De kapitaalmarktenunie

Waarom is het verdiepen van de Europese kapitaalmarkten zo belangrijk?

Open, goed functionerende en geïntegreerde kapitaalmarkten zijn essentieel voor de EU om haar eengemaakte markt verder te ontwikkelen en investeringen aan te trekken. Ze bevorderen groei en innovatie, scheppen banen en verbeteren het concurrentie­vermogen.

De afgelopen jaren heeft de EU de werking van haar kapitaalmarkten aanzienlijk verbeterd door de kapitaal­markten­unie te ontwikkelen. Dit is een initiatief om in de hele EU een echte eengemaakte markt voor kapitaal te creëren.

Ondanks de sterke groei van de EU-kapitaalmarkten in de afgelopen jaren, sinds 2014 goed voor bijna 50% van het bbp, zijn er nog steeds grote verschillen in hun ontwikkeling.

• Pakket kapitaalmarkten­unie 2021
• Pakket kapitaalmarkten­unie 2022
• Strategie voor retailbeleggingen

De EU moet daarom meer doen om haar kapitaalmarkten verder te ontwikkelen.

Meer ontwikkelde en geïntegreerde Europese kapitaalmarkten zouden:

• bedrijven, en met name kleine en middelgrote ondernemingen, in staat stellen hun financierings­bronnen te diversifiëren
• grensoverschrijdende investeringen vergemakkelijken en meer buitenlandse investeringen in de EU aantrekken
• het financiële systeem van de EU stabieler, veerkrachtiger en concurrerender maken
• spaarders meer mogelijkheden bieden en de financierings­kosten voor bedrijven verlagen
• de rol van de euro als internationale investeringsvaluta versterken
• investeringen in innovatie ondersteunen en bijdragen aan de groene en de digitale transitie

Naast een goed functionerende bankenunie zouden diepe en liquide kapitaalmarkten bijdragen aan de algehele veerkracht van de economische en monetaire unie (EMU).

De infrastructuur van de financiële markten van de EU

De Europese kapitaalmarkten zijn nog altijd relatief weinig geïntegreerd. De sterke en goed gereguleerde banksector van de EU voorziet in een groot deel van de financierings­behoeften van bedrijven in Europa. En het zijn vooral banken en verzekerings­maatschappijen die de burgers spaar- en beleggings­mogelijkheden bieden.

De infrastructuur van de financiële markt van de EU / Eurozone

De kapitaalmarkten in Europa blijven van land tot land verschillen. Hun financiële integratie blijft achter ten opzichte van vóór de mondiale financiële crisis. Samen met de relatief kleine omvang van deze kapitaalmarkten vormt deze fragmentatie een belemmering voor een grens­overschrijdende risicodeling. Hierdoor is de EU minder schokbestendig.

Toegang tot kapitaal voor bedrijven

De EU moet ervoor zorgen dat Europese bedrijven de financierings­mogelijkheden krijgen die ze nodig hebben.

Vooral in de start- en scale-upfase zouden bedrijven gebaat zijn bij diepe en goed functionerende Europese markten voor risicokapitaal. Momenteel domineren buitenlandse investeringen de scale-up­financierings­rondes. Dynamische en innovatieve EU-bedrijven beschikken vaak niet over voldoende kapitaal om op wereldniveau te concurreren, en moeten financiering in het buitenland zoeken of naar het buitenland verhuizen. Europese technologiestart-ups worden bijvoorbeeld veel vaker door Amerikaanse bedrijven overgenomen dan andersom. Ook is er minder toegang tot durfkapitaal­investeringen dan in de VS, waar in 2022 deze investeringen 10 keer meer bedroegen dan in de EU.

Uit onderzoek van het IMF blijkt dat de fragmentatie van de Europese kapitaalmarkten ook leidt tot verschillen in financierings­kosten voor bedrijven in verschillende landen.

Door de huidige onderontwikkeling van de Europese kapitaalmarkten kunnen bedrijven niet volledig profiteren van de financiering en investeringen die goed geïntegreerde Europese kapitaalmarkten zouden kunnen bieden.

Dit maakt de EU ook minder aantrekkelijk als investerings­bestemming, weerhoudt bedrijven ervan op te schalen of een beursgang te maken in de EU.

Verbetering van de financiële geletterdheid in de hele EU

EU-burgers moeten over de nodige kennis en vaardigheden beschikken voor financiële beslissingen, of het nu gaat om een bankrekening openen, een lening afsluiten, of beleggen. Iedereen moet inzicht kunnen krijgen in de risico's van geld lenen of beleggen.

De financiële geletterdheid in de EU blijft echter ondermaats. Volgens een Eurobarometer-enquête over financiële geletterdheid (2023) heeft ongeveer de helft van de volwassenen in de EU onvoldoende verstand van financiële basisconcepten.

64% van de EU-burgers heeft een gemiddeld en 18% een laag niveau van financiële geletterdheid.

Om de Europeanen te helpen doordachte financiële keuzes te maken en hen aan te moedigen op de Europese financiële markten te investeren, heeft de Raad op 14 mei 2024 conclusies over financiële geletterdheid goedgekeurd. Die geven de Commissie en de lidstaten sturing over maatregelen die ze kunnen nemen om het inzicht van de burgers in financiën te verbeteren.

• Kapitaalmarktenunie: Raad keurt conclusies goed over financiële geletterdheid (pers­mededeling, 14 mei 2024)

Welke van de volgende financiële producten heeft u momenteel of heeft u de afgelopen 2 jaar gehad?

Zie ook

• Tijdlijn - De kapitaalmarktenunie toegelicht