Pakket digitale diensten

Een veilige en open digitale ruimte voor EU-burgers en -bedrijven

Onlineplatforms vormen een belangrijk onderdeel van de digitale markt en economie van de EU. De EU‑lidstaten onderkennen dat de regels voor digitale diensten moeten worden verbeterd, gemoderniseerd en verduidelijkt om:

de veiligheid van gebruikers online te garanderen
innovatieve digitale bedrijven te laten groeien

Het wettelijk EU-kader voor digitale diensten was sinds de vaststelling van de richtlijn elektronische handel in 2000 niet meer gewijzigd en was daardoor nodig aan een update toe. Digitale technologieën, bedrijfsmodellen en diensten zijn sneller dan ooit veranderd.

In december 2020 presenteerde de Europese Commissie het wetgevingspakket digitale diensten. Het omvat:

de wet digitale diensten
de wet digitale markten

Beide wetgevingshandelingen werden in 2022 snel aangenomen door de Raad en het Parlement.

Dankzij deze nieuwe regels worden de digitale ruimte en digitale diensten, waaronder socialemediaplatforms, beter beheerd. Deze regels:

zorgen ervoor dat digitale gebruikers toegang hebben tot veilige producten en dat hun grondrechten worden beschermd
maken vrije en eerlijke concurrentie mogelijk in de digitale sectoren om innovatie en groei te stimuleren

Wie heeft baat bij de nieuwe regels?

De nieuwe regels voor digitale diensten komen een brede waaier aan gebruikers en platforms ten goede, waaronder:

burgers
aanbieders van digitale diensten
zakelijke gebruikers van digitale diensten
de samenleving in het algemeen

Digitale toekomst voor Europa (achtergrondinformatie)

Het leven online: hoe zorgt de EU ervoor dat dit simpeler en veiliger is?

De EU werkt hard aan een betere digitale omgeving voor alle Europeanen. Ons digitale leven moet veilig en eenvoudig zijn, met respect voor de fundamentele vrijheden.

Onze feature story hieronder laat zien hoe de EU met de nieuwe regels het leven online veiliger en eenvoudiger maakt.

Bekijk onze feature story

Het leven online: hoe zorgt de EU ervoor dat dit simpeler en veiliger is?

Wat is de wet digitale diensten?

De wet digitale diensten (Digital Services Act - DSA) wil een veiligere onlineomgeving voor digitale gebruikers en bedrijven creëren en de grondrechten in de digitale ruimte beschermen door nieuwe regels vast te stellen op het gebied van:

de bestrijding van illegale online-inhoud, waaronder goederen, diensten en informatie, met volledige inachtneming van het Handvest van de grondrechten
de aanpak van maatschappelijke risico's online
de traceerbaarheid van handelaren op onlinemarktplaatsen
transparantiemaatregelen voor onlineplatforms
versterkt toezicht

De wet stelt van een reeks verplichtingen en een duidelijk verantwoordings- en transparantiekader vast voor aanbieders van tussenhandelsdiensten, zoals:

onlinemarktplaatsen
sociale netwerken
platforms voor het delen van inhoud
online reis- en accommodatieplatforms

Dit betekent dat alle onlinetussenpersonen die hun diensten op de eengemaakte markt aanbieden, ongeacht of zij in de EU of daarbuiten gevestigd zijn, aan de nieuwe regels moeten voldoen.

Ondernemingen hebben verplichtingen in verhouding tot de aard, omvang en impact van hun diensten. Dit betekent dat zeer grote onlineplatforms (VLOP's) en zeer grote onlinezoekmachines (VLOSE's) aan strengere eisen worden onderworpen.

Voordelen van de DSA

De DSA waarborgt de rechten en legitieme belangen van alle betrokken partijen, vooral van EU-burgers.

Onlinegebruikers in de EU krijgen meer controle over wat zij online te zien krijgen, en kunnen de advertenties die zij zien beter begrijpen of erover worden geïnformeerd. Gebruikers kunnen illegale inhoud markeren, waarna het platform verplicht is hen op de hoogte te brengen van de besluiten die hierover worden genomen.

De wet maakt de regels voor online-inhoudsmoderatie transparanter. Ook geeft ze overheden en onderzoekers betere toegang tot gegevens, zodat zij een beter inzicht krijgen in de onlineruimte, de maatschappelijke gevolgen van die ruimte en de mogelijke risico's ervan.

Ook minderjarigen worden beter beschermd. Platforms die voor minderjarigen toegankelijk zijn mogen geen persoonsgegevens van minderjarigen gebruiken om hen op basis daarvan gerichte reclames te tonen.

De regels van de DSA zijn met name bedoeld ter bescherming van:

de vrijheid van meningsuiting en informatie
de vrijheid van ondernemerschap
het recht om niet te worden gediscrimineerd

De gegevens over elektronische handel per lidstaat worden voorgesteld met halve cirkels.

Wet digitale diensten (Infographic)

Crisismechanisme in het licht van de Russische agressie in Oekraïne

In het kader van de oorlog in Oekraïne en de gevolgen voor de manipulatie van online-informatie is een nieuw artikel opgenomen over een crisisresponsmechanisme.

Zo kan de impact van de activiteiten van zeer grote platforms en zoekmachines op de crisis worden geanalyseerd en kunnen maatregelen worden ingevoerd om de grondrechten te waarborgen.

Wanneer treden de nieuwe regels in werking?

