Szczyt Partnerstwa Wschodniego

Główne wyniki

Przywódcy UE, państw członkowskich UE i państw Partnerstwa Wschodniego spotkali się 15 grudnia 2021 r. w Brukseli na 6. szczycie Partnerstwa Wschodniego.

Posiedzenie poprowadził przewodniczący Rady Europejskiej Charles Michel. Reprezentował UE wraz z przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen.

Wypowiedź Charles’a Michela na konferencji prasowej po 6. szczycie Partnerstwa Wschodniego

Wschodni partnerzy, którzy wzięli udział w szczycie, to: Armenia, Azerbejdżan, Gruzja, Mołdawia i Ukraina. Białoruś zawiesiła uczestnictwo w Partnerstwie Wschodnim, ale UE kontynuuje współpracę z samymi Białorusinami.

Na zakończenie szczytu przywódcy przyjęli wspólną deklarację.

Szczyt Partnerstwa Wschodniego – wspólna deklaracja

Przywódcy podkreślili, że ich partnerstwo nadal zdecydowanie opiera się na wspólnych wartościach podstawowych, wzajemnych interesach oraz poczuciu współwłasności, odpowiedzialności, inkluzywności, zróżnicowania i wzajemnej rozliczalności.

Jego celem jest wspieranie stabilności, dobrobytu i wzajemnej współpracy, a także zwiększenie zaangażowania na rzecz niezbędnych reform oraz sprostanie globalnym i regionalnym wyzwaniom.

Azerbejdżan wydał oświadczenie krajowe.

Oświadczenie krajowe

Wypowiedź Charles’a Michela na temat unijnego poparcia dla Ukrainy

Wspólne wartości

Przywódcy podkreślili, że z determinacją zamierzają dążyć do upowszechniania podstawowych wartości, którymi są:

wzmacnianie demokracji i praworządności
ochrona praw człowieka i podstawowych wolności, w tym praw osób należących do mniejszości
promowanie równości płci
propagowanie inkluzywnych społeczeństw
zapewnianie pełnego przestrzegania zasad i standardów prawa międzynarodowego.

UE nadal zdecydowanie popiera niepodległość i suwerenność wszystkich wschodnich partnerów oraz ich integralność terytorialną w granicach uznanych przez społeczność międzynarodową.

Nadal jesteśmy głęboko zaniepokojeni ciągłą destabilizacją i ciągłym łamaniem zasad prawa międzynarodowego w wielu miejscach regionu objętego Partnerstwem Wschodnim, co stanowi zagrożenie dla pokoju, bezpieczeństwa i stabilności. Apelujemy o wznowienie wysiłków w celu propagowania pokojowego rozwiązywania nierozstrzygniętych konfliktów w regionie objętym Partnerstwem Wschodnim na podstawie zasad i norm prawa międzynarodowego. Wspólna deklaracja ze szczytu Partnerstwa Wschodniego

Przywódcy z zadowoleniem przyjęli wysiłki UE, jej większe zaangażowanie i wzmocnioną rolę w zapobieganiu konfliktom i ich rozwiązywaniu oraz w budowie zaufania.

Ponownie podkreślili, że każdy z partnerów ma suwerenne prawo do wyboru swojego poziomu ambicji i celów w ramach stosunków z Unią Europejską. Partnerstwo Wschodnie nie jest skierowane przeciwko nikomu, ale ma się przyczynić do pokoju i dobrobytu wszystkich krajów w sąsiedztwie.

Partnerstwo Wschodnie opiera się na podstawowych wartościach i prawach

Partnerstwo

Przywódcy wyrazili zadowolenie, że UE i wschodni partnerzy zawarli szereg układów i że prowadzą negocjacje w sprawie kolejnych umów. W szczególności odnotowali:

pełne wejście w życie układów o stowarzyszeniu oraz pogłębionych i kompleksowych stref wolnego handlu (DCFTA) z Gruzją, Mołdawią i Ukrainą
wejście w życie w marcu 2021 r. kompleksowej i wzmocnionej umowy o partnerstwie między UE a Armenią
postępy w negocjacjach między UE a Azerbejdżanem w sprawie nowej kompleksowej umowy.

