mill-Ukrajna

Appoġġ tal-UE għar-refuġjati Ukreni

Wara l-invażjoni fuq skala kbira tal-Ukrajna mir-Russja, miljuni ta' nies ħarbu mill-gwerra u fittxew kenn fil-pajjiżi tal-UE u fir-Repubblika tal-Moldova.

L-UE tesprimi solidarjetà sħiħa mal-Ukrajna u l-poplu tagħha. B'rispons għall-aggressjoni tal-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja, l-UE wriet għaqda u saħħa u pprovdiet appoġġ politiku, finanzjarju, ekonomiku, umanitarju, militari u diplomatiku kkoordinat lill-Ukrajna.

L-UE ħadet azzjonijiet konkreti biex tgħin lir-refuġjati mill-Ukrajna, fost oħrajn:

il-mekkaniżmu ta' protezzjoni temporanja għall-Ukreni fl-UE
għajnuna umanitarja għall-persuni spostati internament fl-Ukrajna
appoġġ għall-protezzjoni ċivili lill-Ukrajna, lill-pajjiżi li jospitaw refuġjati u lill-Aġenzija tan-NU għar-Refuġjati
appoġġ finanzjarju u tekniku għall-istati membri li qed jospitaw refuġjati
appoġġ għall-ġestjoni tal-fruntieri għall-pajjiżi tal-UE li qed jospitaw refuġjati u għall-Moldova

Grupp ta' refuġjati, fosthom tliet adulti u żewġt itfal.

Mekkaniżmu ta' protezzjoni temporanja

Id-direttiva tal-UE dwar il-protezzjoni temporanja ġiet adottata fl-2001, wara l-ispostament fuq skala kbira li seħħ fl-Ewropa minħabba l-kunflitti armati fil-Balkani tal-Punent, b'mod partikolari mill-Bożnija-Ħerzegovina u l-Kosovo.

Il-protezzjoni temporanja hija mekkaniżmu tal-UE li jiġi attivat f'ċirkostanzi eċċezzjonali ta' influss massiv biex:

jipprovdi protezzjoni kollettiva lill-persuni spostati
inaqqas il-pressjoni fuq is-sistemi nazzjonali tal-ażil tal-pajjiżi tal-UE

L-UE attivat il-mekkaniżmu ta' protezzjoni temporanja għar-refuġjati mill-Ukrajna f'Marzu 2022. Il-mekkaniżmu ġie estiż l-aħħar sal-4 ta' Marzu 2027. Mit-30 ta' April 2026, 4.37 miljun persuna li ħarbu mill-Ukrajna jinsabu taħt protezzjoni temporanja fl-UE.

Ukreni taħt protezzjoni temporanja fl-UE (Eurostat)

Benefiċjarji ta' protezzjoni temporanja

L-iskema ta' protezzjoni temporanja tapplika għal dawn il-persuni jekk kienu qed jirrisjedu fl-Ukrajna qabel jew fl-24 ta' Frar 2022:

nazzjonali Ukreni u l-membri tal-familja tagħhom
nazzjonali mhux Ukreni u persuni mingħajr stat li jibbenefikaw minn protezzjoni internazzjonali fl-Ukrajna (eż. refuġjati u benefiċjarji ta' protezzjoni sussidjarja) u l-membri tal-familja tagħhom
nazzjonali mhux Ukreni b'permess ta' residenza permanenti li ma jistgħux jirritornaw lejn il-pajjiż ta' oriġini tagħhom f'kundizzjonijiet sikuri u dejjiema (tista' tapplika wkoll protezzjoni nazzjonali adegwata)

Tista' tapplika wkoll għal persuni oħrajn, inkluż:

nazzjonali Ukreni li ħarbu mill-Ukrajna mhux ħafna qabel l-24 ta' Frar
nazzjonali Ukreni li sabu ruħhom fit-territorju tal-UE eżatt qabel l-24 ta' Frar (eż. għal skopijiet ta' btala jew xogħol)
nazzjonali mhux Ukreni b'permess ta' residenza mhux permanenti li ma jistgħux jirritornaw lejn il-pajjiż ta' oriġini tagħhom f'kundizzjonijiet sikuri u dejjiema

Il-persuni kollha li jaħarbu mill-Ukrajna, irrispettivament mill-kategorija li jaqgħu fiha, jingħataw aċċess għall-UE qabel ma jirritornaw lejn il-post tal-oriġini tagħhom.

