Bestrijding van cybercriminaliteit
Cybercriminaliteit kost de samenleving, bedrijven en personen handenvol geld. Daarom bindt de EU de strijd aan tegen criminele activiteiten en ondersteunt ze slachtoffers.
Cybercriminaliteit in de EU
Cyberaanvallen en -criminaliteit komen in heel Europa steeds vaker voor en worden complexer. Die trend zal zich wellicht nog voortzetten naarmate er meer gezinnen internettoegang nemen en meer apparaten op het net worden aangesloten. Tussen 2014 en 2024 steeg het percentage huishoudens met internettoegang van ongeveer 80% tot 94%. In 2024 gebruikte 71 % van de mensen tussen 16 en 74 jaar verbonden apparaten.
Cybercriminaliteit omvat diverse vormen van criminele activiteiten waarbij elektronische communicatienetwerken en IT-systemen worden gebruikt. Criminelen kunnen bijvoorbeeld:
- persoonlijke apparaten overnemen via malware
- persoonsgegevens en intellectuele eigendom stelen of misbruiken om onlinefraude te plegen
- illegale inhoud verspreiden via het internet en socialemediaplatforms
- illegale goederen en diensten verkopen via het darknet
Sommige vormen van cybercriminaliteit, zoals seksuele uitbuiting van kinderen online, berokkenen slachtoffers ernstige schade.
Maatregelen tegen cybercriminaliteit
De EU bestrijdt criminele activiteiten online en levert inspanningen om de onlineveiligheid in heel Europa te versterken. De doelstellingen van die maatregelen zijn:
de preventie, het onderzoek en de vervolging van cybercriminaliteit, waaronder seksuele uitbuiting van kinderen, verbeteren
samenwerken met het bedrijfsleven om burgers online mondiger te maken en te beschermen
de capaciteit van rechtshandhaving en justitie versterken
Het doel is zorgen voor een digitale omgeving die voor iedereen veilig en veerkrachtiger is.
- Bestrijding van georganiseerde criminaliteit
- Europees Centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit (Europol)
- EU-richtlijn over aanvallen op informatiesystemen (Publicatieblad van de EU)
Preventie en onderzoek van cybercriminaliteit
Verschillende belangrijke organen binnen de EU spelen een cruciale rol bij het voorkomen en onderzoeken van cybercriminaliteit:
- het Europees centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit, een gespecialiseerd agentschap van Europol, helpt EU-landen onlinemisdrijven onderzoeken en criminele netwerken ontmantelen
- het Europees multidisciplinair platform tegen criminaliteitsdreiging (Empact) is een samenwerkingsplatform van de lidstaten om dreigingen van georganiseerde internationale misdaad op te sporen en te bestrijden. Cyberaanvallen tegengaan staat hoog op de agenda.
Veiligheid van kinderen online
In 2021 keurde de EU in afwachting van permanente wetgeving een verordening goed over tijdelijke maatregelen waarmee aanbieders van elektronische communicatiediensten, zoals e-mail- en berichtendiensten op internet, online seksueel kindermisbruik en kinderlokking ("grooming") kunnen blijven opsporen, verwijderen en melden. Die maatregelen zijn in augustus 2021 in werking getreden en in 2024 afgelopen. In april 2024 heeft de EU de maatregelen verlengd tot april 2026.
In mei 2022 stelde de Europese Commissie een nieuwe wet voor tegen seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen online. De nieuwe regels zijn momenteel in behandeling bij de Raad.
- De Raad geeft definitief groen licht voor verlenging van maatregel ter bescherming van kinderen tegen seksueel misbruik (persmededeling, 29 april 2024)
- Seksueel misbruik van kinderen (Europese Commissie)
Betaalfraude
Fraude met en vervalsing van andere betaalmiddelen dan contant geld vormen een ernstige bedreiging voor de veiligheid van de EU en een belangrijke inkomstenbron voor de georganiseerde misdaad. Bovendien schaadt dit het vertrouwen van de consument in de veiligheid van digitale technologieën.
In april 2019 nam de EU regels tegen deze vorm van fraude aan.
Justitie en rechtshandhaving
De EU-regels en -beleidsmaatregelen betreffen ook andere aspecten van justitie en rechtshandhaving in de strijd tegen cybercriminaliteit en misdaad in het algemeen, zoals toegang tot elektronisch bewijsmateriaal, versleuteling en gegevensbewaring.
Toegang tot elektronisch bewijsmateriaal
Criminelen misbruiken digitale technologie om misdrijven te plegen en illegale activiteiten te verbergen. Rechtshandhavings- en justitiële autoriteiten maken voor strafrechtelijk onderzoek en vervolging dan ook steeds meer gebruik van elektronisch bewijsmateriaal zoals tekstberichten, e‑mails en berichtenapps.
De EU werkt daarom aan nieuwe regelgeving om over de grenzen heen sneller en eenvoudiger toegang te krijgen tot elektronisch bewijsmateriaal.
Versleuteling
De EU wil actief in gesprek gaan met de technologiesector om een goede balans te vinden tussen het gebruik van krachtige versleutelingstechnologie en de garantie dat rechtshandhavingsinstanties en het gerechtelijk apparaat online onder dezelfde voorwaarden kunnen werken als in de offlinewereld.
In een resolutie over versleuteling van december 2020 benadrukte de Raad dat er behoefte is aan beveiliging, zowel dankzij als ondanks versleuteling.
Gegevens bewaren
Om criminaliteit doeltreffend te bestrijden, is het belangrijk dat dienstenaanbieders bepaalde gegevens bewaren en dat die onder strenge voorwaarden kunnen worden geraadpleegd. Gegevensbewaring druist soms evenwel in tegen individuele grondrechten, met name het recht op privacy en op de bescherming van persoonsgegevens.
De Raad nam conclusies aan over het bewaren van elektronische‑communicatiegegevens voor misdaadbestrijding. De Raad droeg de Commissie op nog meer informatie te verzamelen en gerichte raadplegingen te organiseren in het kader van een breed onderzoek naar mogelijke oplossingen voor gegevensbewaring, alsook een toekomstig wetgevingsinitiatief te overwegen.
Zie ook:
Cyberdefensie
Wat zijn de grootste cyberdreigingen in de EU?
Cyberbeveiliging: social engineering
Laatst bijgewerkt: 2 december 2024