UE uznała inicjatywę trójki partnerów stowarzyszonych – Gruzji, Mołdawii i Ukrainy – dotyczącą zacieśnienia współpracy z UE.

UE wyraża ubolewanie z powodu decyzji białoruskich władz o zawieszeniu ich uczestnictwa w Partnerstwie Wschodnim i z niecierpliwością oczekuje na wznowienie współpracy, gdy tylko spełnione zostaną niezbędne warunki do pokojowych przemian demokratycznych, by móc oprzeć się na wspólnym programie, którego podstawą będą wspólne wartości i wzajemne interesy.

Tymczasem UE nadal współpracuje z obywatelami Białorusi, społeczeństwem obywatelskim i niezależnymi mediami oraz udziela im wsparcia, także w ramach kompleksowego planu wsparcia gospodarczego dla demokratycznej Białorusi, w wysokości do 3 mld EUR.

Przywołując poprzednie oświadczenia, UE potępiła instrumentalne traktowanie migrantów i uchodźców przez białoruskie władze i co więcej – wszelkie przypadki instrumentalnego traktowania migrantów do celów politycznych.

Partnerstwo Wschodnie: razem łatwiej (infografika)

Odporność i dobrobyt

Przywódcy zadeklarowali, że będą zwiększać odporność poprzez skupienie się na:

wzmocnieniu praworządności
ustanowieniu skutecznej, przejrzystej i rozliczalnej administracji publicznej na wszystkich szczeblach sprawowania rządów
zwalczaniu nadużyć finansowych, korupcji, przestępczości gospodarczej
przeciwdziałaniu przestępczości zorganizowanej
zwiększaniu bezpieczeństwa i cyberodporności, w tym na zagrożenia hybrydowe.

Przywódcy zobowiązali się do promowania stopniowej konwergencji w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, zgodnie z zobowiązaniami partnerów wobec UE.

Ponownie potwierdzili również znaczenie poprawy komunikacji strategicznej dla budowania odporności, w tym walki z dezinformacją i manipulowaniem informacjami.

UE i zainteresowani partnerzy z zadowoleniem przyjęli niedawne podpisanie umów o wspólnym obszarze lotniczym z Armenią i Ukrainą, co otworzy nowe możliwości przed konsumentami i liniami lotniczymi.

Przywódcy z satysfakcją odnotowali umowy z Armenią, Gruzją, Mołdawią i Ukrainą dotyczące ich stowarzyszenia z unijnym programem ramowym w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” na lata 2021–2027.

Przywódcy będą pracować na rzecz zwiększenia odporności środowiskowej i klimatycznej poprzez przyspieszenie zielonej transformacji w drodze inwestycji i współpracy w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym, zielonego wzrostu i przystosowania się do zmiany klimatu, a także poprzez wzmacnianie różnorodności biologicznej.

UE wspiera wysiłki krajów partnerskich służące osiągnięciu neutralności klimatycznej w 2050 r. poprzez stopniowe wycofywanie węgla i wnoszenie ambitniejszych wkładów ustalonych na poziomie krajowym i ich szybszą realizację zgodnie z zobowiązaniami COP26.

Polityka Partnerstwa Wschodniego po 2020 r.

Przywódcy zobowiązali się do zacieśnienia współpracy, kierując się polityką Partnerstwa Wschodniego po 2020 r.

Polityka Partnerstwa Wschodniego po 2020 r. opiera się na pięciu długofalowych celach, zogniskowanych na odbudowie, odporności i reformach jako głównych elementach przyszłego programu działań. Wspomniane długofalowe cele to:

odporne, zrównoważone i zintegrowane gospodarki
rozliczalne instytucje, praworządność i bezpieczeństwo
odporność środowiskowa i klimatyczna
odporna transformacja cyfrowa
odporne, zapewniające równość płci, sprawiedliwe i inkluzywne społeczeństwa.