Il-benefiċjarji ta' protezzjoni temporanja għandhom id-drittijiet li ġejjin:

residenza u akkomodazzjoni

aċċess għas-suq tax-xogħol

assistenza medika

servizzi soċjali

kustodja għat-tfal

edukazzjoni għat-tfal

Nazzjonali Ukreni jistgħu jivvjaġġaw mingħajr bżonn ta' viża. Ladarba jitħallew jidħlu fit-territorju tal-UE, huma jistgħu:

jiċċaqalqu liberament għal perjodu ta' 90 jum
jagħżlu l-pajjiż tal-UE li fih jixtiequ jibbenifikaw mid-drittijiet ta' protezzjoni temporanja

Li tkun benefiċjarju ta' protezzjoni temporanja ma jipprekludix il-possibbiltà li tapplika għal status ta' refuġjat jew forom oħra ta' protezzjoni disponibbli fil-pajjiżi tal-UE.

Il-protezzjoni temporanja hija awtomatika iżda l-benefiċjarji għandhom japplikaw għal permess ta' residenza fil-pajjiż tal-UE fejn ikunu ddeċidew li joqogħdu.

L-istati membri tal-UE jaqblu li jestendu l-protezzjoni temporanja għar-refuġjati mill-Ukrajna (stqarrija għall-istampa, 13 ta' Ġunju 2025)

Tranżizzjoni mill-protezzjoni temporanja

Fis-16 ta' Settembru 2025, il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni dwar it-tranżizzjoni mill-protezzjoni temporanja għall-persuni spostati mill-Ukrajna. Ir-rakkomandazzjoni tiddefinixxi qafas komuni biex jiġu żgurati r-ritorn u riintegrazzjoni sostenibbli tal-Ukreni spostati fl-Ukrajna, meta l-kundizzjonijiet jippermettu, kif ukoll tranżizzjoni gradwali lejn statusijiet ta' residenza oħrajn għal dawk eliġibbli.

B'din ir-rakkomandazzjoni, l-UE qed tħejji għal approċċ koordinat għal meta l-kundizzjonijiet fl-Ukrajna jwasslu għat-tneħħija gradwali tal-istatus ta' protezzjoni temporanja.

Protezzjoni tal-Ukreni spostati: il-Kunsill jadotta rakkomandazzjoni dwar it-tranżizzjoni lil hinn mill-protezzjoni temporanja (stqarrija għall-istampa, 16 ta' Settembru 2025)

Edukazzjoni għat-tfal Ukreni

Skont id-direttiva tal-UE dwar il-protezzjoni temporanja, it-tfal Ukreni spostati għandhom id-dritt legali li jirreġistraw fis-sistemi tal-edukazzjoni pubblika lokali.

Mill-2022, kien hemm żieda kostanti fl-għadd ta' tfal Ukreni rreġistrati fis-sistemi edukattivi fil-pajjiżi ospitanti Ewropej tagħhom. Skont l-istħarriġ tal-UNHCR tal-2024 dwar l-għarfien soċjoekonomiku ta' 10 pajjiż (il-Bulgarija, iċ-Ċekja, l-Estonja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja, il-Moldova, il-Polonja, ir-Rumanija u s-Slovakkja), medja ta' 79% tat-tfal spostati ġew irreġistrati fl-edukazzjoni obbligatorja.

L-Unjoni Ewropea tappoġġa lill-Istati Membri fl-indirizzar tal-isfidi f'dan il-qasam billi:

tiffinanzja inizjattivi edukattivi permezz ta' Erasmus+
tagħti gwida politika u riżorsi għall-edukaturi
tippromwovi r-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki mal-Ukrajna
timmobilizza l-finanzjament tal-UE biex tgħin fl-isforzi ta' integrazzjoni

Edukazzjoni u appoġġ għall-istudenti Ukreni (Kummissjoni Ewropea)

Roaming bla ħlas

Fl-1 ta' Jannar 2026, l-Ukrajna ddaħħlet fiż-żona tar-"roaming daqslikieku f'pajjiżek" tal-UE. Dan ifisser li l-Ukreni fl-UE u ċ-ċittadini tal-UE fl-Ukrajna issa jistgħu jagħmlu telefonati, jibagħtu messaġġi u jużaw data mobbli mingħajr tariffi addizzjonali.

Minn April 2022 'l hawn, qabel ma din id-deċiżjoni daħlet fis-seħħ, kien hemm ftehim volontarju bejn l-operaturi tat-telekomunikazzjoni tal-UE u dawk tal-Ukrajna biex jiġi żgurat li l-Ewropej u l-Ukreni jkunu jistgħu jgawdu minn telefonati, messaġġi u data affordabbli u rħas.

Il-benefiċċji tar-roaming mobbli tal-UE estiżi għall-Moldova u l-Ukrajna mill-2026 (stqarrija għall-istampa, 25 ta' Lulju 2025)

Appoġġ għall-pajjiżi tal-UE li jospitaw refuġjati

Il-merħba li l-UE tat lil dawk li qed jaħarbu minn djarhom kienet ċentrali għar-rispons komuni tal-istati membri għall-gwerra. L-azzjoni fil-livell tal-UE tirrifletti s-solidarjetà murija min-nies madwar l-UE, kif ukoll l-isforzi enormi li saru mill-awtoritajiet nazzjonali u lokali, l-NGOs, l-assoċjazzjonijiet tal-komunità, u n-negozji.

