Teorainneacha seachtracha an Aontais a neartú
Tá an tAontas agus na Ballstáit ag oibriú ar bhearta nithiúla chun slándáil na hEorpa a chosaint agus teorainneacha seachtracha an Aontais a dhaingniú.
An Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta
Seoladh an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (ar a dtugtar Frontex de ghnáth) i mí Dheireadh Fómhair 2016 i ndiaidh do cheannairí an Aontais rialuithe neartaithe a éileamh ag na teorainneacha seachtracha i mí Mheán Fómhair 2015.
Is é an Ghníomhaireacht Eorpach chun Comhar Oibríochtúil a Bhainistiú ag Teorainneacha Seachtracha an t-ainm a bhí uirthi roimhe sin. Tugadh ainm úr di chun a léiriú gur leathnaíodh a sainordú.
Déanann an ghníomhaireacht faireachán géar ar theorainneacha seachtracha an Aontais. Ina theannta sin, oibríonn sí i gcomhar leis na Ballstáit chun aon bhagairt slándála ar na teorainneacha a shainaithint, agus dul i ngleic leo, go gasta.
A bhuí leis an nGarda Teorann agus Cósta Eorpach, déantar an méid seo leanas:
- an imirce a bhainistiú ar bhealach níos éifeachtaí
- slándáil inmheánach an Aontais a fheabhsú
- prionsabal na saorghluaiseachta daoine a chosaint
I mí na Samhna 2019, ghlac an tAontas rialachán chun ról na gníomhaireachta a threisiú. Tugtar Rialachán Frontex air agus déantar foráil ann maidir leis an méid seo a leanas:
- bainistiú comhtháite na dteorainneacha
- ról níos mó don ghníomhaireacht agus í ag déileáil le fillteacha
- buanchór a chruthú ina bhfuil 6 500 ball foirne faoi 2021 agus 10 000 ball foirne faoi 2027
Comhar le tríú tíortha
Bainistiú teorainneacha: comhaontuithe le tríú tíortha
* Ní dochar an léarscáil seo do sheasaimh maidir le stádas, agus tá sí ag teacht le Rún 1244/1999 ó Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe agus le Tuairim CBI faoi dhearbhú neamhspleáchais na Cosaive
Go dtí seo, rinneadh comhaontuithe stádais a chaibidil leis na tíortha seo a leanas agus tá siad i bhfeidhm faoi láthair nó ag feitheamh ar shíniú:
- An Albáin (comhaontú feabhsaithe nua sínithe)
- An Bhoisnia agus an Heirseagaivéin (comhaontú feabhsaithe nua faoi chaibidil)
- An Mholdóiv (comhaontú atá i bhfeidhm ón 1 Samhain 2022)
- Montainéagró (Comhaontú feabhsaithe nua arna shíniú, arna chur i bhfeidhm go sealadach ón 1 Iúil 2023)
- Poblacht na Macadóine Thuaidh (comhaontú atá i bhfeidhm ón 1 Aibreán 2023)
- An tSeirbia (comhaontú i bhfeidhm ón 1 Bealtaine 2021 — comhaontú feabhsaithe nua faoi chaibidil)
Is féidir leis an nGníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta imscaradh agus oibríochtaí comhpháirteacha a chur i gcrích ar chríoch tíortha comharsanacha, ach comhaontú stádais idir an tAontas Eorpach agus an tír lena mbaineann a thabhairt i gcrích roimh ré.
Tá an comhar le tríú tíortha ina ghné thábhachtach den choincheap Eorpach um bainistiú comhtháite teorainneacha.
Go dtí seo, rinneadh comhaontuithe stádais a chaibidil leis na tíortha seo a leanas agus tá siad i bhfeidhm faoi láthair nó ag feitheamh ar shíniú:
- an Albáin
- an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin
- an Mholdóiv
- Montainéagró
- an Mhacadóin Thuaidh
- an tSeirbia
Tá na comhaontuithe stádais leis an mBoisnia agus an Heirseagaivéin, le Montainéagró agus leis an tSeirbia á n-athchaibidil faoi láthair chun leas iomlán a bhaint as ról treisithe Frontex faoi rialachán Frontex 2019.
