Rada do Spraw Ogólnych, 15 listopada 2023

Główne wyniki

Grudniowy szczyt Rady Europejskiej

Omówieniem szczegółowego projektu porządku obrad ministrowie rozpoczęli przygotowania do szczytu Rady Europejskiej zaplanowanego na 14–15 grudnia 2023 r.

Na szczycie przywódcy UE zajmą się:

• wojną napastniczą Rosji przeciwko Ukrainie
• sytuacją na Bliskim Wschodzie
• przyszłością rozszerzenia oraz procesu stabilizacji i stowarzyszenia
• proponowaną zmianą wieloletnich ram finansowych 2021–2027
• bezpieczeństwem i obroną.

• Projekt porządku obrad z uwagami

Praworządność w Polsce

W ramach procedury z art. 7 ust. 1 TUE Rada omówiła stan praworządności w Polsce.

Procedura w sprawie Polski została wszczęta przez Komisję w 2017 r. i obejmuje szereg kwestii związanych z niezależnością polskich sądów. Ostatnie wysłuchanie Polski miało miejsce w maju 2023 r.

Komisja poinformowała ministrów o tym, co się wydarzyło od czasu ostatniego wysłuchania. Przedstawiła w zarysie wciąż obecne wątpliwości dotyczące Sądu Najwyższego, Krajowej Rady Sądownictwa oraz roli i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Przypomniała też, że podjęta przez polskie władze reforma systemu dyscyplinarnego dotyczącego polskich sędziów nie weszła jeszcze w życie.

Ministrowie zwrócili uwagę, że należy zająć się wszystkimi kwestiami dotyczącymi praworządności i niezależności sędziów w Polsce, poparli wątpliwości zgłoszone przez Komisję i wyrazili nadzieję, że Polska niebawem je rozwieje. Polska miała możliwość przedstawić swoje uwagi.

Na koniec prezydencja zaznaczyła, że Rada nadal będzie się zajmować tą kwestią.

• Uzasadniony wniosek w sprawie wszczęcia procedury z art. 7 wobec Polski
• Sprawozdanie na temat praworządności z 2023 r.: Polska
• Praworządność (podsumowanie informacyjne)

Poszanowanie unijnych wartości na Węgrzech

W ramach procedury z art. 7 ust. 1 TUE Rada omówiła także stan poszanowania wartości unijnych na Węgrzech.

Procedura wobec Węgier została wszczęta przez Parlament Europejski w 2018 r. i dotyczy kilku kwestii: od niezależności sędziów i korupcji po wolność wypowiedzi, wolność akademicką oraz prawa mniejszości. Ostatnie wysłuchanie Węgier miało miejsce w maju 2023 r.

Komisja poinformowała ministrów o postępach w dziedzinie niezależności sędziów oraz walki z korupcją od czasu ostatniego wysłuchania i wskazała działania do podjęcia. Przedstawiła też poważne wątpliwości, które wciąż dotyczą innych dziedzin, takich jak niezależność i pluralizm mediów, prawa migrantów i mniejszości (w tym osób LGBTI), presja na społeczeństwo obywatelskie oraz nadmierne korzystanie przez rząd z uprawnień nadzwyczajnych.

Ministrowie zgodzili się z wątpliwościami Komisji i zaapelowali do Węgier, aby nadal starały się zaradzić wszystkim poruszonym kwestiom. Węgry przedstawiły swoje uwagi.

Na koniec prezydencja zaznaczyła, że Rada nadal będzie się zajmować tą sprawą.

Europejskie prawo wyborcze

Rada przeprowadziła debatę orientacyjną nad proponowaną przez Parlament Europejski zmianą unijnych przepisów o wyborach do Parlamentu. Była to trzecia debata na ten temat w Radzie.

Ministrowie mieli odpowiedzieć, czy zgadzają się z pomysłem list ponadnarodowych i europejskiego okręgu wyborczego i jak widzą dalsze prace nad projektem Parlamentu.

Debata potwierdziła, że kilka państw członkowskich ma wyraźne zastrzeżenia do koncepcji list ponadnarodowych i procesu wyłaniania czołowego kandydata oraz opartego na takich listach ogólnounijnego okręgu wyborczego. Jednak zdecydowana większość państw członkowskich przychyliła się do tego, żeby dalej pracować nad tą kwestią na szczeblu technicznym, począwszy od tych elementów projektu, które – według kwestionariusza przeprowadzonego przez prezydencję szwedzką – cieszą się największym poparciem.

