Δέσμη μέτρων για τις ψηφιακές υπηρεσίες

Ασφαλής και ανοικτός ψηφιακός χώρος για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της ΕΕ

Οι επιγραμμικές πλατφόρμες αποτελούν σημαντικό μέρος της ψηφιακής αγοράς και της οικονομίας της ΕΕ. Τα κράτη μέλη της ΕΕ αναγνωρίζουν την ανάγκη να ενισχυθούν, να εκσυγχρονιστούν και να αποσαφηνιστούν οι κανόνες για τις ψηφιακές υπηρεσίες με σκοπό:

να κατοχυρωθεί η ασφάλεια των χρηστών στο διαδίκτυο
να δοθεί η δυνατότητα στις καινοτόμες ψηφιακές επιχειρήσεις να αναπτυχθούν

Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για τις ψηφιακές υπηρεσίες είχε παραμείνει αμετάβλητο από την έκδοση της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο το 2000 και γι’ αυτό έπρεπε να επικαιροποιηθεί οπωσδήποτε. Στο μεταξύ, οι ψηφιακές τεχνολογίες, τα επιχειρηματικά μοντέλα και οι υπηρεσίες είχαν αλλάξει με πρωτόγνωρη ταχύτητα.

Τον Δεκέμβριο του 2020 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη δέσμη μέτρων για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Σε αυτήν περιλαμβάνονται:

η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες
η πράξη για τις ψηφιακές αγορές

Και οι δύο νομοθετικές πράξεις εγκρίθηκαν γρήγορα από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2022.

Με τους νέους κανόνες βελτιώνεται η διακυβέρνηση του ψηφιακού χώρου και των ψηφιακών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης. Πιο συγκεκριμένα:

διασφαλίζεται ότι οι ψηφιακοί χρήστες έχουν πρόσβαση σε ασφαλή προϊόντα και προστατεύονται τα θεμελιώδη δικαιώματά τους
καθίσταται δυνατός ο ελεύθερος και θεμιτός ανταγωνισμός στους ψηφιακούς τομείς ώστε να τονώνονται η καινοτομία και η ανάπτυξη

Ποιοι θα ωφεληθούν από τους νέους κανόνες για τις ψηφιακές υπηρεσίες;

Οι νέοι κανόνες για τις ψηφιακές υπηρεσίες θα ωφελήσουν ευρύ φάσμα χρηστών και πλατφορμών, μεταξύ άλλων:

τους πολίτες
τους παρόχους ψηφιακών υπηρεσιών
τους επιχειρηματικούς χρήστες ψηφιακών υπηρεσιών
την κοινωνία στο σύνολό της

Ψηφιακό μέλλον για την Ευρώπη (γενικές πληροφορίες)

Η ζωή σας στο διαδίκτυο: Πώς η ΕΕ τη διευκολύνει και την κάνει ασφαλέστερη;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζεται ενεργά για τη βελτίωση του ψηφιακού περιβάλλοντος προς όφελος όλων των Ευρωπαίων. Η ψηφιακή μας ζωή πρέπει να είναι ασφαλής, εύκολη και να σέβεται τις βασικές ελευθερίες.

Υπό το πρίσμα της επικαιροποίησης των δύο βασικών κανονισμών για τη διασφάλιση ασφαλέστερης και ευκολότερης διαδικτυακής ζωής για τους χρήστες, ανακαλύψτε περισσότερα για το πώς η ΕΕ καθιστά τη διαδικτυακή σας ζωή ευκολότερη και ασφαλέστερη μέσω ενός αφιερώματος.

Δείτε το αφιέρωμά μας

Η ζωή σας στο διαδίκτυο: Πώς η ΕΕ τη διευκολύνει και την κάνει ασφαλέστερη;

Τι είναι η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες;

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA) επικεντρώνεται στη δημιουργία ενός ασφαλέστερου διαδικτυακού περιβάλλοντος για τους ψηφιακούς χρήστες και τις ψηφιακές εταιρείες, καθώς και στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στον ψηφιακό χώρο με τη θέσπιση νέων κανόνων σχετικά με:

την καταπολέμηση του παράνομου περιεχομένου στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένων προϊόντων, υπηρεσιών και πληροφοριών, με πλήρη σεβασμό του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων
την αντιμετώπιση των κοινωνικών κινδύνων στο διαδίκτυο
την ιχνηλασιμότητα των εμπόρων στις επιγραμμικές αγορές
τα μέτρα διαφάνειας για τις επιγραμμικές πλατφόρμες
την ενισχυμένη εποπτεία

Θεσπίζει ένα σύνολο αρμοδιοτήτων και ένα σαφές πλαίσιο λογοδοσίας και διαφάνειας για τους παρόχους ενδιάμεσων υπηρεσιών, όπως είναι:

οι επιγραμμικές αγορές
τα κοινωνικά δίκτυα
οι πλατφόρμες ανταλλαγής περιεχομένου
οι επιγραμμικές πλατφόρμες ταξιδίων και καταλυμάτων

Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι διαδικτυακοί μεσάζοντες που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στην ενιαία αγορά, είτε είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ είτε βρίσκονται εκτός αυτής, θα πρέπει να συμμορφώνονται με τους νέους κανόνες.

Οι εταιρείες έχουν υποχρεώσεις ανάλογες με τη φύση των υπηρεσιών τους και με το μέγεθος και τον αντίκτυπό τους. Αυτό σημαίνει ότι οι πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες και οι πολύ μεγάλες επιγραμμικές μηχανές αναζήτησης υπόκεινται σε αυστηρότερες απαιτήσεις.

Τα οφέλη της DSA

Η DSA διαφυλάσσει τα δικαιώματα και τα έννομα συμφέροντα όλων των εμπλεκόμενων μερών, ιδίως των πολιτών της ΕΕ.

Οι χρήστες του διαδικτύου στην ΕΕ έχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν σε μεγαλύτερο βαθμό τι βλέπουν στο διαδίκτυο και είναι σε θέση να κατανοούν ή να ενημερώνονται σχετικά με τις διαφημίσεις που βλέπουν. Οι χρήστες μπορούν να επισημαίνουν το παράνομο περιεχόμενο και, στη συνέχεια, η πλατφόρμα θα είναι υποχρεωμένη να τους ενημερώνει για τις αποφάσεις που λαμβάνονται.

Η πράξη αυξάνει τη διαφάνεια των κανόνων για τον έλεγχο του επιγραμμικού περιεχομένου, παρέχοντας παράλληλα μεγαλύτερη πρόσβαση των αρχών και των ερευνητών σε δεδομένα, έτσι ώστε να μπορούν να κατανοούν καλύτερα τον διαδικτυακό χώρο, τον κοινωνικό αντίκτυπό του και τους πιθανούς κινδύνους.

Επίσης με τη βοήθεια της DSA προστατεύονται καλύτερα οι ανήλικοι. Οι πλατφόρμες στις οποίες έχουν πρόσβαση οι ανήλικοι απαγορεύεται να προβάλλουν στοχευμένες διαφημίσεις με βάση τη χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τους αφορούν, όπως αυτά ορίζονται στο δίκαιο της ΕΕ.

Οι κανόνες που προβλέπονται στην πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες αποσκοπούν ιδίως στην προστασία:

της ελευθερίας έκφρασης και πληροφόρησης
της επιχειρηματικής ελευθερίας
του δικαιώματος στη μη διακριτική μεταχείριση

Φυσαλίδες που αναπαριστούν τα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ και τα μεγέθη του ηλεκτρονικού εμπορίου τους

Πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (Ενημερωτικό γράφημα)

Μηχανισμός αντιμετώπισης κρίσεων μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία

Με αφορμή τον πόλεμο στην Ουκρανία και τον αντίκτυπο στη χειραγώγηση των πληροφοριών στο διαδίκτυο, προστέθηκε ένα νέο άρθρο για την εισαγωγή μηχανισμού αντιμετώπισης κρίσεων.

Αυτός ο μηχανισμός θα καθιστά εφικτή την ανάλυση του αντικτύπου των δραστηριοτήτων των πολύ μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών και των πολύ μεγάλων επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης στην εκάστοτε κρίση καθώς και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με μέτρα, διασφαλίζοντας τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Πότε θα εφαρμοστούν οι νέοι κανόνες;

Το Συμβούλιο εξέδωσε την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες στις 4 Οκτωβρίου 2022. Η εφαρμογή των νέων κανόνων θα αρχίσει 15 μήνες μετά την έναρξη ισχύος τους.