Cuireadh tús leis an gcaibidlíocht d’fhonn comhaontuithe stádais a thabhairt i gcrích leis an Máratáin agus leis an tSeineagáil.
- Bainistiú teorann: Comhaontú tugtha i gcrích ag an Aontas leis an Macadóin Thuaidh maidir le comhar Frontex (preaseisiúint, an 24 Feabhra 2023)
- Bainistiú teorann: Tús leis an gcaibidlíocht le ceithre chomhpháirtí sna Balcáin Thiar maidir le comhar Frontex údaraithe ag an gComhairle (preaseisiúint, an 18 Samhain 2022)
- An Mholdóiv: cinneadh glactha ag an gComhairle comhaontú a shíniú le haghaidh tacaíocht oibríochtúil Frontex (preaseisiúint, an 17 Márta 2022)
- Síneoidh an Chomhairle comhaontú le Montainéagró maidir le comhar Frontex (preaseisiúint, 15 Bealtaine 2023)
- Síneoidh an Chomhairle comhaontú leis an Albáin maidir le comhar Frontex (preaseisiúint, an 8 Meán Fómhair 2023)
- An tSeirbia: cead tugtha ag an gComhairle comhaontú comhair Frontex a shíniú (preaseisiúint, an 30 Bealtaine 2024)
Córas Faisnéise Schengen
Le córas faisnéise Schengen (CFS), déantar slándáil inmheánach a chosaint i dtíortha Schengen in éagmais rialuithe ag na teorainneacha inmheánacha.
Úsáideann na húdaráis forfheidhmithe dlí ar fud an Aontais córas faisnéise Schengen (CFS) chun foláirimh, maidir le daoine nó rudaí a bhfuiltear sa tóir orthu nó atá ar iarraidh, a chur isteach nó a cheadú. Tá beagnach 86.5 mhilliún foláireamh sa chóras sin agus é ceadaithe breis agus 35 milliún uair sa lá ag na húdaráis in 2022.
Ina theannta sin, cuireann CFS treoracha ar fáil do na húdaráis maidir lenar ceart a dhéanamh tráth a n-aimsítear duine nó rud, mar shampla:
- duine a bhfuiltear sa tóir air a ghabháil
- cosaint a thabhairt don té atá ar iarraidh agus ar leochaileach a chás
- earra neamhdhleathach nó earra goidte a ghabháil
I mí na Samhna 2018, ghlac an tAontas rialacha nua lena ndéantar uasghrádú ar chóras faisnéise Schengen.
Tháinig an leagan uasghrádaithe i bhfeidhm i mí an Mhárta 2023 agus áirítear leis:
- catagóirí nua foláireamh
- bithmhéadracht ar nós loirg dearnan
- méarloirg
- taifid DNA do dhaoine atá ar iarraidh
An córas faisnéise víosaí
Is bunachar sonraí é an córas faisnéise víosaí (VIS) atá deartha leis an nós imeachta víosa gearrfhanachta a éascú. Cuidíonn sé le húdaráis víosaí, údaráis teorann, údaráis tearmainn agus údaráis imirce seiceáil a dhéanamh ar na náisiúnaigh tríú tír a dteastaíonn víosa ghearrfhanachta uathu chun taisteal chuig limistéar Schengen.
Ó 2011 i leith, tá na húdaráis in ann VIS a úsáid chun meaitseáil bhithmhéadrach a dhéanamh chun daoine a shainaithint agus chun goid aitheantais agus calaois aitheantais a chosc.