Celom tym towarzyszy ambitny plan regionalnych inwestycji gospodarczych przewidujący środki o wartości 2,3 mld euro (plan gospodarczo-inwestycyjny obejmujący też sztandarowe inicjatywy krajowe), który ma wesprzeć popandemiczną odbudowę społeczno-gospodarczą oraz wzmocnić długofalową odporność poprzez przyspieszenie transformacji ekologiczno-cyfrowej. Oczekuje się, że plan ten wygeneruje nawet 17 mld euro w inwestycjach publicznych i prywatnych.

Pierwsze inwestycje przyczyniające się realizacji celów planu gospodarczo-inwestycyjnego:

Erywań otrzyma 100 inteligentnych energooszczędnych autobusów w celu zmniejszenia zatorów komunikacyjnych i zanieczyszczenia powietrza (Armenia)
na obszarach wiejskich Gruzji 1000 społeczności będzie mogło korzystać z szybkiego internetu
Mołdawia zostanie włączona do transeuropejskiej sieci transportowej, co poprawi konektywność
w Mołdawii i na Ukrainie będzie zwiększana efektywność energetyczna budynków
małe i średnie przedsiębiorstwa w Azerbejdżanie i na Ukrainie uzyskają wsparcie.

Plan gospodarczo-inwestycyjny jest zgodny z wcześniejszymi działaniami UE, która znacząco wsparła już walkę z pandemią (w ramach Drużyny Europy) oraz na bieżąco wspiera szczepienia i opracowywanie cyfrowych zaświadczeń Covid.

Polityka Partnerstwa Wschodniego po 2020 r. została przedstawiona we wspólnym komunikacie Komisji Europejskiej i Wysokiego Przedstawiciela do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa w marcu 2020 r. Aprobatę wobec komunikatu i sformułowanych w nim celów Rada wyraziła w konkluzjach z maja 2020 r., a przywódcy Partnerstwa Wschodniego – podczas wideokonferencji w czerwcu 2020 r. Szczegóły nowego programu działań ujęto we wspólnym dokumencie roboczym przyjętym w lipcu 2021 r.

Partnerstwo Wschodnie: Odbudowa – Reforma – Odporność (infografika)

Solidarność

Przywódcy przypomnieli, że odbudowa społeczno-gospodarcza po pandemii Covid-19 i rozwój w dłuższej perspektywie stanowią okazję do wzmocnienia odporności poprzez inwestycje w zrównoważoną konektywność i poprzez przyspieszenie transformacji ekologiczno-cyfrowej.

Uznali stałe zaangażowanie UE i jej państw członkowskich na rzecz wspierania krajów partnerskich w radzeniu sobie z pandemią i w procesie szczepień, na rzecz walki z dezinformacją antyszczepionkową, a także promowania odporności zdrowotnej w dłuższej perspektywie.

W ramach globalnej reakcji Drużyny Europy na Covid-19 UE i jej państwa członkowskie przeznaczyły 2,5 mld euro na pomoc krajom partnerskim w stawianiu czoła kryzysowi zdrowotnemu wywołanemu koronawirusem i w długofalowej odbudowie społeczno-gospodarczej. Częścią tej kwoty jest pomoc makrofinansowa w wysokości 1,5 mld euro dla Gruzji, Mołdawii i Ukrainy.

Na szczepienia i ułatwianie dostępu do szczepionek przeznaczono 75 mln EUR. Suma ta obejmuje 40 mln euro zarezerwowanych na bieżący projekt WHO dotyczący dystrybucji szczepionek oraz mechanizm o wartości 35 mln euro koordynowany przez Polskę, który ułatwi dostawy szczepionek do krajów Partnerstwa Wschodniego z państw członkowskich. Szczepionki te będą uzupełnieniem ponad 13 mln dawek przekazanych już za pośrednictwem programu COVAX i unijnego mechanizmu dzielenia się szczepionkami. W ramach tego mechanizmu w najbliższych tygodniach Portugalia ma przekazać Armenii ponad 400 000 szczepionek BioNTech/Pfizer.

Przywódcy z satysfakcją odnotowali wzajemne uznawanie cyfrowych zaświadczeń Covid już obowiązujące w przypadku Armenii, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy oraz wkrótce – Azerbejdżanu, co umożliwia bezpieczniejsze i łatwiejsze podróżowanie do i z UE.

