"Aby łatwiej było ci korzystać z portalu, używamy plików cookie. Niezbędne pliki cookie pozwalają na obsługę podstawowych funkcji portalu. Opcjonalne pliki cookie pomagają nam opracowywać anonimowe, zagregowane raporty statystyczne, abyśmy mogli lepiej odpowiadać na twoje potrzeby.
Za twoją zgodą zastosujemy pliki cookie do wygenerowania zbiorczych, anonimowych danych o sposobach korzystania z naszego portalu. Wykorzystamy te dane do jego zoptymalizowania.
Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych
Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (Wymiar Sprawiedliwości), 14 czerwca 2024
Główne wyniki
Zwalczanie handlu narkotykami i przestępczości zorganizowanej
Prezydencja przekazała ministrom informacje na temat jednego ze swoich priorytetów politycznych – zwalczania handlu narkotykami i przestępczości zorganizowanej. Zreferowała stan prac nad 10 działaniami priorytetowymi.
Jednym z działań priorytetowych jest utworzenie europejskiej sieci sądowej ds. przestępczości zorganizowanej. O jej ustanowieniu postanowiono w konkluzjach Rady, zatwierdzonych przez ministrów podczas tego posiedzenia. Sieć będzie stanowić centrum wiedzy specjalistycznej wspierające organy sądowe w dziedzinie przestępczości zorganizowanej. Po raz pierwszy zbierze się jesienią 2024 r., a jej organizacją zajmie się Eurojust, unijna agencja ds. współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych.
Kolejnym punktem ważnym dla prezydencji była poprawa współpracy wymiarów sprawiedliwości z państwami trzecimi w walce z przestępczością zorganizowaną. Państwa członkowskie UE są zdecydowane lepiej koordynować swoje działania w odniesieniu do państw trzecich, w których chronią się przestępcy i z których całkowicie bezkarnie kontynuują działalność przestępczą. Rada zatwierdziła konkluzje dotyczące tej kwestii. W konkluzjach ministrowie apelują o połączenie wysiłków dyplomatycznych na rzecz skuteczniejszej współpracy z priorytetowymi państwami trzecimi. Podczas rozmów z tymi państwami UE powinna zwracać uwagę na problemy związane na przykład z uzyskaniem zgody na ekstradycję.
Prezydencja przedstawiła również informacje na temat współpracy prowadzonej w ostatnich sześciu miesiącach z krajami Ameryki Łacińskiej w celu zwalczania przestępczości transgranicznej. Zorganizowano spotkanie urzędników wyższego szczebla, podczas którego UE i państwa Ameryki Łacińskiej dyskutowały o wzmocnieniu współpracy wymiarów sprawiedliwości między obydwoma regionami. W lutym UE oraz państwa Ameryki Łacińskiej i Karaibów zatwierdziły deklarację z La Paz, która dotyczy współpracy w zakresie walki z handlem narkotykami i innymi powiązanymi przestępstwami, np. praniem pieniędzy i przemytem broni palnej.
Walka z handlem narkotykami i przestępczością zorganizowaną wymaga od nas skuteczniejszej współpracy wymiarów sprawiedliwości. Poprawa tej współpracy w UE to jedna sprawa. Ale musimy też zadbać o to, by współpracowały z nami państwa trzecie – na przykład w zakresie ekstradycji lub zajmowania pieniędzy pochodzących z nielegalnych źródeł.
Paul Van Tigchelt, belgijski wicepremier i minister sprawiedliwości oraz minister ds. spraw związanych z Morzem Północnym
Rada zatwierdziła konkluzje w sprawie wzmocnienia i ochrony wolnej, otwartej i świadomej debaty demokratycznej. Konkluzje zwracają uwagę na znaczenie wolności wypowiedzi i wolności informacji oraz przypominają o ważnej roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego, dziennikarzy i obrońców praw człowieka w ochronie i promowaniu tych wolności.
