Industriële emissies
De industrie stoot stoffen uit die schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid en het milieu. De EU-landen hebben gemeenschappelijke regels opgesteld om die schadelijke emissies te beperken.
Wat zijn industriële emissies?
Industriële processen en nijverheid veroorzaken uitstoot van gevaarlijke stoffen, zoals stikstofoxiden, ammoniak, kwik en koolstofdioxide. Deze stoffen verontreinigen het water, de lucht en de bodem en zijn schadelijk voor de menselijke gezondheid, het milieu en de natuur.
Elektriciteitsopwekking, afvalverwerking en -beheer, veehouderij en cementproductie zijn voorbeelden van industriële activiteiten waarbij vervuilende emissies vrijkomen in het milieu.
Dit kan tot gezondheidsproblemen leiden, zoals astma, bronchitis, kanker en hartfalen. Emissies zijn verantwoordelijk voor duizenden vroegtijdige sterfgevallen per jaar.
Volgens schattingen uit 2017 bedraagt de schade van industriële uitstoot aan de menselijke gezondheid en het milieu elk jaar € 277 miljard tot € 433 miljard.
Wat doet de EU aan industriële emissies?
De EU heeft regels opgesteld om industriële vervuiling tegen te gaan.
De richtlijn industriële emissies is de belangrijkste EU-wettekst om verontreiniging door grote industriële installaties, waaronder veehouderijen, in de EU te voorkomen en terug te dringen.
Het algemene doel is helpen om ecosystemen en de menselijke gezondheid te beschermen.
De regels moeten:
- de lucht-, water- en bodememissies door de grootste industriële installaties in Europa voorkomen en beperken
- het gebruik van hulpbronnen minimaliseren
- de processen efficiënter maken
- de circulaire economie bevorderen
- voor afvalpreventie en -controle zorgen
De richtlijn heeft betrekking op ruim 50 000 fabrieken in EU-landen die samen 20% van alle lucht- en waterverontreinigende stoffen en 40% van de broeikasgassen in de EU uitstoten (deze cijfers kunnen nog stijgen na de in 2024 aangenomen herziening van de richtlijn).
Richtlijn industriële emissies: de cijfers (Infographic)
Industriële activiteiten die onder de EU-regels vallen, zijn bijvoorbeeld elektriciteitsopwekking, raffinage, afvalverwerking en -verbranding, de productie van metalen, cement, glas, chemicaliën, pulp en papier, voedingsmiddelen, en intensieve varkens- en pluimveehouderij.
De uitstoot van broeikasgassen wordt ook aangepakt met het EU-emissiehandelssysteem.
Hoe werkt de richtlijn industriële emissies?
Volgens de EU-regels moeten grote industriële installaties en veehouderijen hun milieuprestaties melden en monitoren, en werken aan het beperken van hun uitstoot.
Exploitanten die onder de richtlijn industriële emissies vallen, krijgen een exploitatievergunning van de autoriteiten van het land waarin ze zijn gevestigd.
In die vergunning zijn de emissiegrenswaarden vastgelegd voor de verontreinigende stoffen die de fabriek uitstoot, bepaald op basis van de beste beschikbare technieken (BBT's). De BBT's zijn op hun beurt bepaald door de Commissie, in samenwerking met deskundigen van de lidstaten, de industrie en milieuorganisaties.
Voor de vergunningen wordt gekeken naar de algemene milieuprestaties van de fabriek, waaronder emissies in lucht, water en bodem, afvalproductie, het gebruik van grondstoffen, en energie-efficiëntie.
De EU-landen moeten minimaal 1 keer in de 3 jaar inspecties ter plaatse houden op basis van risicogebaseerde criteria.
De nationale autoriteiten moeten informatie openbaar maken over:
- vergunningen en aanvragen
- monitoringresultaten
Het Europese portaal voor industriële emissies wordt gebruikt om gegevens over industriële emissies te verzamelen en te presenteren.
