Jak UE walczy z cyberprzestępczością

Cyberprzestępczość w UE

W całej Europie cyberataki i cybeprzestępczość przybierają na sile – są coraz powszechniejsze i bardziej wyrafinowane. Trend ten będzie się jeszcze nasilał z uwagi na fakt, że liczba gospodarstw domowych i urządzeń podłączonych do internetu stale rośnie. W 2024 r. 94% gospodarstw domowych w UE miało dostęp do internetu (w porównaniu do około 80% w 2014 r.). W tym samym roku z urządzeń podłączonych do internetu korzystało w UE 71% osób w wieku 16–74 lat.

Cyberprzestępczość to działalność przestępcza prowadzona przy użyciu sieci łączności elektronicznej i systemów informatycznych. Przybiera różne formy. Przestępcy mogą na przykład:

• za pomocą złośliwego oprogramowania przejąć kontrolę nad urządzeniami osobistymi
• ukraść lub narazić na szwank dane osobowe i własność intelektualną, po to by dokonać oszustwa internetowego
• użyć internetu lub mediów społecznościowych do rozpowszechniania nielegalnych treści
• korzystać z darknetu do sprzedaży nielegalnych towarów i usług hakerskich.

Niektóre cyberprzestępstwa, np. wykorzystywanie seksualne dzieci w internecie, wyrządzają ofiarom poważne szkody.

Unijne środki przeciwko cyberprzestępczości

UE stara się zwalczać internetową działalność przestępczą i wzmacniać bezpieczeństwo w internecie w całej Europie. Celem jej działań jest:

skuteczniejsze zapobieganie cyberprzestępstwom, prowadzenie dochodzeń w ich sprawie i ich ściganie

współpraca z partnerami branżowymi w celu wzmocnienia pozycji i ochrony obywateli w internecie

zwiększenie zdolności organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości

Podejmując te wysiłki, UE dąży do stworzenia bezpieczniejszego i bardziej odpornego środowiska cyfrowego dla wszystkich.

• Walka UE z przestępczością zorganizowaną
• Europejskie Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością (Europol)
• Dyrektywa UE o atakach na systemy informatyczne (Dziennik Urzędowy UE)

Zapobieganie cyberprzestępczości i prowadzenie dochodzeń

Kluczową rolę w zapobieganiu cyberprzestępstwom i prowadzeniu dochodzeń w ich sprawie odgrywają w UE różne ośrodki:

• Europejskie Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością – wyspecjalizowana agencja utworzona przez Europol, która pomaga państwom UE prowadzić dochodzenia w sprawie przestępstw internetowych i rozbijać siatki przestępcze
• europejska multidyscyplinarna platforma przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT) – inicjatywa państw UE służąca rozpoznawaniu i minimalizowaniu zagrożeń ze strony międzynarodowej przestępczości zorganizowanej; jednym z jej priorytetów jest zwalczanie cyberataków.

Bezpieczeństwo dzieci w internecie

W 2021 r. UE przyjęła przepisy tymczasowe, które – do czasu wprowadzenia stałych uregulowań – umożliwiają dostawcom internetowych usług poczty i komunikacji elektronicznej wykrywanie, usuwanie i zgłaszanie przemocy seksualnej wobec dzieci w internecie i nagabywania dzieci. Przepisy tymczasowe weszły w życie w sierpniu 2021 r. i przestały obowiązywać w 2024 r. W kwietniu 2024 r. UE przedłużyła ich stosowanie do kwietnia 2026 r.

W maju 2022 r. Komisja Europejska przedstawiła nowy projekt przepisów przeciwko niegodziwemu traktowaniu i wykorzystywaniu dzieci w celach seksualnych w internecie. Przepisy te są obecnie omawiane na forum Rady.

• Rada zatwierdza dalsze obowiązywanie środków chroniących dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym w internecie (komunikat prasowy z 29 kwietnia 2024)
• Zwalczanie wykorzystywania seksualnego dzieci (Komisja Europejska)

Oszustwa bezgotówkowe

Oszustwa i fałszerstwa związane z płatnościami bezgotówkowymi są poważnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa UE, a dla zorganizowanych grup przestępczych – źródłem znacznych dochodów. Oprócz tego podważają przekonanie konsumentów o bezpieczeństwie technologii cyfrowych.

W kwietniu 2019 r. UE przyjęła przepisy o zwalczaniu oszustw związanych z płatnościami bezgotówkowymi.

• UE zaostrza przepisy o zwalczaniu oszustw bezgotówkowych (komunikat prasowy z 9 kwietnia 2019)

Wymiar sprawiedliwości i egzekwowanie prawa

Unijne przepisy i polityki odnoszą się także do innych aspektów wymiaru sprawiedliwości i egzekwowania prawa w walce z cyberprzestępczością i przestępczością w ogóle, takich jak dostęp do elektronicznego materiału dowodowego, szyfrowanie i zatrzymywanie danych.

Dostęp do e-dowodów

Przestępcy korzystają z technologii cyfrowych, by popełniać przestępstwa i ukrywać nielegalną działalność. Organy ścigania i organy sądowe prowadzące dochodzenia i sądzące przestępców coraz częściej polegają więc na elektronicznym materiale dowodowym, takim jak wiadomości tekstowe, e-maile lub aplikacje komunikacyjne.

Dlatego UE pracuje nad nowymi przepisami, które ułatwią i przyspieszą transgraniczny dostęp do e-dowodów.

• Łatwiejszy dostęp do e-dowodów – skuteczniejsza walka z przestępczością

Szyfrowanie

UE dąży do aktywnego dialogu z branżą technologiczną, aby wypracować równowagę między dalszym stosowaniem technologii silnego szyfrowania a zagwarantowaniem organom ścigania i sądom uprawnień do działania na takich samych warunkach jak poza internetem.

W grudniu 2020 r. Rada przyjęła rezolucję o szyfrowaniu, w której zwróciła uwagę, że należy zapewnić zarówno bezpieczeństwo poprzez szyfrowanie, jak i bezpieczeństwo pomimo szyfrowania.

• Szyfrowanie: Rada przyjęła rezolucję w sprawie bezpieczeństwa dzięki szyfrowaniu i bezpieczeństwa pomimo szyfrowania (komunikat prasowy z 14 grudnia 2020)

Zatrzymywanie danych

Aby można było w dzisiejszych czasach skutecznie zwalczać przestępczość, dostawcy usług powinni zatrzymywać niektóre dane, które następnie mogą być ujawniane w pewnych ściśle określonych warunkach – właśnie w celu walki z przestępczością. Zatrzymywanie danych może jednak naruszać podstawowe prawa jednostki, w szczególności prawo do prywatności i do ochrony danych osobowych.

Rada przyjęła konkluzje o tym, jak powinno wyglądać zatrzymywanie danych z łączności elektronicznej do celów walki z przestępczością. Ponadto zwróciła się do Komisji, aby w ramach kompleksowego badania nad możliwymi rozwiązaniami w zakresie zatrzymywania danych przeprowadziła konsultacje i zebrała dalsze informacje. Komisja powinna też rozważyć przedstawienie w przyszłości inicjatywy legislacyjnej w tej sprawie.

• Zatrzymywanie danych w celu zwalczania przestępczości: Rada przyjmuje konkluzje (komunikat prasowy z 6 czerwca 2019)

Więcej informacji