- Internationale top
Top Oostelijk Partnerschap, 15 december 2021
Voornaamste resultaten
De leiders van de EU, van de EU‑lidstaten en van de oostelijke partnerlanden zijn op 15 december 2021 in Brussel bijeengekomen voor de zesde top van het Oostelijk Partnerschap.
Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, leidde de bijeenkomst. Hij en Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, vertegenwoordigden de EU.
De volgende oostelijke partnerlanden woonden de top bij: Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, de Republiek Moldavië en Oekraïne. Belarus (Wit‑Rusland) heeft zijn deelname aan het Oostelijk Partnerschap opgeschort, maar de EU blijft samenwerken met de Belarussische bevolking.
Aan het eind van de top werd een gezamenlijke verklaring aangenomen.
De leiders benadrukten dat hun partnerschap onveranderlijk gebaseerd blijft op gemeenschappelijke fundamentele waarden, wederzijdse belangen en een gedeelde verantwoordelijkheid, verantwoordelijkheid, inclusiviteit, differentiatie en wederzijdse verantwoording.
Het Oostelijk Partnerschap wil zorgen voor meer stabiliteit, welvaart en wederzijdse samenwerking, vaart zetten achter de noodzakelijke hervormingen en mondiale en regionale uitdagingen aanpakken.
De Republiek Azerbeidzjan heeft een verklaring uitgebracht.
Gedeelde waarden
De leiders benadrukten vastbesloten te zijn hun gedeelde fundamentele waarden te blijven eerbiedigen, namelijk:
- de democratie en de rechtsstaat versterken
- de mensenrechten en fundamentele vrijheden beschermen, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren
- gendergelijkheid promoten
- inclusieve samenlevingen bevorderen
- integrale naleving van de beginselen en normen van het internationaal recht waarborgen
De EU steunt onverminderd de onafhankelijkheid en soevereiniteit van alle oostelijke partners en hun territoriale integriteit binnen de internationaal erkende grenzen.
Wij blijven ernstig bezorgd over de aanhoudende destabilisatie en schendingen van de beginselen van het internationaal recht op vele plaatsen in de regio van het Oostelijk Partnerschap, die een bedreiging vormen voor vrede, veiligheid en stabiliteit. Wij pleiten voor hernieuwde inspanningen om lopende conflicten in de regio van het Oostelijk Partnerschap vreedzaam te beëindigen op basis van de beginselen en normen van het internationaal recht. Gezamenlijke verklaring van de top van het Oostelijk Partnerschap
De leiders waren ingenomen met de inspanningen, het versterkt engagement en de grotere rol van de EU bij conflictpreventie, conflictoplossing en vertrouwensopbouw.
Ze bevestigden het soevereine recht van elke partner om zijn ambitieniveau en doelstellingen in de betrekkingen met de Europese Unie te bepalen. Het Oostelijk Partnerschap is tegen niemand gericht, maar moet bijdragen tot vrede en welvaart in alle buurlanden.
Partnerschap
De leiders waren tevreden over de overeenkomsten die de oostelijke partners en de EU al hebben gesloten of waarover ze nog onderhandelen:
- volledige inwerkingtreding van de associatieovereenkomsten en de diepe en brede vrijhandelsruimten met Georgië, de Republiek Moldavië en Oekraïne
- inwerkingtreding van de brede en versterkte partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Armenië in maart 2021
- de vorderingen in de onderhandelingen tussen de EU en Azerbeidzjan over een nieuwe brede overeenkomst
De EU erkende het initiatief van het trio van geassocieerde partners (Georgië, de Republiek Moldavië en Oekraïne) om hun samenwerking met de EU te intensiveren.
De EU betreurt het besluit van de Belarussische autoriteiten om niet deel te nemen aan het Oostelijk Partnerschap. Zij ziet ernaar uit de samenwerking te hervatten zodra de noodzakelijke voorwaarden voor een vreedzame democratische transitie aanwezig zijn, om voort te bouwen op een gezamenlijke agenda op basis van gemeenschappelijke waarden en gedeelde belangen.
