Rada ds. Edukacji, Młodzieży, Kultury i Sportu, 4–5 kwietnia 2022

Główne wyniki

Kultura, sprawy audiowizualne, media i sport (4 kwietnia 2022)

Ministrowie kultury, mediów i sportu omówili europejskie działania podjęte w obszarach ich odpowiedzialności w reakcji na wojnę w Ukrainie. Zatwierdzili też konkluzje o intensyfikowaniu wymiany międzykulturowej przez mobilność artystów i osób zawodowo związanych z sektorem kultury i sektorem kreatywnym oraz wielojęzyczność w epoce cyfrowej, o europejskiej strategii dla ekosystemu sektora kultury i sektora kreatywnego, a także o sporcie i aktywności fizycznej jako czynnikach zmiany zachowań sprzyjającej zrównoważonemu rozwojowi. Na koniec ministrowie sportu rozmawiali o propagowaniu wartości europejskich poprzez sport i jego organizację.

Kultura

Ochrona sektora kultury w Ukrainie

Niczym niesprowokowana i nieuzasadniona inwazja Rosji na Ukrainę zmusiła setki tysięcy Ukraińców, w tym wielu artystów, dziennikarzy, pracowników sektora kultury i mediów, do ucieczki przed wojną. Masowy ostrzał ośrodków miejskich zagraża również dziedzictwu kulturowemu Ukrainy.

Ministrowie zaprosili ukraińskiego ministra kultury Ołeksandra Tkaczenkę do zabrania głosu na forum Rady za pomocą połączenia wideo. Następnie rozmawiali o różnych środkach, które już podjęto zarówno na szczeblu państw członkowskich, jak i UE, by wesprzeć ukraiński sektor kultury. Zastanawiali się również nad możliwymi dalszymi wspólnymi krokami w celu zapewnienia spójności, komplementarności i koordynacji działań wspierających sektor kultury, sektor kreatywny i sektor mediów oraz ich podmioty w odpowiedzi na ten kryzys.

Ta wymiana poglądów nawiązuje do nieformalnego posiedzenia unijnych ministrów ds. kultury i mediów, które odbyło się w Angers w dniach 7–8 marca i podczas którego ministrowie zatwierdzili deklarację w sprawie sytuacji w Ukrainie.

• Deklaracja europejskich ministrów odpowiedzialnych za kulturę, sprawy audiowizualne i media

Zatwierdzenie konkluzji Rady o intensyfikowaniu wymiany międzykulturowej i o strategii dla sektora kultury i sektora kreatywnego

Rada zatwierdziła konkluzje w sprawie intensyfikowania wymiany międzykulturowej przez mobilność artystów i osób zawodowo związanych z sektorem kultury i sektorem kreatywnym oraz wielojęzyczność w epoce cyfrowej. W konkluzjach tych wzywa się państwa członkowskie do promowania współpracy między organami ds. kultury a organami odpowiedzialnymi za kwestie administracyjne związane z mobilnością. UE pragnie wspierać mobilność i kontakty europejskich artystów i osób zawodowo związanych z sektorem kreatywnym i sektorem kultury, w szczególności poprzez zagwarantowanie im lepszego dostępu do ofert mobilności w UE.

We wspomnianych konkluzjach wzywa się również do opracowania ambitnej polityki cyfrowej na rzecz rozwoju technologii językowych, tłumaczeń pisemnych oraz uczenia się i nauczania języków przez całe życie. UE pragnie wykorzystać nowe technologie do wspierania wielojęzyczności, która sprzyja wymianie kulturalnej i ułatwia dostęp do kultury.

Rada zatwierdziła też konkluzje w sprawie budowania europejskiej strategii dla ekosystemu sektora kultury i sektora kreatywnego. Sektory te w 2019 r. zatrudniały w UE 8,02 mln osób. Wspomniana strategia opiera się na 5 filarach:

• poprawa dostępu europejskich firm z ekosystemu sektora kultury i sektora kreatywnego do finansowania
• pobudzanie rozwoju i doskonalenia umiejętności, kształcenia i szkolenia
• utrzymanie i wzmocnienie europejskiego bogactwa kulturowego i europejskiej różnorodności kulturowej w erze cyfrowej
• wspieranie eksportu produktów prowadzonego przez firmy z ekosystemu sektora kultury i sektora kreatywnego
• promowanie odpowiedzialnych polityk w firmach z ekosystemu sektora kultury i sektora kreatywnego.