Podkreślają potrzebę zrozumienia dynamiki takich zjawisk jak nienawiść, polaryzacja i rozpowszechnianie dezinformacji. Koncentrują się też na znaczeniu edukacji i zwiększania wiedzy obywateli. Trzecim kluczowym aspektem konkluzji jest potrzeba ochrony debaty demokratycznej przed zagrożeniami związanymi z internetem, który jest wykorzystywany jako platforma do nawoływania do nienawiści i rozpowszechniania dezinformacji. Ponadto konkluzje podkreślają, jak ważne są kanały dialogu między grupami rzeczywistymi lub grupami postrzeganymi wzmacniające wzajemne zrozumienie i łagodzące debatę publiczną.
Prezydencja przedstawiła również sprawozdanie z postępów we wdrażaniu konwencji stambulskiej, do której UE przystąpiła w 2023 r.
Rada zatwierdziła konkluzje pt. „Osadzenia na małą skalę: nacisk na resocjalizację i na reintegrację społeczną”. Konkluzje podkreślają znaczenie ochrony podstawowych praw i wolności przysługujących osobom pozbawionym wolności, zapewnienia im dostępu do inkluzywnych programów edukacyjnych i inwestowania w ich resocjalizację.
Osadzenie na małą skalę może poprawić zarówno warunki pracy personelu w obiektach penitencjarnych, jak i jakość życia osób pozbawionych wolności. Mogą również przyczynić się do stworzenia konstruktywnej atmosfery sprzyjającej reintegracji społecznej.
Konkluzje wzywają Komisję do zbadania możliwości finansowania ustanawiania, dalszego rozwijania i stosowania osadzeń na małą skalę, w tym domów penitencjarnych.
Resocjalizacja i reintegracja społeczna osób pozbawionych wolności to jeden z podstawowych celów naszego systemu sądowego. Placówki osadzeń na małą skalę mogą odegrać ważną rolę w tym zakresie, ponieważ pomagają minimalizować negatywne skutki pozbawienia wolności i ryzyko ponownego popełnienia przestępstwa.
Paul Van Tigchelt, belgijski wicepremier i minister sprawiedliwości oraz minister ds. spraw związanych z Morzem Północnym
Ministrowie przeprowadzili debatę orientacyjną na temat zaproponowanego przez Komisję projektu rozporządzenia, które ma ułatwić uznawanie w państwach członkowskich pochodzenia dziecka, jeśli zostało ono ustalone w innym państwie członkowskim. Według szacunków Komisji około 2 mln dzieci może znajdować się w sytuacji, w której ich pochodzenie – ustalone w jednym państwie członkowskim – nie jest uznawane do wszystkich celów w innym państwie członkowskim. Może to prowadzić do problemów dla rodzin, które podróżują lub przeprowadzają się do innego państwa UE. Wymiana poglądów dotyczyła w szczególności sytuacji uznawania pochodzenia dziecka w przypadku macierzyństwa zastępczego. Jej celem było poczynienie postępów w negocjacjach w sprawie projektu.
Zwalczanie wykorzystywania seksualnego dzieci
Druga debata dotyczyła proponowanej nowelizacji dyrektywy z 2011 r. o walce z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych i ich wykorzystywaniem seksualnym oraz z pornografią dziecięcą. Celem nowelizacji jest rozszerzenie definicji tych przestępstw oraz wprowadzenie wyższych kar i bardziej szczegółowych wymogów w zakresie prewencji i pomocy dla ofiar. Ministrowie wskazali kierunek przyszłych prac na szczeblu eksperckim w dwóch kwestiach. Po pierwsze – w kwestii terminów przedawnienia dla przestępstwa niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych oraz tego, czy przestępstwa takie wymagają szczególnego traktowania, tak by można było je ścigać również po upływie stosunkowo długiego czasu od czasu ich popełnienia. Po drugie – sposobu zajęcia się materiałami przedstawiającymi pornografię dziecięcą generowanymi przez sztuczną inteligencję.