De Raad nam op 4 oktober 2022 de wet inzake digitale diensten aan. De nieuwe regels zijn 15 maanden na hun inwerkingtreding van toepassing.

Wat is de wet digitale markten?

De wet digitale markten (Digital Markets Act - DMA) moet zorgen voor een gelijk speelveld voor alle digitale bedrijven, ongeacht hun omvang. Doel is een concurrerende en eerlijke digitale sector te waarborgen door:

oneerlijke praktijken van onlineplatforms die het grootste deel van de markt vertegenwoordigen, uit te bannen
zakelijke gebruikers de mogelijkheid te geven om consumenten meer keuzevrijheid te bieden
te voorzien in betere diensten en eerlijkere prijzen voor consumenten
duidelijke rechten en plichten vast te leggen voor grote onlineplatforms
innovatie en een eerlijkere online-platformomgeving voor startende technologiebedrijven te bevorderen

De DMA stelt duidelijke regels vast voor grote platforms. De wet heeft tot doel ervoor te zorgen dat geen enkel groot onlineplatform kan optreden als "poortwachter", m.a.w. dat een platform de regels op de digitale markt bepaalt doordat het zeggenschap heeft over ten minste één zogenoemde "kernplatformdienst".

Deze kernplatformdiensten omvatten:

onlinetussenhandelsdiensten (waaronder marktplaatsen, appstores)
onlinezoekmachines
sociale netwerken
clouddiensten
advertentiediensten

Welke platforms worden als poortwachters beschouwd?

Platforms gelden als poortwachter ("gatekeeper") indien zij in de laatste 3 jaar hetzij een jaaromzet van ten minste € 7,5 miljard in de EU hebben gerealiseerd, hetzij een beurswaardering van ten minste € 75 miljard hebben, en indien zij ten minste 45 miljoen maandelijks actieve eindgebruikers en ten minste 10 000 professionele gebruikers tellen die in de EU zijn gevestigd.

Daarnaast moet het platform in ten minste 3 lidstaten zeggenschap hebben over een of meer kernplatformdiensten ("core platform services").

Een EU-wetsdocument tegen een achtergrond van gele stippen die kmo/mkb-onlineplatforms vertegenwoordigen.

Wet digitale markten (Infographic)

Gevolgen voor poortwachters

De wet belet hen om:

hun eigen producten of diensten gunstiger te klasseren dan die van andere marktdeelnemers
te voorkomen dat ontwikkelaars gebruikmaken van betalingsplatforms van derden voor de verkoop van apps
de persoonsgegevens van gebruikers zonder toestemming te verwerken voor gerichte reclame
oneerlijke voorwaarden voor zakelijke gebruikers vast te stellen
bepaalde softwaretoepassingen vooraf te installeren, of gebruikers te beletten deze eenvoudig te verwijderen
zakelijke gebruikers van platforms toegangsbeperkingen op te leggen

Poortwachters moeten:

meer keuzemogelijkheden bieden, zoals de keuze van bepaalde software op het besturingssysteem van een gebruiker
ervoor zorgen dat zich uitschrijven van kernplatformdiensten even gemakkelijk is als zich daarop abonneren
informatie verstrekken over het aantal gebruikers dat hun platforms bezoekt om te bepalen of het platform als poortwachter kan worden aangemerkt
zakelijke gebruikers toegang geven tot hun marketing- of advertentieprestatiegegevens op het platform
de Commissie in kennis stellen van hun overnames en fusies
ervoor zorgen dat de basisfuncties van instantmessagingdiensten interoperabel zijn, d.w.z. dat berichten, spraakberichten of bestanden kunnen worden verzonden

Eerlijke concurrentie tussen digitale diensten is essentieel om ervoor te zorgen dat bedrijven en consumenten allemaal op dezelfde manier kunnen profiteren van digitale kansen. Dit zal ook leiden tot meer innovatie en betere consumentenbescherming.

Wie zorgt ervoor dat poortwachters de regels naleven?

Om een hoog niveau van harmonisatie op de interne markt te waarborgen, is de Commissie als enige bevoegd voor de handhaving van de verordening.

Zij kan beslissen in dialoog te gaan over de regelgevingsmaatregelen om de poortwachters duidelijk op hun verplichtingen te wijzen.

Om het werk van de Commissie te faciliteren, worden een raadgevend comité en een groep op hoog niveau ingesteld.

Als poortwachters de regels niet naleven

Indien een groot onlinebedrijf als poortwachter is geïdentificeerd, moet het binnen 6 maanden aan de regels van de DMA voldoen.

Als een poortwachter de regels overtreedt, loopt hij het risico op een boete tot 10% van zijn totale wereldwijde omzet. Voor een herhaaldelijke overtreding kan een boete tot wel 20% van zijn wereldwijde omzet worden opgelegd.

Bij systematische niet-naleving van de DMA, d.w.z. dat de regels ten minste 3 maal worden overtreden in 8 jaar, kan de Commissie een marktonderzoek openen en indien nodig gedragscorrigerende of structurele maatregelen opleggen.

DMA: Raad geeft groen licht voor nieuwe regels voor eerlijke concurrentie online (persmededeling, 18 juli 2022)

Wanneer treden de nieuwe regels in werking?

De Raad nam op 18 juli 2022 de wet digitale markten aan. De nieuwe regels zijn van toepassing 6 maanden na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.