Ondertussen blijft de EU zich inzetten voor en steun verlenen aan de burgers, het maatschappelijk middenveld en de onafhankelijke media van Belarus, onder meer via een integraal plan met tot € 3 miljard aan economische steun voor een democratisch Belarus.
Zoals in eerdere verklaringen veroordeelde de EU de instrumentalisering van migranten en vluchtelingen door de Belarussische autoriteiten, en alle incidenten waarbij migranten voor politieke doeleinden worden ingezet.
Samen sterker: het Oostelijk Partnerschap (Infographic)
Veerkracht en welvaart
De leiders beloofden de veerkracht te vergroten door:
- de rechtsstaat te verstevigen
- voor een efficiënt, transparant en verantwoordingsplichtig openbaar bestuur op alle overheidsniveaus te zorgen
- fraude, corruptie en economische criminaliteit aan te pakken
- georganiseerde misdaad te bestrijden
- de beveiliging en cyberweerbaarheid op te voeren, ook tegen hybride dreigingen
Ze zullen ijveren voor geleidelijke convergentie van hun buitenlands en veiligheidsbeleid, conform de toezeggingen van de partners aan de EU.
Ook bevestigden ze opnieuw hoe belangrijk een betere strategische communicatie is om veerkracht op te bouwen, bijvoorbeeld door de bestrijding van desinformatie en manipulatie van informatie.
De EU en de betrokken partners waren verheugd over de recente ondertekening van de overeenkomsten voor een gemeenschappelijke luchtvaartruimte met Armenië en Oekraïne, wat zowel consumenten als exploitanten nieuwe kansen biedt.
Ze waren tevreden over de overeenkomsten met Armenië, Georgië, de Republiek Moldavië en Oekraïne voor deelname aan Horizon Europa, het programma voor onderzoek en innovatie van de EU (2021‑2027).
- Horizon Europa (achtergrondinformatie)
- Armenië sluit zich aan bij Horizon Europa (Europese Commissie)
- Georgië sluit zich aan bij Horizon Europa (Europese Commissie)
- De Republiek Moldavië sluit zich aan bij Horizon Europa (Europese Commissie)
- Oekraïne sluit zich aan bij Horizon Europa (Europese Commissie)
De leiders zullen zich inzetten voor grotere ecologische veerkracht en klimaatbestendigheid door vaart te zetten achter de groene transitie, via investeringen in en samenwerking rond de circulaire economie, groene groei en aanpassing aan klimaatverandering, en door de biodiversiteit te versterken.
De EU steunt de inspanningen van de partnerlanden om in 2050 klimaatneutraal te worden door steenkool uit te faseren, ambitieuzere nationaal bepaalde bijdragen te leveren en de uitvoering daarvan te versnellen conform de toezeggingen van de COP26.
Oostelijk Partnerschap na 2020
De leiders kwamen overeen nauwer samen te werken in het kader van het beleid voor het Oostelijk Partnerschap na 2020.
In de 5 langetermijndoelstellingen van dat beleid wordt de nadruk gelegd op herstel, veerkracht en hervormingen als essentiële bouwstenen van de toekomstige agenda. Deze langetermijndoelstellingen zijn:
- veerkrachtige, duurzame en geïntegreerde economieën opbouwen
- verantwoordingsplichtige instellingen, rechtsstatelijkheid en veiligheid waarborgen
- ecologische veerkracht en klimaatbestendigheid ontwikkelen
- een veerkrachtige digitale transformatie verwezenlijken
- veerkrachtige, gendergelijke, rechtvaardige en inclusieve samenlevingen tot stand brengen
Bij deze doelstellingen hoort een ambitieus regionaal economisch investeringsplan (EIP, inclusief nationale vlaggenschipinitiatieven) van € 2,3 miljard. Dat plan moet het sociaal-economisch herstel na COVID‑19 ondersteunen en de veerkracht op langere termijn versterken door de groene en de digitale transformatie te versnellen. Het zal naar verwachting tot € 17 miljard aan publieke en particuliere investeringen aantrekken.