I mí na Bealtaine 2021, rinne an tAontas nuashonrú ar Rialachán VIS mar fhreagairt ar an athrú atá ag teacht ar dhúshláin imirce agus slándála. Déantar an méid seo a leanas leis na rialacha nua:
- slándáil an nóis imeachta um iarratas a dhéanamh ar víosa ghearrfhanachta a neartú a thuilleadh
- víosaí fadfhanachta agus ceadanna cónaithe a áireamh sa bhunachar sonraí céanna
- idir-inoibritheacht a chinntiú idir an Córas Faisnéise Víosaí agus córais agus bunachair sonraí ábhartha eile de chuid an Aontais
Córas dul isteach/imeachta
Ghlac an Chomhairle rialachán maidir le córas dul isteach/imeachta i mí na Samhna 2017.
I mí na Bealtaine 2025, tháinig an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa ar chomhaontú sealadach lena gceadaítear do na Ballstáit an córas digiteach um bainistiú teorainneacha (EES) a thabhairt isteach de réir a chéile thar thréimhse 6 mhí.
Leis an gcóras, clárófar faisnéis maidir le dul isteach, dul amach nó maidir le cead isteach a bheith diúltaithe i gcás náisiúnach tríú tíortha agus iad ag trasnú theorainneacha seachtracha limistéar Schengen.
Agus an córas á thabhairt isteach de réir a chéile, beidh na Ballstáit in ann tairbhe a bhaint as an gcóras agus ag an am céanna tabharfar am do na húdaráis teorann agus don tionscal iompair coigeartú a dhéanamh. Cuirtear riachtanais éagsúla na mBallstát san áireamh sa rialachán.
Is iad na Ballstáit a thógfaidh an córas nua, in éineacht le eu-LISA, (gníomhaireacht an Aontais atá freagrach as córais mhórscála TF sa limistéar saoirse, slándála agus ceartais), agus i gcomhar leis an gCoimisiún Eorpach agus le Frontex.
Beidh an córas dul isteach/imeachta ina chabhair chun:
- moilleanna ar sheiceáil teorann a laghdú agus feabhas a chur ar cháilíocht na seiceálacha teorann trí thréimhse fanachta údaraithe gach taistealaí a ríomh go huathoibríoch
- sainaithint na rófhantóirí a chinntiú ar bhealach córasach, iontaofa
- an tslándáil inmheánach agus comhrac na sceimhlitheoireachta agus na coireachta tromchúisí eile a neartú trí rochtain a thabhairt d’údaráis forfheidhmithe dlí ar thaifid na staire taistil
- Border management: Council and European Parliament strike agreement about progressive launch of Entry/Exit system (press release, 19 May 2025)
- Seasamh bunaithe ag an gComhairle maidir le córas nua digiteach bainistithe teorainneacha a sheoladh de réir a chéile (preaseisiúint, an 5 Márta 2025)
- Córas dul isteach/imeachta: arna ghlacadh go críochnaitheach ag an gComhairle (preaseisiúint, an 20 Samhain 2017)
- An córas dul isteach/imeachta (eu-LISA)
An córas Eorpach um fhaisnéis agus údarú taistil
Ghlac an Chomhairle rialachán lena mbunaítear an córas Eorpach um fhaisnéis agus údarú taistil (ETIAS) i mí Mheán Fómhair 2018. Bainfear úsáid as an gcóras TF sin chun seiceálacha a dhéanamh roimh ré ar thaistealaithe atá díolmhaithe ó cheanglas víosa agus údarú taistil a dhiúltú dóibh, más gá.
Beidh sé ar aon dul le córais atá ann cheana i Stáit Aontaithe Mheiriceá, i gCeanada, san Astráil agus in áiteanna nach iad, agus bainfidh an-chuid buntáistí leis, amhail:
- feabhas ar an tslándáil inmheánach
- cosc níos cuimsithí ar imirce neamhdhleathach
- laghdú ar na rioscaí don tsláinte phoiblí agus ar an moill ag na teorainneacha
Is é eu-LISA, gníomhaireacht an Aontais atá freagrach as córais mhórscála TF i réimse na saoirse, na slándála agus an cheartais, a fhorbróidh ETIAS.
Cuirfear tús le hoibríochtaí ETIAS sa ráithe dheireanach de 2026.
An t-athbhreithniú deireanach: an 6 Márta 2025