Na koniec prezydencja poinformowała, że prace nad tym projektem będą się dalej toczyć na szczeblu technicznym.

• Projekt rozporządzenia Rady w sprawie wyboru posłów do Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich
• Nota do debaty
• Wyniki kwestionariusza prezydencji szwedzkiej

Stosunki UE – Wielka Brytania

Rada podsumowała stan stosunków UE – Wielka Brytania.

Komisja poinformowała ministrów, jak stosunki te rozwijały się w ostatnich miesiącach i jakie prace planuje w przyszłości.

Ministrowie z zadowoleniem przyjęli fakt, że porozumienie w sprawie ram windsorskich pozwoliło UE i Wielkiej Brytanii przejść do kolejnego etapu relacji i skupić się na budowaniu pozytywnego i stabilnego partnerstwa opartego na wspólnych wartościach, a zarazem zapewnić poszanowanie unijnych interesów.

Podkreślili, że ważne jest pełne wdrożenie wszystkich umów między UE a Wielką Brytanią, w tym pod kątem praw obywateli, i zaznaczyli, że UE nadal pozostaje zgodna. Ministrowie zdecydowanie opowiedzieli się też za wykorzystaniem pełnego potencjału umowy o handlu i współpracy z korzyścią dla obu stron, pamiętając o ograniczeniach wynikających z obecnych umów.

Nie przeprowadzając dyskusji, Rada wyraziła też zgodę na uczestnictwo Wielkiej Brytanii w unijnych programach Horyzont Europa i Copernicus. Tym samym zatwierdziła wstępne porozumienie między Komisją a brytyjskim rządem z 7 września 2023 r.

• Stosunki UE – Wielka Brytania: Rada zgadza się na udział w programach Horyzont Europa i Copernicus (komunikat prasowy z 15 listopada 2023)
• Stosunki UE z Wielką Brytanią (podsumowanie informacyjne)

Przyszłość Europy

Ministrowie rozmawiali też o wewnętrznych przygotowaniach UE do rozszerzenia, tzn. jak przyjmować nowych członków, a zarazem utrzymywać i pogłębiać własny rozwój, jeśli chodzi o politykę, budżet i zdolność do działania. Debata koncentrowała się na organizacji związanego z tym procesu refleksji i reform.

Ministrowie spraw europejskich kilkukrotnie rozmawiali w tym roku o wewnętrznych przygotowaniach UE do rozszerzenia, w tym na nieformalnych spotkaniach w Sztokholmie 21–22 czerwca i w Murcji 28–29 września i podczas obiadów przy okazji posiedzenia Rady do Spraw Ogólnych 19 września i 24 października.

Przywódcy UE odnieśli się do tej kwestii na nieformalnym spotkaniu w Grenadzie 6 października. W deklaracji z Grenady potwierdzili, że rozszerzenie jest geostrategiczną inwestycją w pokój, bezpieczeństwo, stabilność i dobrobyt. Oświadczyli też, że jednocześnie z działaniami reformatorskimi państw aspirujących do członkostwa Unia musi przeprowadzić niezbędne przygotowania i reformy wewnętrzne.

• Nieformalne spotkanie szefów państw i rządów (Grenada, 6 października 2023)
• Nieformalne posiedzenie ministrów dotyczące spraw ogólnych (Murcja, 28 września 2023)
• Nieformalne spotkanie Rady do Spraw Ogólnych (Sztokholm, 21–22 czerwca 2023)

Rozporządzenie Rady zmieniające rozporządzenie nr 1/1958

Prezydencja poinformowała Radę o sytuacji związanej z wnioskiem Hiszpanii w sprawie zmiany rozporządzenia nr 1/1958 pod kątem objęcia nim języka katalońskiego, baskijskiego i galisyjskiego.

Prezydencja poinformowała ministrów, że w wyniku dyskusji przeprowadzonych na poprzednich posiedzeniach Rady do Spraw Ogólnych Hiszpania przedstawiła 13 listopada zmodyfikowany wniosek.

Prezydencja przypomniała też, że Komisja Europejska pracuje nad oceną kosztów zmiany rozporządzenia nr 1/1958.

Prace legislacyjne

Komisja przedstawiła swój program prac na 2024 r., w którym zaprezentowała 15 nowych inicjatyw i 154 bieżące akty priorytetowe i położyła szczególny nacisk na zmniejszenie obciążeń administracyjnych wobec firm, administracji i obywateli.

• Program prac Komisji na 2024 r.
• Nota do omówienia