De eerste maatregelen om de EIP‑doelstellingen te verwezenlijken, zijn:
- 100 slimme, energie-efficiënte bussen voor Jerevan om files en luchtvervuiling te verminderen (Armenië)
- snel internet voor 1000 landelijke gemeenschappen in Georgië
- verbeterde connectiviteit en integratie van Moldavië in het trans-Europees vervoersnetwerk
- energie-efficiëntere gebouwen in Moldavië en Oekraïne
- steun voor kleine en middelgrote ondernemingen in Azerbeidzjan en Oekraïne
Het EIP volgt op de aanzienlijke middelen die in het kader van Team Europa zijn vrijgemaakt in de strijd tegen corona, en vormt een aanvulling op de continue steun voor vaccinatie en de ontwikkeling van digitale COVID‑19-certificaten.
- Toekomstige prioriteiten Oostelijk Partnerschap (factsheet Europese Commissie)
- Beleid Oostelijk Partnerschap na 2020 (achtergrondinformatie)
In maart 2020 hebben de Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid in een gezamenlijke mededeling het beleid voor het Oostelijk Partnerschap na 2020 ontvouwd. Deze mededeling en de doelstellingen werden gunstig onthaald door de Raad in zijn conclusies van mei 2020 en door de leiders van het Oostelijk Partnerschap tijdens een videoconferentie in juni 2020. Nadere bijzonderheden over de nieuwe agenda staan in een gezamenlijk werkdocument dat in juli 2021 werd goedgekeurd.
- Gezamenlijke mededeling: Het beleid inzake het Oostelijk Partnerschap na 2020, 18 maart 2020 (Eurlex)
- Conclusies van de Raad over het beleid van het Oostelijk Partnerschap na 2020, 11 mei 2020
- Gezamenlijk werkdocument "Herstel, veerkracht en hervorming: prioriteiten van het Oostelijk Partnerschap na 2020", juli 2021
Het Oostelijk Partnerschap: Herstel - Hervorming - Veerkracht (Infographic)
Solidariteit
De leiders herinnerden eraan dat sociaal-economisch herstel na COVID‑19 en ontwikkeling op langere termijn een kans bieden om de veerkracht te vergroten door te investeren in duurzame connectiviteit en de groene en de digitale transitie te versnellen.
De EU en haar lidstaten blijven zich inzetten om partnerlanden te ondersteunen bij het aanpakken van de pandemie en bij de vaccinatiecampagne, om desinformatie over vaccins te bestrijden en om de veerkracht van de gezondheidszorg op langere termijn te vergroten.
Als onderdeel van de wereldwijde reactie van Team Europa op COVID-19 hebben de EU en haar lidstaten € 2,5 miljard aan steun voor partnerlanden vrijgemaakt om de coronacrisis te boven te komen en aan hun langdurig sociaal-economisch herstel te werken. Daarvan gaat bijna € 1,5 miljard naar macrofinanciële bijstand aan Georgië, de Republiek Moldavië en Oekraïne.
Voor de vaccinatiecampagne en de toegang tot vaccins wordt € 75 miljoen uitgetrokken. Daarvan is € 40 miljoen bestemd voor een lopend WHO-vaccinatieproject en € 35 miljoen voor een door Polen gecoördineerd mechanisme om vaccins van de lidstaten aan de oostelijke partnerlanden te leveren, bovenop de ruim 13 miljoen doses die al zijn gedoneerd via Covax en het EU‑mechanisme voor het delen van vaccins. Zo doneert Portugal de komende weken naar verwachting al meer dan 400 000 vaccins van BioNTech/Pfizer aan Armenië.
De leiders waren ingenomen met de wederzijdse erkenning van de digitale COVID-19-certificaten door Armenië, Georgië, de Republiek Moldavië, Oekraïne en binnenkort ook Azerbeidzjan, waardoor reizen van en naar de EU veiliger en eenvoudiger wordt.
Gedeelde verantwoordelijkheid
De leiders willen meer gedeelde verantwoordelijkheid en wezen eens te meer op het belang van inclusieve betrokkenheid van alle geledingen van de samenleving. De burgers, en dan vooral jongeren, moeten meer inspraak hebben en gendergelijkheid, tolerantie en interculturele dialoog moeten worden bevorderd.