• Konkluzje Rady w sprawie intensyfikowania wymiany międzykulturowej przez mobilność artystów i osób zawodowo związanych z sektorem kultury i sektorem kreatywnym oraz wielojęzyczność w epoce cyfrowej
• Konkluzje Rady w sprawie budowania europejskiej strategii dla ekosystemu sektora kultury i sektora kreatywnego
• Program „Kreatywna Europa” 2021–2027 (podsumowanie informacyjne)

Sport

Propagowanie wartości Unii Europejskiej poprzez sport i jego organizację w kontekście wojny w Ukrainie

Ministrowie wysłuchali swojego ukraińskiego odpowiednika Wadyma Hutcajta, który zabrał głos za pomocą połączenia wideo. Następnie dyskutowali o roli, jaką podmioty z sektora sportu mogą odegrać w promowaniu i obronie europejskich wartości. Wojna w Ukrainie oraz zdecydowana, zjednoczona i solidarna reakcja, z jaką spotkała się ona wśród państw członkowskich, organizacji prywatnych i publicznych oraz obywateli europejskich, świadczy o głębokim przywiązaniu do wartości, którymi są poszanowanie godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości i praworządności oraz przestrzeganie praw człowieka. Sport, dzięki swojej powszechności, ale także modelowi organizacyjnemu w Europie, powinien w dalszym ciągu spełniać oczekiwania obywateli europejskich i wychodzić naprzeciw ich aspiracjom. Ministrowie podkreślili rolę ruchu sportowego w obronie wspomnianych wartości europejskich i w organizowaniu działań solidarnościowych na rzecz ludności Ukrainy.

W nawiązaniu do przyjętej 30 listopada 2021 r. rezolucji Rady w sprawie kluczowych cech europejskiego modelu sportu ministrowie zastanawiali się również nad zmianami w organizacji sportu w Europie w związku z pojawianiem się nowych podmiotów, praktyk i oczekiwań społeczeństwa obywatelskiego. Ministrowie rozmawiali o proponowanych zmianach strukturalnych, do których przedsięwzięcia zachęcany jest ruch sportowy z zastrzeżeniem, że zachowana zostanie wspólna podstawa w postaci społecznych, edukacyjnych, kulturalnych i zdrowotnych funkcji sportu.

Sport i aktywność fizyczna jako obiecujące czynniki zmiany zachowań sprzyjającej zrównoważonemu rozwojowi

Rada zatwierdziła konkluzje o sporcie i aktywności fizycznej jako obiecujących czynnikach zmiany zachowań sprzyjającej zrównoważonemu rozwojowi.

Celem konkluzji jest przyspieszenie zmiany zachowań, tak by wszyscy – osoby uprawiające sport, indywidualnie i zbiorowo, producenci i konsumenci dóbr i usług sektora sportowego, firmy zajmujące się infrastrukturą sportową, organizatorzy imprez – zmniejszyli wpływ wywierany na środowisko, bioróżnorodność i klimat. Chodzi w nich również o poprawę pozycji sportu jako istotnego czynnika w zakresie edukacji i uwzględniania celów zrównoważonego rozwoju.

Państwa członkowskie, Komisja i ruch sportowy podjęły już znaczne wysiłki i poczyniły duże postępy w tym kierunku. We wspomnianych konkluzjach doceniono te wysiłki, a jednocześnie wyrażono wolę zwiększenia ich tempa i intensywności, a przede wszystkim nadania im większego wymiaru europejskiego.

Dwa lata przed powrotem igrzysk olimpijskich i paraolimpijskich do Europy (najpierw letnich, a następnie zimowych) ministrowie potwierdzili swoją determinację, by wszystkie wydarzenia sportowe przebiegały zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialności ekologicznej.

• Konkluzje Rady w sprawie sportu i aktywności fizycznej jako obiecujących czynników zmiany zachowań sprzyjającej zrównoważonemu rozwojowi

Sprawy różne

Słowacka minister kultury poinformowała delegacje o wyborze Trenczyna na Europejską Stolicę Kultury 2026.

Włochy przekazały informacje o konferencji ministrów kultury regionu eurośródziemnomorskiego, która odbędzie się w Neapolu 16 i 17 czerwca 2022 r.

Estonia, Łotwa i Litwa zwróciły uwagę na potrzebę koordynacji europejskich działań w sektorze kultury i mediów w celu wsparcia Ukrainy.

W kontekście debaty orientacyjnej delegacja polska szczegółowo przedstawiła wpływ wojny w Ukrainie na sektor sportu w Europie.

Na koniec delegacja czeska zaprezentowała program prac swojej prezydencji w dziedzinie kultury, spraw audiowizualnych i sportu.

Ponadto Rada przyjęła, bez przeprowadzania dyskusji, punkty wymienione w wykazie punktów A (ustawodawczych i nieustawodawczych).

