Situatie in het Midden-Oosten: EU-standpunt

Iran

Memorandum van overeenstemming VS-Iran

De Europese Raad is ingenomen met het memorandum van overeenstemming tussen de VS en Iran, dat een kans biedt op regionale stabiliteit en het volledige herstel van de vrijheid van scheepvaart en de veilige doortocht door de Straat van Hormuz.

Hij is ingenomen met de aanhoudende diplomatieke inspanningen om tot een vredesregeling te komen en benadrukt het belang van een onderhandelde langetermijnoplossing voor alle openstaande kwesties, in overeenstemming met het internationaal recht.

Hij prijst Pakistan, Qatar en andere regionale partners voor hun bemiddelingsinspanningen. De Europese Unie zal zich, in nauwe coördinatie met regionale partners, blijven inspannen op diplomatiek niveau en staat klaar om de uitvoering van de overeenkomst te ondersteunen.

Maritieme veiligheid

De Europese Raad benadrukt dat de vrijheid van scheepvaart en de maritieme veiligheid moeten worden geëerbiedigd overeenkomstig het internationaal recht en het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee.

De Europese Raad juicht de inspanningen toe die de lidstaten en partners hebben aangekondigd om zodra aan de voorwaarden is voldaan de vrijheid van scheepvaart in de Straat van Hormuz te waarborgen. Een eventuele regeling met betrekking tot de Straat van Hormuz mag de vrijheid van scheepvaart niet beperken noch de governance ervan op welke manier dan ook wijzigen.

De Europese Raad herinnert aan de rol van de maritieme defensieve EU-operatie EUNAVFOR ASPIDES, benadrukt het potentieel ervan om de regio te helpen stabiliseren, en roept op tot de versterking van deze operatie, in overeenstemming met het mandaat ervan.

Proliferatie van kernwapens

De Europese Raad herhaalt dat Iran nooit een kernwapen mag verwerven. Hij dringt er bij Iran op aan om te voldoen aan zijn juridisch bindende verplichtingen inzake nucleaire veiligheidscontroles uit hoofde van het Non-proliferatieverdrag en om de volledige samenwerking met het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie te hervatten.

Hij roept Iran er tevens toe op een einde te maken aan zijn destabiliserende activiteiten, met inbegrip van zijn ballistische-raketprogramma. Het gebruik van criminele netwerken en andere proxy's door de Iraanse inlichtingendiensten vormt een steeds grotere dreiging, en in het licht daarvan bevestigen de Europese Unie en haar lidstaten hun inzet voor nauwe samenwerking om dit soort vijandige acties te voorkomen en tegen te gaan.

Mensenrechtenschendingen

De Europese Raad roept het Iraanse regime ertoe op een einde te maken aan het geweld tegen en de onderdrukking van zijn eigen bevolking. Hij roept ertoe op de universele mensenrechten en de fundamentele vrijheden van het Iraanse volk te eerbiedigen, met inbegrip van het recht om zijn eigen toekomst te kiezen. In dit verband zal de Europese Unie blijven werken aan verdere beperkende maatregelen tegen degenen die verantwoordelijk zijn.

Onderdrukking en mensenrechtenschendingen in Iran

Impact van de crisis

De Europese Unie zal zich blijven inspannen, onder meer met regionale en mondiale partners, om de gevolgen van de crisis te beperken en de mondiale kwetsbaarheid ten aanzien van de Straat van Hormuz te verminderen, onder meer door de diversificatie van aanvoerroutes van energie.

De Europese Raad neemt nota van de door de Commissie voorgestelde initiatieven om de gevolgen voor de EU op het gebied van energiezekerheid, energieprijzen en mondiale toeleveringsketens, waaronder voedselzekerheid, aan te pakken en roept de Raad en de Commissie ertoe op de situatie te blijven volgen.

Hij herhaalt dat het belangrijk is te zorgen voor paraatheid, onder meer met betrekking tot mogelijke toekomstige migratiestromen, in samenwerking met landen van herkomst en landen van doorreis.

Gaza en de Westelijke Jordaanoever

Humanitaire situatie

De Europese Raad spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de verslechterende situatie in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever, met inbegrip van de aanhoudende en verwoestende humanitaire crisis in Gaza.

Hij roept Israël ertoe op onmiddellijke en ongehinderde toegang en ononderbroken verdeling van grootschalige humanitaire hulp tot in en binnen heel Gaza mogelijk te maken, onder meer via de maritieme corridor van Cyprus als aanvulling op landroutes, en de VN en zijn agentschappen en humanitaire organisaties in staat te stellen onafhankelijk en onpartijdig te werken om levens te redden en het lijden te verminderen.

