Skip to content

EU-buitengrenzen versterken

De EU en haar lidstaten maken werk van concrete maatregelen om de veiligheid van Europa te waarborgen en de buiten­grenzen te versterken.

Europees Grens- en kustwachtagentschap

Het Europees Grens- en kustwachtagentschap (doorgaans Frontex genoemd) werd in oktober 2016 opgezet nadat de EU-leiders in september 2015 hadden opgeroepen de controles aan de buitengrenzen te verscherpen.

De vroegere naam van het agentschap was "Agentschap voor het beheer van de operationele samenwerking aan de buitengrenzen". De naamsverandering moet duidelijk maken dat het nu een ruimer mandaat heeft.

Het agentschap houdt streng toezicht op de buitengrenzen van de EU. Het werkt ook samen met de lidstaten om eventuele veiligheids­dreigingen aan de buitengrenzen snel in kaart te brengen en aan te pakken.

De Europese grens- en kustwacht draagt bij tot:

  • doeltreffender migratiebeheer
  • betere interne veiligheid in de EU
  • bescherming van het beginsel "vrij verkeer van personen"

In november 2019 nam de EU een verordening aan om de rol van het agentschap te versterken. De zogenaamde Frontex-verordening voorziet in:

  • geïntegreerd grensbeheer
  • een grotere rol voor het agentschap op het gebied van terugkeer
  • de oprichting van een permanent korps met 6 500 personeelsleden tegen 2021 en 10 000 tegen 2027

Samenwerking met derde landen

Grensbeheer: overeenkomsten met niet-EU-landen

Tekstversie

* De kaart laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet, en is in overeenstemming met Resolutie 1244/1999 van de VN-Veiligheidsraad en het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheids­verklaring van Kosovo.

Met de volgende landen zijn op dit moment status­overeenkomsten van kracht of in afwachting van ondertekening:

  • Albanië (nieuwe uitgebreide overeenkomst ondertekend)
  • Bosnië en Herzegovina (nieuwe uitgebreide overeenkomst in onderhandeling)
  • Moldavië (overeenkomst van kracht sinds 1 november 2022)
  • Montenegro (nieuwe uitgebreide overeenkomst ondertekend, voorlopig van toepassing sinds 1 juli 2023)
  • Republiek Noord-Macedonië (overeenkomst van kracht sinds 1 april 2023)
  • Servië (overeenkomst van kracht sinds 1 mei 2021 - nieuwe uitgebreide overeenkomst in onderhandeling)

De Europese grens- en kustwacht kan missies en gezamenlijke operaties uitvoeren op het grondgebied van buurlanden, op voorwaarde dat er vooraf een status­overeenkomst wordt afgesloten tussen de EU en het betrokken land.

Samenwerking met derde landen is belangrijk voor het Europees geïntegreerd grensbeheer.

Met de volgende landen zijn op dit moment status­overeenkomsten van kracht of in afwachting van ondertekening:

  • Albanië
  • Bosnië en Herzegovina
  • Moldavië
  • Montenegro
  • Noord-Macedonië
  • Servië

Over de status­overeenkomsten met Bosnië en Herzegovina, Montenegro en Servië wordt momenteel opnieuw onderhandeld om de in 2019 versterkte rol van Frontex optimaal te benutten.

Ook zijn onderhandelingen gestart over status­overeenkomsten met Mauritanië en Senegal.

Schengen­informatie­systeem

Het Schengen­informatie­systeem (SIS) helpt de interne veiligheid in de Schengen­landen te bewaren bij afwezigheid van controles aan de binnengrenzen.

Rechtshandhavings­instanties in de hele EU maken ervan gebruik voor het invoeren of raadplegen van signaleringen van gezochte of vermiste personen en voorwerpen. De autoriteiten hebben het systeem, dat zowat 86,5 miljoen signaleringen bevat, in 2022 bijna 35 miljoen keer per dag geraadpleegd.