Pomoc dla Mołdawii

UE zapewni Mołdawii 150 mln EUR w ramach pomocy makrofinansowej. Zamierza wspierać program stabilizacji gospodarczej i reform w tym kraju. Przyznana pomoc przyczyni się do wzmocnienia odporności Mołdawii w obecnej sytuacji geopolitycznej. Rada przyjęła odnośną decyzję w dniu posiedzenia.

• Rada zatwierdza udzielenie Mołdawii pomocy w wysokości 150 mln EUR (komunikat prasowy z 4 kwietnia 2022)
• Stosunki UE–Mołdawia (podsumowanie informacyjne)

Edukacja i młodzież (5 kwietnia 2022)

Ministrowie edukacji podsumowali stan gotowości systemów edukacji w UE do reagowania na kryzysy takie jak pandemia Covid-19 i wojna w Ukrainie. Przyjęli zalecenie służące jeszcze skuteczniejszej europejskiej współpracy w dziedzinie szkolnictwa wyższego. Ministrowie zatwierdzili też konkluzje Rady w sprawie europejskiej strategii na rzecz wzmacniania pozycji instytucji szkolnictwa wyższego i instytucji badawczych z myślą o przyszłości Europy oraz konkluzje Rady w sprawie zwiększenia mobilności nauczycieli i trenerów, zwłaszcza mobilności europejskiej, w toku ich kształcenia i doskonalenia zawodowego.

Ministrowie ds. młodzieży przyjęli zalecenie w sprawie mobilności młodych wolontariuszy w Unii Europejskiej i zatwierdzili konkluzje dotyczące zachęcania młodych ludzi jako podmiotów kształtujących zmianę do zaangażowania na rzecz ochrony środowiska.

Edukacja

Wzmocnienie zarządzania i gotowości na wypadek kryzysów w europejskim obszarze edukacji

Ostatnie wydarzenia pokazały, że systemy edukacji zostały głęboko dotknięte skutkami kryzysów. Pandemia Covid-19 wywarła znaczny wpływ na szkoły i uczelnie. Dziś wojna w Ukrainie uderza z dużą siłą w ogół dzieci i młodzieży. Świadome tego, jak ważny jest dostęp do edukacji, państwa członkowskie UE zmobilizowały się do pilnego przyjęcia milionów dzieci i studentów. Aby ocenić potrzeby i zapewnić skoordynowaną reakcję, 16 marca zorganizowano nieformalne wideokonferencyjne posiedzenie ministerialne poświęcone Ukrainie, po którym regularnie odbywały się spotkania następcze. Podczas posiedzenia 5 kwietnia o zabranie głosu na forum Rady ministrowie poprosili ukraińskiego ministra edukacji i nauki Serhija Szkarłeta. Podsumowali również prace grupy koordynacyjnej, a następnie rozmawiali o tym, jak najskuteczniej działać w odpowiedzi na sytuację w Ukrainie. W szerszym ujęciu dyskusje koncentrowały się na potrzebie wspólnego określenia najlepszych instrumentów i mechanizmów na szczeblu UE pozwalających łagodzić wpływ wszelkich, obecnych i przyszłych, kryzysów na nasze systemy edukacji.

• Nieformalna wideokonferencja ministrów edukacji (16 marca 2022) – główne wyniki

Współpraca europejska w szkolnictwie wyższym

Rada zatwierdziła konkluzje w sprawie europejskiej strategii na rzecz wzmacniania pozycji instytucji szkolnictwa wyższego z myślą o przyszłości Europy i zalecenie w sprawie tworzenia powiązań na rzecz skutecznej europejskiej współpracy w dziedzinie szkolnictwa wyższego.

W konkluzjach Rady w sprawie europejskiej strategii wzmacniającej pozycję instytucji szkolnictwa wyższego z myślą o przyszłości Europy sugeruje się, by oprzeć europejską współpracę na czterech zasadniczych kwestiach: wzmocnieniu europejskiego wymiaru szkolnictwa wyższego i badań naukowych, umacnianiu globalnej roli i przywództwa Europy, wzmacnianiu odbudowy Europy i jej odpowiedzi na transformację cyfrową i ekologiczną oraz pogłębianiu poczucia przynależności do Europy.

Aby wdrożyć tę strategię w praktyce, w zaleceniu Rady dotyczącym współpracy transnarodowej określono działania, które państwa członkowskie i Unia podejmą w ciągu roku. Zalecenie to sugeruje w szczególności testowanie europejskiego znaku jakości na potrzeby wspólnych dyplomów począwszy od 2022 r., co ewentualnie utoruje drogę do przyszłego europejskiego dyplomu. Przewiduje też przetestowanie nowych instrumentów służących zinstytucjonalizowaniu współpracy między uniwersytetami, na przykład poprzez przyznanie specjalnego statusu ich sojuszom. Jest też krokiem w kierunku przyszłego finansowania europejskiego obejmującego wszystkie misje europejskich uniwersytetów.