Hij roept Israël er tevens toe op de grensovergangen in Gaza, alsook de medische corridor tussen Gaza en de Westelijke Jordaanoever, te heropenen, internationale media toegang te verlenen, en zijn besluit over de wet inzake de registratie van ngo's terug te draaien.

De Europese Raad dringt er bij Israël op aan al zijn verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht, met inbegrip van het internationaal humanitair recht, na te komen. Er moet te allen tijde worden gezorgd voor de bescherming van burgers.

De Europese Raad veroordeelt de mishandeling van gedetineerden, waaronder Europese burgers, na de onderschepping van de Global Sumud Flotilla in internationale wateren en de gedragingen van extremistische ministers die aanzetten tot schendingen van de mensenrechten en deze voorstaan. De Europese Raad neemt er nota van dat de Raad zich zal blijven beraden op maatregelen in dit verband.

Humanitaire steun van de EU voor Palestijnen

Een alomvattende, rechtvaardige en duurzame vrede

De Europese Raad herhaalt dat de Europese Unie hecht aan een alomvattende, rechtvaardige en duurzame vrede op basis van de tweestatenoplossing overeenkomstig de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad, waarbij twee democratische staten, Israël en Palestina, in vrede naast elkaar leven binnen veilige en erkende grenzen.

Hij erkent de belangrijke rol die het maatschappelijk middenveld speelt bij de inspanningen voor vredesopbouw en bij het leggen van de fundamenten die nodig zijn voor een onderhandelde en duurzame vrede tussen Israël en Palestina, en is in dat verband ingenomen met de conferentie daarover in Parijs van 12 juni 2026.

Herinnerend aan zijn eerdere conclusies, drukt de Europese Raad zijn bezorgdheid uit over het gebrek aan vooruitgang van alle actoren met de uitvoering van het staakt-het-vuren en alle andere bepalingen van VNVR-resolutie 2803. Hij roept alle actoren ertoe op deze volledig uit te voeren, in overeenstemming met de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad en internationale politieke en juridische beginselen.

De Europese Raad roept op tot de permanente ontwapening van Hamas en andere niet-statelijke gewapende groeperingen, de volledige terugtrekking van Israëlische troepen uit de Gazastrook en de inzet van de tijdelijke internationale stabilisatiemacht, zoals uiteengezet in het omvattend plan om het Gaza-conflict te beëindigen. De Europese Unie verwerpt met klem de aankondiging van Israël dat het voornemens is 70 % van het grondgebied van Gaza onder zijn controle te brengen.

Resolutie 2803 van de VN-Veiligheidsraad

Wederopbouw en vernieuwing van Gaza

De Europese Unie zal blijven werken aan de uitvoering van het omvattend plan om het Gaza-conflict te beëindigen in overeenstemming met VNVR-resolutie 2803, onder meer via de missie van de Europese Unie voor bijstandverlening inzake grensbeheer aan de grensovergang bij Rafah (EUBAM Rafah) en de politiemissie van de Europese Unie voor de Palestijnse Gebieden (EUPOL COPPS), alsook aan de wederopbouw en vernieuwing van Gaza, in overeenstemming met het internationaal recht.

De Europese Unie zal steun blijven verlenen aan de Palestijnse Autoriteit, onder meer bij haar hervormingsagenda, zodat deze de feitelijke controle over Gaza veilig kan terugnemen.

De Europese Raad roept Israël er opnieuw toe op alle ingehouden belasting- en douane-inkomsten met spoed vrij te geven en de correspondentbankdiensten tussen Israëlische en Palestijnse banken uit te breiden, wat allebei nodig is om de goede werking van de Palestijnse Autoriteit en de verlening van essentiële diensten aan de bevolking te waarborgen. De Europese Raad is ingenomen met de recente vrijgave van Europese middelen aan de Palestijnse Autoriteit, onder meer via het Pegase-mechanisme.

De Westelijke Jordaanoever en gewelddadigheden van kolonisten

De Europese Raad veroordeelt andermaal de unilaterale acties van Israël die tot doel hebben zijn aanwezigheid op de Westelijke Jordaanoever, met inbegrip van Oost-Jeruzalem, uit te breiden, en die het Internationaal Gerechtshof in zijn advies van 19 juli 2024 onwettig heeft verklaard.

Hij dringt er bij de regering van Israël op aan de uitbreiding van de volgens het internationaal recht illegale nederzettingen, ook in het E1-gebied, terug te draaien, haar verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht na te komen, de Palestijnse bevolking van de bezette gebieden, met inbegrip van de christelijke gemeenschappen en andere minderheden, te beschermen, en te zorgen voor het behoud en de eerbiediging van de status quo van de heilige plaatsen in Jeruzalem.