Evolutie van de industriële emissies in de EU (Infographic)
Wat zal er veranderen in de richtlijn industriële emissies?
Uit een effectbeoordeling van de richtlijn industriële emissies door de Commissie blijkt dat de EU-regels aanzienlijk hebben bijgedragen tot de verminderde uitstoot van verontreinigende stoffen in de industrie, vooral in de lucht. De gevolgen ervan voor de decarbonisatie en de circulaire economie zijn echter beperkter.
In april 2022 kwam de Commissie met voorstellen om de regels voor industriële emissies (in Richtlijn 2010/75/EU inzake industriële emissies en Richtlijn 1999/31/EG betreffende het storten van afvalstoffen) te actualiseren en te moderniseren.
Doel is de huidige regels aan te passen aan de ambities die de EU zich op het gebied van klimaat en verontreiniging heeft gesteld in de Europese Green Deal. Het uiteindelijke doel is het stimuleren van een ingrijpende transformatie van grote agro-industriële installaties met het oog op een schone, circulaire, concurrerende en klimaatneutrale economie in 2050.
Nieuwe regels
De belangrijkste veranderingen zijn:
- regels gelden voor meer industriële installaties
- doeltreffendere vergunningen
- minder administratieve kosten
- betere toegang tot informatie, meer transparantie en meer inspraak van het publiek
- meer steun voor baanbrekende technologieën en andere innovatieve benaderingen
De regels worden uitgebreid en zullen nu ook gaan gelden voor:
- meer intensieve varkens- en pluimveehouderijen (niet voor rundvee)
- de mijnbouwsector
- grote batterijfabrieken
De lidstaten zullen doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties moeten opleggen aan bedrijven die de regels overtreden. Voortaan moeten mensen ook een schadevergoeding kunnen eisen wanneer schending van de nationale regels waarin de richtlijn is omgezet, tot gezondheidsschade leidt.
De vergunningen voor industriële installaties zullen elektronisch worden afgegeven, via een elektronisch systeem dat uiterlijk in 2035 operationeel moet zijn. Dit zal de vergunningsprocedure eenvoudiger en efficiënter maken. In de openings- en exploitatievergunningen moeten de bevoegde instanties bindende grenswaarden voor milieuprestaties (GWMP's) vastleggen.
Volgens de nieuwe regels moet de Commissie de uitvoering van de richtlijn vóór het einde van 2028 evalueren, en daarna om de 5 jaar. Daarnaast kan een analyse worden gemaakt van de landbouwproducten die worden ingevoerd uit niet-EU-landen om te kijken of voor deze producten soortgelijke milieunormen gelden.
Er zijn ook nieuwe afspraken over de rapportage van milieugegevens van industriële installaties, wat nu nog wordt geregeld in Verordening (EG) nr. 166/2006 over het Europees register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen. Dit register zal worden vervangen door het Europees portaal voor industriële emissies.
In maart 2023 kwam de Raad tot een onderhandelingsstandpunt (algemene oriëntatie) over het voorstel van de Commissie van maart 2022 voor een herziene richtlijn. In juni bereikte de Raad ook overeenstemming over het portaal voor industriële emissies.
In november 2023 bereikten Raad en Parlement een voorlopig akkoord over de herziene regels in de richtlijn inzake industriële emissies en de verordening over het portaal.
In april 2024 nam de Raad de nieuwe regels aan.
- Industriële emissies: Raad keurt geactualiseerde regels goed om milieu beter te beschermen (persmededeling, 12 april 2024)
- Industriële emissies: Raad en Parlement akkoord over nieuwe regels voor schadelijke uitstoot en betere toegang tot informatie (persmededeling, 29 november 2023)
- Europese Green Deal: Raad wil dat industrie betere milieugegevens verstrekt (persmededeling, 7 juni 2023)
- Raad akkoord over wijziging richtlijn industriële emissies (persmededeling, 16 maart 2023)
Zie ook
Laatst bijgewerkt: 26 april 2024