W konkluzjach w sprawie zwiększenia mobilności nauczycieli i trenerów ministrowie apelują do państw członkowskich o usunięcie istniejących barier, zapewnienie wsparcia organizacyjnego i finansowego oraz zachęcanie do mobilności praktykujących i przyszłych nauczycieli.

• Konkluzje Rady w sprawie europejskiej strategii na rzecz wzmacniania pozycji instytucji szkolnictwa wyższego z myślą o przyszłości Europy
• Zalecenie Rady w sprawie tworzenia powiązań na rzecz skutecznej europejskiej współpracy w dziedzinie szkolnictwa wyższego
• Konkluzje Rady w sprawie zwiększenia mobilności nauczycieli i trenerów, zwłaszcza mobilności europejskiej, w toku ich kształcenia i doskonalenia zawodowego
• Europejski obszar edukacji (podsumowanie informacyjne)

Młodzież

Wolontariat w UE

Rada przyjęła zalecenie w sprawie mobilności młodych wolontariuszy w UE. Koncentruje się ono na młodych ludziach o mniejszych szansach. Państwa członkowskie powinny promować wśród tych młodych ludzi dostępne informacje i ukierunkowane działania popularyzujące wolontariat zagraniczny.

O mobilności młodych wolontariuszy ministrowie dyskutowali również podczas debaty orientacyjnej. Omówili bariery, które utrudniają wolontariat i mobilność młodych wolontariuszy, takie jak zróżnicowanie krajowych ram administracyjnych i regulacyjnych czy nieuznawanie wartości doświadczenia wolontariackiego i kompetencji zdobywanych przez młodych wolontariuszy. Ministrowie dyskutowali też o możliwych środkach służących wspieraniu synergii krajowych/regionalnych działań wolontariackich z europejskimi programami w dziedzinie solidarności i w dziedzinie mobilności wolontariuszy, a także o dalszych środkach na szczeblu UE służących promowaniu solidarności i mobilności młodych wolontariuszy europejskich.

W kontekście mającej obecnie miejsce masowej ucieczki wielu osób przed wojną w Ukrainie ministrowie wysłuchali wypowiedzi ukraińskiego ministra ds. młodzieży i sportu Wadyma Hutcajta. Rada przyznała również, że działania młodych wolontariuszy prowadzone na szczeblu UE mają do odegrania rolę w promowaniu wartości demokratycznych i pokoju, w związku z czym należy je wspierać i ułatwiać. Podkreśliła też szczególne znaczenie tych działań solidarnościowych, w które młodzi Europejczycy angażują się z przekonaniem. Rada zaznaczyła, że wolontariat umożliwia młodym ludziom angażowanie się w ustrukturyzowany, konkretny i skuteczny sposób w udzielanie pomocy uchodźcom, którzy jej potrzebują.

• Zalecenie Rady w sprawie mobilności młodych wolontariuszy w Unii Europejskiej

Zaangażowanie młodych ludzi w ochronę środowiska

W konkluzjach Rady w sprawie zachęcania młodych ludzi jako podmiotów kształtujących zmianę do zaangażowania na rzecz ochrony środowiska przyjętych dziś przez ministrów ds. młodzieży docenia się aktywne zaangażowanie młodych ludzi w ochronę środowiska. Konkluzje te mają też pomóc w tworzeniu warunków sprzyjających takiemu zaangażowaniu poprzez lepsze szkolenie młodych ludzi w zakresie wyzwań środowiskowych, zapewnienie im przestrzeni do wyrażania opinii i do działania, zachęcanie do wolontariatu lub uznawanie wartości tego zaangażowania w ramach ścieżki edukacyjnej, uniwersyteckiej i zawodowej.

• Konkluzje Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie pt. Zachęcanie młodych ludzi jako podmiotów kształtujących zmianę do zaangażowania na rzecz ochrony środowiska

Sprawy różne

Delegacja czeska zaprezentowała program prac swojej prezydencji w dziedzinie edukacji i młodzieży.

Prezydencja przekazała delegacjom informacje o poparciu przez ministrów 26 państw członkowskich opracowania deklaracji dotyczącej stworzenia wspólnej wizji skuteczności, wydajności i równego dostępu do inwestycji w edukację.

Cypryjski minister poinformował zebranych o 3. posiedzeniu wysokiego szczebla z udziałem ministrów edukacji w ramach 9. konferencji ministerialnej „Środowisko dla Europy”, które odbędzie się w Nikozji 5–7 października 2022 r.