Pracownicy platformowi w UE
Praca za pośrednictwem platform internetowych to stosunkowo nowy rodzaj pracy. Polega on na tym, że platforma internetowa (portal lub aplikacja) kojarzy klientów, którzy potrzebują danej usługi, z pracownikami.
Przygotowywana dyrektywa ma poprawić warunki pracy platformowej, a jednocześnie zachować możliwości i korzyści, jakie niesie gospodarka platformowa.
13 grudnia 2023 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie polityczne co do projektu dyrektywy.
Nowe przepisy mają zaradzić błędnej klasyfikacji pracowników platformowych i ułatwić zakwalifikowanie tych pracowników jako pracowników etatowych. Dzięki temu nowe prawo zagwarantuje im łatwiejszy dostęp do praw pracowniczych przysługujących na mocy unijnych przepisów. Porozumienie Rady i Parlamentu dotyczy też przepisów o lepszej ochronie danych pracowników platformowych i o większej przejrzystości działania algorytmów, które służą do podejmowania decyzji w miejscu pracy.
W październiku 2024 r. Rada przyjęła nowe przepisy, które mają poprawić warunki pracy ponad 28 mln osób pracujących za pośrednictwem platform cyfrowych w całej UE.
Unijni pracownicy platformowi w 5 pytaniach
1. Jaką rolę odgrywają w gospodarce platformowej?
Osoby pracujące za pośrednictwem platform internetowych oferują klientom płatne usługi. Platformy cyfrowe kojarzą klientów z usługodawcami i organizują świadczenie usług.
klient – algorytm kojarzący klienta z pracownikiem – pracownik platformowy
2. Jak wielu ich jest?
Pracownicy platformowi stanowią w UE znaczącą grupę (28,3 mln w 2022), a ich liczba porównywalna jest z liczbą osób zatrudnionych w sektorze produkcji (29 mln).
Oczekuje się, że grupa ta będzie szybko rosnąć i w 2025 r. obejmie 43 mln osób (wzrost o 52% w ciągu trzech lat).
3. Jaki jest ich profil?
- najczęściej młodzi mężczyźni
- zwykle wykształcenie powyżej średniego
- praca platformowa na ogół jako dodatkowe źródło dochodu
4. Co robią i dla kogo?
Zarobki pracowników platformowych w podziale na rodzaje usług:
- usługi taksówkarskie: 39%
- dostawy (żywności i zakupów, usługi przeprowadzkowe): 24%
- usługi w domu klienta (sprzątanie, rzemiosło): 19%
- usługi profesjonalne (księgowość): 7%
- freelancerzy (projekty graficzne, edytowanie zdjęć): 6%
- prace domowe (opieka nad dziećmi, opieka zdrowotna): 3%
- mikrozadania (klasyfikacja i tagowanie danych): 2%
Wszystkie usługi są świadczone poprzez platformy oparte na lokalizacji, oprócz usług freelancerskich i mikrozadań – świadczonych za pomocą internetowych platform online.
Większość pracowników platformowych ma zbyt wysokie kwalifikacje w stosunku do wymogów wykonywanej pracy. 70% usług platformowych wymaga niskiego poziomu umiejętności, 20% – niższego średniego i średniego, 6% – wysokiego, a tylko 4% wykorzystuje wszystkie umiejętności.
Większość usług (83%) jest świadczona na rzecz klientów indywidualnych. Pozostałe usługi (17%) świadczy się na rzecz firm lub klientów mieszanych (indywidualnych i firmowych).
5. Czy mają status zatrudnionych czy freelancerów?
Właściwy status zatrudnienia pozwoliłby im korzystać z przysługujących praw pracowniczych.
55% zarabia poniżej minimalnej stawki godzinowej netto (tam, gdzie stawka ta obowiązuje).
Za 41% czasu pracy nie otrzymują wynagrodzenia (np. za wyszukiwanie informacji, oczekiwanie na zlecenia, przeglądanie ogłoszeń).
Osoby błędnie uznane za samozatrudnione nie mają tych samych praw i zabezpieczeń co osoby zatrudnione.
Spośród 28,3 mln pracowników platformowych 7% (2 mln) ma status pracowników etatowych, a 93% (26,3 mln) to osoby samozatrudnione. Szacuje się, że w grupie samozatrudnionych błędnie zaklasyfikowano status 19% osób (ok. 5 mln).
Źródła:
- Ocena skutków dotycząca poprawy warunków pracy platformowej (dokument roboczy służb Komisji z 10 grudnia 2021)
- Badanie wspierające ocenę skutków inicjatywy UE na rzecz poprawy warunków pracy platformowej (Komisja Europejska)
- Cyfrowe platformy pracy w UE (badanie Centrum Studiów nad Polityką Europejską dla Komisji Europejskiej)
- Dane Eurostatu na temat osób czynnych zawodowo (2020)
Więcej:
Ostatnia aktualizacja: 13 grudnia 2023