Het SIS bevat ook instructies voor autoriteiten om op te treden wanneer een persoon of voorwerp wordt aangetroffen, zoals de:

  • aanhouding van een gezochte persoon
  • bescherming van een kwetsbare vermiste persoon
  • inbeslagneming van een illegaal of gestolen voorwerp

In november 2018 heeft de EU nieuwe regels ingevoerd ter actualisering van het Schengeninformatiesysteem.

De nieuwe versie is in maart 2023 operationeel geworden en omvat:

  • nieuwe categorieën signaleringen
  • biometrische gegevens zoals handpalmafdrukken
  • vingersporen
  • DNA-gegevens van vermiste personen

Visuminformatiesysteem

Het Visum­informatie­systeem (VIS) is een databank die de procedure voor visa voor kort verblijf vergemakkelijkt. Het helpt visum-, grens-, asiel- en migratie­autoriteiten bij de controle van onderdanen van derde landen die een visum voor kort verblijf nodig hebben om naar het Schengen­gebied te reizen.

Autoriteiten kunnen het VIS sinds 2011 gebruiken voor biometrische matching om personen te identificeren en identiteits­diefstal en -fraude te voorkomen.

In mei 2021 heeft de EU de VIS-verordening aangepast in reactie op nieuwe uitdagingen op het gebied van migratie en veiligheid. De nieuwe regels:

  • maken de procedure voor visa voor kort verblijf nog veiliger
  • nemen ook visa voor verblijf van langere duur en verblijfs­vergunningen op in dezelfde databank
  • maken het VIS en andere relevante EU-systemen en -databanken interoperabel

Inreis-uitreissysteem

De Raad nam in november 2017 een verordening voor een inreis-uitreissysteem (EES) aan.



In mei 2025 bereikten de Raad en het Europees Parlement een voorlopig akkoord op basis waarvan de lidstaten 6 maanden de tijd hebben om het digitale inreis-uitreissysteem (EES) geleidelijk in te voeren.

In het EES zullen gegevens worden geregistreerd inzake inreis, uitreis en weigering van toegang van niet‑EU-onderdanen die de buiten­grenzen van het Schengen­gebied oversteken.

De geleidelijke invoering van het EES biedt de lidstaten de mogelijkheid om met het systeem aan de slag te gaan en geeft de grens­autoriteiten en de vervoerssector tegelijk meer tijd om zich aan te passen. De verordening houdt rekening met de uiteenlopende behoeften van de lidstaten.

Het nieuwe systeem zal worden opgezet door de lidstaten, samen met eu-LISA – het EU-agentschap voor het beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht – en in samenwerking met de Europese Commissie en Frontex.

De troeven van dit systeem:

  • minder vertragingen bij grenscontroles en betere grenscontroles doordat de toegestane verblijfsduur van elke reiziger automatisch wordt berekend
  • een systematische en betrouwbare identificatie van personen die de toegestane verblijfsduur hebben overschreden
  • verbeterde binnenlandse veiligheid en verbeterd optreden tegen terrorisme en andere zware criminaliteit doordat rechtshandhavings­instanties toegang krijgen tot de reisgeschiedenis

Europees Systeem voor reisinformatie en -autorisatie

De Raad nam in september 2018 de verordening aan tot oprichting van het Europees systeem voor reisinformatie en -autorisatie (Etias). Dit IT-systeem zal worden gebruikt om niet-visumplichtige reizigers vooraf te controleren en hen zo nodig een reis­autorisatie te weigeren.

Het zal niet zo veel verschillen van de bestaande systemen in onder meer de VS, Canada en Australië, en zal talrijke voordelen bieden, waaronder:

  • betere binnenlandse veiligheid
  • beter voorkomen van illegale immigratie
  • minder risico's voor de volks­gezondheid en minder vertragingen aan de grens­overgangen

Het Etias wordt ontwikkeld door het agentschap eu-LISA.

Het systeem zal in het laatste kwartaal van 2026 operationeel zijn.

Onderwerpen

Laatst bijgewerkt: 6 maart 2025