Τι είναι η πράξη για τις ψηφιακές αγορές;

Η πράξη για τις ψηφιακές αγορές επικεντρώνεται στη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για όλες τις ψηφιακές εταιρείες, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους. Η πράξη για τις ψηφιακές αγορές αποσκοπεί στην εξασφάλιση ενός ανταγωνιστικού και δίκαιου ψηφιακού τομέα με τους εξής τρόπους:

απαγόρευση των αθέμιτων πρακτικών των επιγραμμικών πλατφορμών που κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς
παροχή της δυνατότητας στους επιχειρηματικούς χρήστες να προσφέρουν περισσότερες επιλογές στους καταναλωτές
παροχή καλύτερων υπηρεσιών και δικαιότερων τιμών στους καταναλωτές
επιβολή σαφών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων στις μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες
προώθηση της καινοτομίας και ενός δικαιότερου περιβάλλοντος επιγραμμικών πλατφορμών για νεοσύστατες τεχνολογικές επιχειρήσεις

Η πράξη για τις ψηφιακές αγορές καθορίζει σαφείς κανόνες για τις μεγάλες πλατφόρμες. Στόχος της είναι να διασφαλίσει ότι καμία μεγάλη επιγραμμική πλατφόρμα δεν θα ενεργεί ως «ρυθμιστής της πρόσβασης», δηλαδή ως ιδιωτικός φορέας θέσπισης κανόνων στις ψηφιακές αγορές, ελέγχοντας τουλάχιστον μία από τις λεγόμενες «βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας».

Στις εν λόγω βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας περιλαμβάνονται:

επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης (δηλ. αγορές, καταστήματα εφαρμογών)
επιγραμμικές μηχανές αναζήτησης
δικτυακοί τόποι κοινωνικής δικτύωσης
υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους
υπηρεσίες διαφήμισης

Ποιες πλατφόρμες θεωρούνται ρυθμιστές της πρόσβασης;

Για να θεωρηθεί μια πλατφόρμα ρυθμιστής της πρόσβασης («gatekeeper») πρέπει, αφενός, να έχει τα τελευταία τρία χρόνια ετήσιο κύκλο εργασιών τουλάχιστον 7,5 δισ. € εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) ή να έχει χρηματιστηριακή αξία τουλάχιστον 75 δισ. € και, αφετέρου, να έχει τουλάχιστον 45 εκατομμύρια τελικούς χρήστες ανά μήνα και τουλάχιστον 10 000 επιχειρηματικούς χρήστες εγκατεστημένους στην ΕΕ.

Αφετέρου, η πλατφόρμα πρέπει να ελέγχει μία ή περισσότερες βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας («core platform services») σε τουλάχιστον τρία κράτη μέλη.

Μια πράξη της ΕΕ με φόντο κίτρινες και μπλε κουκκίδες που συμβολίζουν επιγραμμικές πλατφόρμες ΜΜΕ

Πράξη για τις ψηφιακές αγορές (Ενημερωτικό γράφημα)

Οι συνέπειες για τους ρυθμιστές της πρόσβασης

Οι ρυθμιστές της πρόσβασης δεν θα μπορούν:

να παρουσιάζουν κατά προτεραιότητα τα δικά τους προϊόντα ή τις υπηρεσίες τους σε σχέση με τα αντίστοιχα άλλων φορέων της αγοράς
να εμποδίζουν τους προγραμματιστές να χρησιμοποιούν πλατφόρμες πληρωμών τρίτων για πωλήσεις εφαρμογών
να επεξεργάζονται τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των χρηστών για στοχευμένη διαφήμιση, εκτός εάν παρέχεται συγκατάθεση
να επιβάλλουν αθέμιτους όρους στους επιχειρηματικούς χρήστες
να προεγκαθιστούν ορισμένες εφαρμογές λογισμικού ή να εμποδίζουν τους χρήστες να τις απεγκαθιστούν εύκολα
να περιορίζουν τους επιχειρηματικούς χρήστες των πλατφορμών

Οι ρυθμιστές της πρόσβασης θα πρέπει:

να προσφέρουν περισσότερες επιλογές, όπως ορισμένα λογισμικά στο λειτουργικό σύστημα ενός χρήστη
να διασφαλίζουν ότι η ακύρωση της εγγραφής από βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας είναι εξίσου εύκολη με την εγγραφή
να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των χρηστών που επισκέπτονται τις πλατφόρμες τους, προκειμένου να προσδιοριστεί κατά πόσον η πλατφόρμα μπορεί να προσδιοριστεί ως ρυθμιστής της πρόσβασης
να παρέχουν στους επαγγελματίες χρήστες πρόσβαση στα δεδομένα σχετικά με τις επιδόσεις τους όσον αφορά την εμπορική προώθηση ή τη διαφήμιση στην πλατφόρμα
να ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις εξαγορές και τις συγχωνεύσεις τους
να διασφαλίζουν ότι οι βασικές λειτουργίες των υπηρεσιών άμεσης ανταλλαγής μηνυμάτων είναι διαλειτουργικές, δηλαδή επιτρέπουν στους χρήστες να ανταλλάσσουν μηνύματα, να στέλνουν φωνητικά μηνύματα ή αρχεία

Ο θεμιτός ανταγωνισμός των ψηφιακών υπηρεσιών είναι κομβικής σημασίας για να διασφαλιστεί ότι οι εταιρείες και οι καταναλωτές ωφελούνται με τον ίδιο τρόπο από τις ψηφιακές ευκαιρίες. Αυτό θα οδηγήσει επίσης σε περισσότερη καινοτομία και θα τονώσει την προστασία των καταναλωτών.

Ποιος διασφαλίζει ότι οι ρυθμιστές της πρόσβασης συμμορφώνονται με τους κανόνες;

Για να εξασφαλιστεί υψηλό επίπεδο εναρμόνισης στην εσωτερική αγορά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ο μόνος αρμόδιος φορέας για την επιβολή του κανονισμού.

Για να διασφαλιστεί ότι οι ρυθμιστές της πρόσβασης κατανοούν απόλυτα τους κανόνες που πρέπει να τηρούν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να συμμετάσχει σε διάλογο σχετικά με ρυθμιστικά μέτρα.

Θα συσταθούν συμβουλευτική επιτροπή και ομάδα υψηλού επιπέδου για να συνδράμουν και να διευκολύνουν το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Τι συμβαίνει εάν οι ρυθμιστές της πρόσβασης δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες

Εάν μια μεγάλη επιγραμμική εταιρεία έχει αναγνωριστεί ως ρυθμιστής της πρόσβασης, θα πρέπει να συμμορφώνεται με τους κανόνες της πράξης για τις ψηφιακές αγορές εντός έξι μηνών.

Εάν ένας ρυθμιστής της πρόσβασης παραβιάζει τους κανόνες που ορίζονται στην πράξη για τις ψηφιακές αγορές, διατρέχει τον κίνδυνο επιβολής προστίμου ύψους έως 10 % του συνολικού παγκόσμιου κύκλου εργασιών του. Σε περίπτωση υποτροπής, μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο έως 20 % του παγκόσμιου κύκλου εργασιών.

Σε περίπτωση που ένας ρυθμιστής της πρόσβασης παραβιάζει συστηματικά την πράξη για τις ψηφιακές αγορές, συγκεκριμένα δε παραβιάσει τους κανόνες τουλάχιστον τρεις φορές σε διάστημα οκτώ ετών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να δρομολογήσει διερεύνηση της αγοράς και, εάν είναι αναγκαίο, να επιβάλει επανορθωτικά μέτρα συμπεριφοράς ή διαρθρωτικού χαρακτήρα.

Πράξη για τις ψηφιακές αγορές: Το Συμβούλιο ενέκρινε οριστικά τους νέους κανόνες για τον θεμιτό ανταγωνισμό στο διαδίκτυο (δελτίο Τύπου, 18 Ιουλίου 2022)

Πότε θα εφαρμοστούν οι νέοι κανόνες;

Το Συμβούλιο εξέδωσε την πράξη για τις ψηφιακές αγορές στις 18 Ιουλίου 2022. Η εφαρμογή των νέων κανόνων θα αρχίσει έξι μήνες μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.