L-UE qed tipprovdi appoġġ kostanti lill-istati membri u qed tieħu passi ulterjuri f'dan ir-rigward.

Appoġġ finanzjarju

L-UE approvat regolamenti biex jiġu sfruttati l-fondi biex jgħinu lin-nies li qed jaħarbu mill-gwerra fl-Ukrajna. Dawn il-fondi ser jiżguraw li l-istati membri li jospitaw refuġjati jkollhom biżżejjed riżorsi biex jissodisfaw il-ħtiġijiet dejjem jikbru għall-akkomodazzjoni, l-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa.

Biex tappoġġa lill-pajjiżi u r-reġjuni tal-UE jimmaniġġaw l-effetti tal-gwerra tar-Russja fl-Ukrajna u jospitaw refuġjati Ukreni, l-UE ħadet miżuri biex tippermetti flessibbiltà akbar fl-użu tal-fondi tal-politika ta' koeżjoni tal-UE, pereżempju billi estendiet il-possibbiltajiet li jiġu ttrasferiti riżorsi bejn il-programmi u li jinkiseb finanzjament 100% mill-UE, kif ukoll billi tipprevedi prefinanzjament addizzjonali ta' proġetti biex toffri għajnuna immedjata lill-istati membri.

Meta bdiet l-aggressjoni mir-Russja kontra l-Ukrajna, l-UE identifikat b'kollox madwar€17-il biljun f'fondi għall-koeżjoni u l-irkupru wara l-pandemija li l-istati membri jistgħu jirriallokaw biex jappoġġaw lir-refuġjati mill-Ukrajna bi ħtiġijiet urġenti bħall-akkomodazzjoni, l-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa u l-indukrar tat-tfal. Dawn inkludew madwar €7 biljun f'fondi tal-politika ta' koeżjoni li ma ntefqux mill-2014-2020 u madwar €10 biljun f'fondi mill-Assistenza fl-Irkupru għall-Koeżjoni u għat-Territorji tal-Ewropa (REACT-EU) allokati għall-irkupru wara l-pandemija.

Il-miżuri ta' flessibbiltà ser jagħmlu aktar faċli l-finanzjament ta' firxa wiesgħa ta' azzjonijiet ta' appoġġ għan-nies li qed jaħarbu mill-gwerra u ser jiżguraw appoġġ dirett suffiċjenti għal dawk li jaħdmu mar-refuġjati fil-komunitajiet lokali.

F'April 2022, il-Kunsill adotta wkoll regolament biex:

jiġu liberati sa €420 miljun f'fondi li fadal mill-fond tal-affarijiet interni 2014-2020
l-istati membri u donaturi pubbliċi jew privati oħra jitħallew jagħmlu kontribuzzjonijiet addizzjonali taħt il-fond għall-ażil, il-migrazzjoni u l-integrazzjoni 2021-2027

Appoġġ tekniku

Il-Kummissjoni Ewropea ħarġet linji gwida operazzjonali biex tappoġġa lill-istati membri fl-applikazzjoni tad-direttiva dwar il-protezzjoni temporanja.

Toffri wkoll għarfien tekniku espert – fl-ambitu tal-Istrument ta' Appoġġ Tekniku – biex tgħin lill-istati membri:

fl-assorbiment tal-fondi tal-UE għal skopijiet ta' akkoljenza u integrazzjoni
fl-implimentazzjoni tal-mekkaniżmu ta' protezzjoni temporanja

Appoġġ għall-ġestjoni tal-fruntieri

Il-Kummissjoni Ewropea ħarġet linji gwida operazzjonali biex tgħin lill-gwardji tal-fruntiera tal-istati membri jimmaniġġaw il-wasliet fil-fruntieri mal-Ukrajna b'mod effiċjenti u jnaqqsu l-ħinijiet ta' stennija filwaqt li jżommu livell għoli ta' sigurtà.

Fis-17 ta' Marzu 2022, l-UE ffirmat ftehim dwar l-istatus mal-Moldova rigward attivitajiet operazzjonali mwettqa mill-Frontex. Il-ftehim jippermetti lill-Frontex tassisti lill-Moldova fil-ġestjoni tal-fruntieri, permezz tal-iskjerament ta' timijiet li kapaċi jipprovdu appoġġ lill-awtoritajiet tal-Moldova f'kompiti bħar-reġistrazzjoni u l-kontrolli fil-fruntieri.