Dit partnerschap blijft inzetten op de dialoog met de civiele samenleving, onder meer via het Forum van het maatschappelijk middenveld van het Oostelijk Partnerschap, en op uitgebreidere contacten met en het gerichter steunen van maatschappelijke basisorganisaties en sociale partners.
Andere initiatieven
In de aanloop naar de top zijn nog andere initiatieven opgezet om de Oostelijke Partnerschap te ondersteunen.
De nieuwe handelshelpdesk van het Oostelijk Partnerschap maakt deel uit van het initiatief EU4Business. Hiermee moet het concurrentievermogen van micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) in de oostelijke partnerlanden en de EU worden opgekrikt.
Een financieringsovereenkomst voor € 60 miljoen aan begrotingssteun voor Moldavië moet het land helpen de zware gascrisis te boven te komen. De overeenkomst werd aangekondigd tijdens de zesde zitting van de Associatieraad EU‑Moldavië van 28 oktober 2021 en ondertekend op 15 december 2021, en moet de meest kwetsbare burgers helpen hun stijgende energiefacturen te betalen.
De Europese Commissie heeft een nieuw steunpakket van € 30 miljoen voor de Belarussische bevolking in het land en elders vrijgemaakt. Het pakket dient om jongeren, onafhankelijke media, kmo's in ballingschap en culturele actoren te ondersteunen.
Het Oostelijk Partnerschap loont
- de handel tussen de EU en de oostelijke partnerlanden bedroeg in 2020 meer dan € 65 miljard (+ 22% in 10 jaar)
- de EU is de eerste handelspartner voor 4 van de 6 oostelijke partnerlanden
- de EU heeft meer dan 185 000 kmo's in de oostelijke partnerlanden ondersteund door 1,65 miljoen banen te scheppen of in stand te houden
- jongeren kregen meer dan 80 000 uitwisselingsmogelijkheden aangeboden
- bijna de helft van de lokale overheden in de oostelijke partnerlanden heeft toegezegd de CO2-uitstoot te zullen verminderen
Belangrijke nevenevenementen
Het Oostelijk Partnerschap is meer dan betrekkingen tussen regeringen alleen. Jongeren, lokale overheden, het maatschappelijk middenveld, de media, het bedrijfsleven en andere belanghebbenden worden er nauw bij betrokken via speciale evenementen in de marge van de top.
Tijdens de vergadering van hoge ambtenaren worden prioriteiten en doelen voorgesteld op basis van het gezamenlijk werkdocument.
De ministers van Buitenlandse Zaken van het Oostelijk Partnerschap bespreken hoe het partnerschap zich verder kan ontwikkelen, met bijzondere aandacht voor kwesties als governance en investeringen, en ook hoe het partnerschap kan worden versterkt met het oog op veerkracht, herstel en hervormingen.
Het 5e Jongerenforum van het Oostelijk Partnerschap (op 23‑24 november, online) brengt jongeren, jeugdwerkers en beleidsmakers bijeen om te debatteren over waarden en de participatie van jongeren aan democratische processen. Ook de belangrijkste verwezenlijkingen van en de uitdagingen en mogelijkheden voor jongerenparticipatie in de context van de prioriteiten voor het Oostelijk Partnerschap na 2020 komen aan bod.
De 13e jaarvergadering van het Forum van het maatschappelijk middenveld van het Oostelijk Partnerschap, 30 november - 2 december 2021 (online). Meer dan 300 maatschappelijke organisaties en beleidsmakers van de oostelijke partnerlanden en de EU kwamen samen om te spreken over de laatste voorbereidingen en knelpunten voor de top, alsook over de ambities en doelstellingen in de nieuwe beleidsdocumenten.
De Europese Commissie en de Deutsche Gesellschaft für Auswärtige Politik (Duitse buitenlandraad) organiseerden een evenement op hoog niveau van het netwerk van denktanks van het Oostelijk Partnerschap. Het eerste evenement vond plaats in september 2020 met als thema "Het Oostelijk Partnerschap van de EU in woelige tijden".