Wsparcie UE dla państw Partnerstwa Wschodniego w walce z pandemią Covid-19 (Komisja Europejska)

Wspólna odpowiedzialność

Przywódcy zaapelowali o wzmocnienie wspólnej odpowiedzialności i potwierdzili znaczenie inkluzywnego zaangażowania wszystkich grup społecznych. Podkreślili, że konieczna jest dalsza współpraca ze społeczeństwem obywatelskim, w szczególności z młodymi ludźmi oraz w drodze promowania równości płci, tolerancji i dialogu międzykulturowego.

Prowadzenie interakcji ze społeczeństwem obywatelskim, w tym poprzez Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Partnerstwa Wschodniego oraz poszerzone działania informacyjne i ukierunkowane wsparcie dla działających na szczeblu najbliższym obywatelom organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, pozostaje integralną częścią partnerstwa.

Dodatkowe inicjatywy

W ramach przygotowań do szczytu podjęto dalsze inicjatywy wspierające Partnerstwo Wschodnie.

Częścią inicjatywy EU4Business jest nowy punkt informacji handlowej Partnerstwa Wschodniego. Ma on pomagać w zwiększaniu konkurencyjności handlowej mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w krajach partnerskich i w UE.

Punkt informacji handlowej Partnerstwa Wschodniego

Umowa o finansowaniu przewidująca 60 mln euro wsparcia budżetowego dla Mołdawii pomoże temu krajowi w radzeniu sobie ze skutkami poważnego kryzysu gazowego. Zapowiedziana podczas 6. posiedzenia Rady Stowarzyszenia UE–Mołdawia 28 października 2021 r. i podpisana 15 grudnia 2021 r. wesprze obywateli znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, którzy borykają się z problemem rosnących rachunków za energię.

UE i Mołdawia zacieśniają współpracę w zakresie reform (komunikat prasowy Komisji Europejskiej)

Komisja Europejska przygotowała nowy pakiet pomocy w wysokości 30 mln euro dla Białorusinów, zarówno w kraju, jak i za granicą. Chodzi przede wszystkim o wspieranie młodzieży, niezależnych mediów, MŚP działających poza Białorusią i podmiotów z sektora kultury.

UE zwiększa swoje wsparcie dla ludności Białorusi (komunikat prasowy Komisji Europejskiej)

Efekty Partnerstwa Wschodniego

Wartość handlu UE z państwami Partnerstwa Wschodniego w 2020 r. przekroczyła 65 mld euro (+22% w ciągu 10 lat)
UE jest najważniejszym partnerem handlowym dla 4 z 6 państw Partnerstwa Wschodniego
UE wsparła ponad 185 000 MŚP w państwach Partnerstwa Wschodniego, tworząc lub chroniąc 1,65 mln miejsc pracy
młodym ludziom zapewniono ponad 80 000 miejsc w programach wymiany
niemal 50% władz lokalnych zobowiązało się redukować emisje CO2

Wydarzenia towarzyszące

Partnerstwo Wschodnie wykracza poza stosunki międzyrządowe. Specjalne wydarzenia towarzyszące szczytowi skupiają młodzież, władze lokalne, społeczeństwo obywatelskie, media, przedsiębiorców i inne zainteresowane podmioty.

Uczestnicy spotkania wyższych rangą urzędników zaproponowali priorytety i cele oparte na wspólnym dokumencie roboczym.

Wspólny dokument roboczy „Odbudowa, odporność i reformy: priorytety Partnerstwa Wschodniego na okres po roku 2020” (lipiec 2021)

Ministrowie spraw zagranicznych Partnerstwa Wschodniego wymienili poglądy o dalszej działalności (skupiając się zwłaszcza na kwestiach zarządzania i inwestycji) oraz o wzmocnieniu partnerstwa pod kątem odporności, odbudowy i reform.

Spotkanie ministrów spraw zagranicznych Partnerstwa Wschodniego

V Forum Młodzieży Partnerstwa Wschodniego – wirtualne wydarzenie zorganizowane 23–24 listopada – zgromadziło młodych ludzi, osoby pracujące z młodzieżą oraz decydentów, którzy dyskutowali o wartościach i udziale młodzieży w demokratycznych procesach oraz o głównych osiągnięciach, wyzwaniach i perspektywach udziału młodzieży w kontekście priorytetów Partnerstwa Wschodniego na okres po 2020 r.