De Europese Raad benadrukt dat het raadzaam is dat bedrijven niet meedingen naar contracten voor de bouw van het E1-project of andere nederzettingsprojecten en wijst op de juridische gevolgen en de reputatieschade voor bedrijven die deelnemen aan de bouw van nederzettingen, waaronder het risico van ernstige schendingen van het internationaal recht.

De Europese Raad veroordeelt het aanhoudende en toenemende geweld van kolonisten tegen Palestijnse burgers, roept ertoe op dat verantwoording wordt afgelegd en is ingenomen met de vaststelling van beperkende maatregelen tegen extremistische kolonisten en tegen entiteiten en organisaties die geweld van kolonisten tegen Palestijnse burgers steunen.

Hij is ook ingenomen met de vaststelling van verdere beperkende maatregelen tegen Hamas. De Europese Raad veroordeelt de vaststelling door Israël van de wet inzake de doodstraf, die discriminerend is, en roept op tot de onmiddellijke intrekking ervan.

De Europese Raad neemt nota van het voornemen van de Commissie om vóór de Raadszitting op 13 juli 2026 opties voor te leggen in het licht van een verder verslechterende situatie met betrekking tot de illegale nederzettingen.

Sancties wegens mensenrechtenschendingen

Libanon

Uitvoering van het staakt-het-vuren

De Europese Raad spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de voortdurende schendingen van het staakt-het-vuren en dringt er bij alle actoren op aan het staakt-het-vuren volledig uit te voeren, constructief deel te nemen aan de lopende besprekingen, verdere burgerslachtoffers en ontheemding te voorkomen en tot een duurzame politieke oplossing te komen die vrede en veiligheid brengt voor zowel Libanon als Israël.

De Europese Unie staat klaar om de uitvoering van een overeenkomst tussen Libanon en Israël te ondersteunen. De Europese Raad roept op tot een definitief einde van de vijandelijkheden, de bescherming van burgers en civiele infrastructuur, en de volledige eerbiediging van het internationaal recht, met inbegrip van het internationaal humanitair recht.

De Europese Raad veroordeelt met klem de aanvallen van Hezbollah op Israël en de burgerbevolking in het noorden van Israël en roept op tot de volledige ontwapening van Hezbollah. Hij roept Israël ertoe op de soevereiniteit en territoriale integriteit van Libanon te eerbiedigen en zijn troepen uit Libanon terug te trekken, in overeenstemming met VNVR-resolutie 1701.

Hij roept Israël er ook toe op af te zien van verdere escalatie. De Europese Raad bevestigt de steun van de EU voor inspanningen om de veiligheid van het Libanese volk te waarborgen, en voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Libanon.

EU-steun voor Libanon

Hij spreekt nogmaals de volledige steun van de EU uit voor de inspanningen van de Libanese regering om de instellingen van het land te versterken, met inbegrip van de Libanese strijdkrachten teneinde controle over het gehele Libanese grondgebied te verwerven, en een staatsmonopolie op wapenbezit in te stellen.

De Europese Unie zal de Libanese strijdkrachten blijven steunen, onder meer via een mogelijke GVDB-missie en via voortgezette en versterkte steun in het kader van de Europese Vredesfaciliteit.

De Europese Unie zal, in nauwe coördinatie met internationale partners, op lange termijn duurzame steun blijven verlenen. De Europese Unie blijft zich inzetten om noodhulp te verlenen aan de meer dan één miljoen ontheemden, naast de € 100 miljoen aan humanitaire hulp die is gemobiliseerd na het uitbreken van de vijandelijkheden en de humanitaire luchtbrugoperaties die met regionale partners zijn gecoördineerd.

De Europese Raad herhaalt zijn oproep aan alle partijen om VNVR-resolutie 1701 volledig uit te voeren. Hij veroordeelt opnieuw de onaanvaardbare en onwettige aanvallen tegen Unifil-personeel en roept op tot een grondig onderzoek. De Europese Raad herinnert aan het belang van een voortgezette VN-aanwezigheid in Libanon na de beëindiging van Unifil en bevestigt dat de EU klaarstaat om hieraan bij te dragen in 2027.

Volledige conclusies van de Europese Raad van 18 en 19 juni 2026:

Conclusies Europese Raad, 18 en 19 juni 2026

Vorige conclusies van de Europese Raad

Verklaring van de voorzitter van de Europese Raad

Verklaringen van de hoge vertegenwoordiger namens de EU

Zie ook

Een vrouw steekt haar arm in de lucht in een gebaar van verzet. Op de achtergrond staan Perzische geometrische patronen in groentinten.

EU-sancties tegen Iran

Een man en een vrouw met een kind aan de hand tussen hen in, wandelend.

Syrië

Twee hulpverleners bij een aantal dozen met humanitaire hulp.

Humanitaire steun van de EU voor Palestijnen