Tijdens de 10e jaarlijkse Conferentie van de lokale en regionale overheden van het Oostelijk Partnerschap (Corleap) werd dieper ingegaan op het belang van nauwere banden met lokale overheden in de oostelijke partnerlanden.
Achtergrond
Oostelijke partners: feiten en cijfers
Oostelijke buurlanden van de EU
Dit nieuwsportaal geeft de meest recente informatie over de samenwerking van de EU met haar oostelijke partners: Armenië, Azerbeidzjan, Belarus, Georgië, de Republiek Moldavië en Oekraïne. Het bevat ook een speciale pagina, in 8 talen, over de zesde top van het Oostelijk Partnerschap.
Vorige top
De vijfde top van het Oostelijk Partnerschap vond plaats in 2017.
20 doelstellingen voor 2020
Tijdens de top van 2017 keurden de leiders "20 doelstellingen voor 2020" goed, een ambitieus werkplan om het leven van de burgers in de oostelijke partnerlanden te verbeteren. Het plan is gericht op 4 prioritaire samenwerkingsgebieden.
- 20 resultaten voor 2020 (achtergrondinformatie)
- 20 resultaten voor 2020: tastbare resultaten voor de burgers (EDEO-factsheet)
Uit een raadpleging over de toekomst van het Oostelijk Partnerschap naar aanleiding van het 10‑jarige bestaan ervan bleek dat deze 20 doelstellingen een schot in de roos waren en concrete en tastbare resultaten hebben opgeleverd.
Jonge Europese ambassadeurs (Young European Ambassadors – YEA's)
De EU heeft in juni 2016 het startschot voor dit initiatief gegeven door de eerste 100 jongeren als YEA's te benoemen. Het gaat om een niet-politiek en vrijwillig netwerk van proactieve jongeren uit de oostelijke partnerlanden, de EU en het VK, die graag met elkaar in contact willen treden, ervaringen willen uitwisselen en willen samenwerken voor een betere toekomst. Er zijn momenteel meer dan 700 actieve YEA's in 34 landen.
Voor de zesde top van het Oostelijk Partnerschap organiseren de YEA's in elk oostelijk partnerland thematische debatten op toonaangevende mediakanalen die via populaire platforms naar honderdduizenden mensen worden gestreamd. De thema's worden door de YEA's zelf geselecteerd op basis van de agenda van de top. Ze gaan vooral over toekomstige EU‑investeringen en samenwerkingsgebieden die van belang zijn voor jongeren.
De debatten worden live uitgezonden op de Facebookpagina van EU Neighbours East.
Desinformatie over het Oostelijk Partnerschap
Het Oostelijk Partnerschap en zijn leden zijn het doelwit van desinformatiecampagnes, waardoor burgers verstoken blijven van duidelijke en verifieerbare informatie over het initiatief en de voordelen ervan.
De East Stratcom Task Force (Europese Dienst voor extern optreden) heeft een factsheet opgesteld om de meest voorkomende desinformatie over het Oostelijk Partnerschap en de partnerlanden aan het licht te brengen.
Nuttige links
Vergaderstukken
Na afloop (documenten)
Persmededelingen
Persinformatie
Persverantwoordelijke
-
Symeon Piperidis Press officer
- +32 478 83 12 21
- +32 2 281 84 72
Bent u geen journalist? Gelieve uw verzoek naar de dienst Voorlichting te sturen.
Accreditatie en persevenementen
Algemene informatie over accreditatie is te vinden op deze pagina.
Media-accreditatie voor internationale toppen buiten de Europese Unie wordt behandeld door de overheidsinstanties van het gastland.
Blijf op de hoogte
- Inschrijven voor e-mailalerts om updates over deze en soortgelijke vergaderingen te ontvangen.
- Volg @EUCouncilPress voor de laatste persberichten.
Foto's en video's
Andere zittingen: Internationale top
Vorige vergaderingen
Volgende vergaderingen
Laatst bijgewerkt: 16 juli 2025