Platformwerkers in de EU in de schijnwerpers
Digitaal platformwerk is een relatief nieuwe manier van werken waarbij een verzoek tot het uitvoeren van een taak van een klant via een online platform, zoals een website of een app, wordt gekoppeld aan een aanbod van betaald werk door een individu.
De nieuwe richtlijn heeft tot doel de arbeidsvoorwaarden te verbeteren van mensen die die via digitale platforms werken, en tegelijkertijd de mogelijkheden en voordelen van de platformeconomie te behouden.
Op 13 december 2023 bereikten de Raad en het Europees Parlement een voorlopig akkoord over de voorgestelde richtlijn.
Met de nieuwe regels wordt foute classificatie van platformwerkers tegengegaan en kunnen deze werkers gemakkelijker als werknemer worden aangemerkt, waardoor zij betere toegang krijgen tot hun rechten als werknemer uit hoofde van het EU-recht. Ook bevat het akkoord bepalingen voor een betere bescherming van de persoonsgegevens van platformwerkers en voor grotere transparantie over de inzet van algoritmesystemen bij de besluitvorming op de werkplek.
In oktober 2024 heeft de Raad nieuwe regels aangenomen die de arbeidsomstandigheden verbeteren van de meer dan 28 miljoen mensen die in de EU via digitale platforms werken.
5 vragen over platformwerkers in de EU
1. Wat is hun rol in de platformeconomie?
Platformwerkers voeren tegen betaling klusjes uit voor klanten. Via een digitaal platform worden vraag en aanbod aan elkaar gekoppeld en wordt het werk georganiseerd.
Klant - algoritmes helpen vraag en aanbod te matchen - platformwerker
2. Hoeveel platformwerkers zijn er?
Ze zijn een belangrijke groep op de Europese arbeidsmarkt (28,3 miljoen platformwerkers in 2022). Er zijn bijna evenveel platformwerkers als fabrieksarbeiders (29 miljoen).
Dit cijfer zal waarschijnlijk snel stijgen en in 2025 43 miljoen bereiken. Het zal dus gaan om een stijging van 52% in 3 jaar tijd.
3. Wat is het doorsneeprofiel van een platformwerker?
- vooral jonge mensen en mannen
- meestal in het bezit van een hogeronderwijsdiploma
- doen het platformwerk vaak als bijbaan, naast hun gewone werk
4. Welke klussen doen ze en voor wie?
De taken die platformwerkers verrichten, uitgesplitst op basis van inkomsten:
- taxi: 39%
- bezorging (maaltijden en boodschappen bezorgen, verhuisdiensten): 24%
- huishoudelijk werk (schoonmaken, zelfgemaakte spullen verkopen): 19%
- zakelijke diensten (boekhouding): 7%
- freelance (grafische vormgeving, fotobewerking): 6%
- zorg (oppassen, gezondheidszorg): 3%
- micro-taken (objecten classificeren, taggen): 2%
Alle taken worden verricht via op locatie gebaseerde platforms, met uitzondering van freelance- en microtaken, die worden uitgevoerd via online webplatforms.
De meeste platformwerkers zijn overgekwalificeerd voor het werk dat ze doen. Voor 70% van de taken die worden uitgevoerd via digitale arbeidsplatforms is een laag vaardigheidsniveau nodig. Voor 20% is dit een laag-gemiddeld of gemiddeld vaardigheidsniveau en voor 6% een hoog vaardigheidsniveau. Voor 4% is een combinatie van alle vaardigheidsniveaus nodig.
De meeste opdrachten (83%) zijn voor individuele klanten. De rest (17%) is voor bedrijven of een combinatie van individuele klanten en bedrijven.
5. Zijn ze werknemers of freelancers?
Het is cruciaal dat platformwerkers het juiste arbeidsstatuut hebben, zodat ze geen arbeidsrechten mislopen.
55% verdient minder dan het netto minimumuurloon in hun land (indien er een minimumloon is).
41% van de tijd die zij aan platformwerk besteden is onbetaald (bijv. opzoekwerk, wachten op opdrachten, advertenties bekijken).
Als ze worden beschouwd als zelfstandigen terwijl ze dit niet zijn, genieten ze niet dezelfde rechten en bescherming als werknemers.
Van de 28,3 miljoen platformwerkers, werkt 7% (2 miljoen mensen) in dienstverband en 93% (26,3 miljoen mensen) als zelfstandige. 19% van de zelfstandigen heeft waarschijnlijk het verkeerde statuut (ongeveer 5 miljoen mensen).
Bronnen:
- Effectbeoordeling ter verbetering van de arbeidsvoorwaarden bij platformwerk (werkdocument van de diensten van de Commissie, 10 december 2021)
- Studie ter ondersteuning van de effectbeoordeling van een EU-initiatief ter verbetering van de arbeidsvoorwaarden bij platformwerk (Europese Commissie)
- Digitale arbeidsplatforms in de EU (CEPS-studie voor de Europese Commissie)
- Eurostat (personen die zich bezighouden met economische activiteiten, 2020)
Achtergrondinformatie:
Laatst bijgewerkt: 4 februari 2025