13. doroczne zgromadzenie Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Partnerstwa Wschodniego odbyło się 30 listopada – 2 grudnia 2021 r. Było okazją do spotkania się ponad 300 organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz decydentów UE i Partnerstwa Wschodniego, którzy rozmawiali o ostatnich krokach i wyzwaniach przed szczytem oraz o ambicjach i celach politycznych sformułowanych w nowych dokumentach politycznych.

Wydarzenie wysokiego szczebla sieci ośrodków analitycznych zajmujących się Partnerstwem Wschodnim zostało zorganizowane przez Komisję Europejską i Niemiecką Radę Stosunków Zagranicznych. Pierwsza takie wydarzenie odbyło się we wrześniu 2020 r. pod hasłem „Partnerstwo Wschodnie UE w burzliwych czasach”.

Sieć ośrodków analitycznych zajmujących się Partnerstwem Wschodnim (Niemiecka Rada Stosunków Zagranicznych)

X doroczna Konferencja Władz Lokalnych i Regionalnych Partnerstwa Wschodniego skupiła się na znaczeniu pogłębiania więzi z władzami lokalnymi w państwach partnerstwa.

Kontekst

Wschodni partnerzy: fakty i liczby

EU Neighbours East

Portal informacyjny prezentujący aktualności o współpracy UE z jej wschodnimi partnerami: Armenią, Azerbejdżanem, Białorusią, Gruzją, Mołdawią i Ukrainą. Zawiera też specjalną 8-języczną stronę poświęconą 6. szczytowi Partnerstwa Wschodniego.

Poprzedni szczyt

5. szczyt Partnerstwa Wschodniego odbył się w 2017 r.

Szczyt Partnerstwa Wschodniego (24 listopada 2017)

20 celów na 2020 r.

Na szczycie w 2017 r. przywódcy przyjęli 20 celów na 2020 r. – ambitny plan prac służący poprawie życia obywateli państw Partnerstwa Wschodniego. Plan skupia się na 4 priorytetowych dziedzinach współpracy.

Konsultacje na temat przyszłości Partnerstwa Wschodniego przeprowadzone z okazji jego 10. rocznicy pokazują, że wspomniane 20 celów było dobrze dobrane i przyniosło konkretne, wymierne rezultaty.

Młodzi europejscy ambasadorowie

Inicjatywa została uruchomiona przez UE w czerwcu 2016 r., gdy pierwszych 100 osób zostało mianowanych młodymi europejskimi ambasadorami. Tworzą oni apolityczną, dobrowolną sieć proaktywnych młodych ludzi z państw Partnerstwa Wschodniego, UE i Wielkiej Brytanii, którzy są otwarci na kontakt, wymianę myśli i wspólną pracę na rzecz lepszej przyszłości. Obecnie działa ponad 700 młodych europejskich ambasadorów w 34 państwach.

Z okazji 6. szczytu Partnerstwa Wschodniego młodzi europejscy ambasadorowie w każdym państwie Partnerstwa Wschodniego organizują w najważniejszych kanałach medialnych debaty tematyczne transmitowane na żywo do setek tysięcy widzów na popularnych platformach. Tematy wybrali sami młodzi ambasadorowie, opierając się na programie szczytu. Dotyczą one przyszłych unijnych inwestycji i dziedzin współpracy ważnych dla młodzieży.

Debaty można oglądać na żywo na kanale UE Neighbours East na Facebooku.

Narracje dezinformacyjne o Partnerstwie Wschodnim

Partnerstwo Wschodnie i jego państwa są celami kampanii dezinformacyjnych, które pozbawiają obywateli precyzyjnych i weryfikowalnych informacji o tej inicjatywie i jej zaletach.

Grupa zadaniowa East StratCom (ESDZ) opisała najczęstsze narracje dezinformacyjne na temat Partnerstwa Wschodniego i państw partnerskich.