Większość ministrów podzielała pogląd, że ten rodzaj haniebnych przestępstw uzasadnia wprowadzenie szczególnych przepisów dotyczących długich terminów przedawnienia, które mają zastosowanie po osiągnięciu przez pokrzywdzonego pełnoletności. Niektóre państwa członkowskie zlikwidowały terminy przedawnienia, inne natomiast opowiadają się za zmianą proponowanych terminów. Chociaż istnieją rozbieżne poglądy na temat sposobu działania, sygnał jest jasny: materiały z pornografią dziecięcą generowane przez sztuczną inteligencję należy penalizować w takim samym stopniu jak materiały zawierające wizerunki prawdziwych dzieci.
Zwalczanie korupcji
Prezydencja uzgodniła także mandat negocjacyjny (podejście ogólne) w sprawie dyrektywy o zwalczaniu korupcji. Projekt, który zmienia i uaktualnia obecne przepisy UE w tej sprawie, opiera się na trzech filarach: zapobieganiu, wykrywaniu i nakładaniu sankcji. Nowością jest przede wszystkim to, że po raz pierwszy na szczeblu UE w jednym akcie prawnym znalazły się przepisy o korupcji w sektorze publicznym i prywatnym.
Uzgodniono, że państwa członkowskie będą musiały dopilnować, by czyny, które na mocy nowych przepisów staną się czynami zabronionymi, podlegały karze pozbawienia wolności, której górna granica wynosi od dwóch do czterech lat. W przypadku przedsiębiorstw stosowane będą grzywny, których wysokość będzie się wahać od 3 do 5% całkowitego światowego obrotu lub które alternatywnie będą wynosić co najmniej 24 mln lub 40 mln EUR.
Prezydencja belgijska przedstawiła stan prac Rady nad proponowaną dyrektywą, która ma zharmonizować niektóre aspekty prawa dotyczącego niewypłacalności. Komisja opublikowała projekt dyrektywy w grudniu 2022 r. Jest on jedną z inicjatyw przewidzianą w planie działania na rzecz unii rynków kapitałowych. Projekt jest obecnie analizowany w Radzie przez grupę roboczą ds. prawa cywilnego. W październiku 2023 r. zorganizowano debatę orientacyjną podczas posiedzenia Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. Na szczycie strefy euro w marcu 2024 r. i na szczycie Rady Europejskiej w kwietniu 2024 r. szefowie państw i rządów zaapelowali o szybkie zakończenie prac nad planem działania na rzecz unii rynków kapitałowych. W nadchodzących miesiącach kontynuowane będą prace techniczne mające pomóc w wypracowaniu wspólnego stanowiska państw członkowskich.
Mandat negocjacyjny Rady (podejście ogólne) w sprawie przeglądu dyrektywy z 2012 r. o prawach ofiar został przyjęty jako punkt porządku obrad bez dyskusji. Nowelizacja ma pomóc zaradzić niedociągnięciom, które wskazano w ocenie obowiązującej dyrektywy. Ustanowi i wzmocni przepisy minimalne, dzięki którym ofiary przestępstw uzyskają ochronę, wsparcie i dostęp do informacji oraz będą mogły łatwiej dochodzić sprawiedliwości.
Ministrowie uzgodnili też mandat negocjacyjny w sprawie rozporządzenia ustanawiającego dodatkowe przepisy proceduralne w odniesieniu do ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO). Celem projektu jest usprawnienie współpracy między organami ochrony danych w ramach egzekwowania RODO w sprawach transgranicznych. Nowy projekt nie zmieni RODO. Podejście ogólne harmonizuje etapy proceduralne oraz prawa stron i skarżącego na poziomie UE, z uwzględnieniem autonomii proceduralnej państw członkowskich. Główną nowością jest wprowadzenie nowej procedury wczesnego rozstrzygania skarg i uproszczonej procedury dla mniej skomplikowanych spraw. Ma to pomóc uniknąć obciążeń administracyjnych i przyspieszyć proces decyzyjny w sprawach transgranicznych.
Rada zatwierdziła ponadto konkluzje o przyszłości prawa karnego UE. Ministrowie podkreślili potrzebę wysokiej jakości legislacji, która przestrzega podstawowych zasad, takich jak legalność, pomocniczość i proporcjonalność. Rada wzywa do znalezienia porozumienia w sprawie zmodernizowanych wzorcowych przepisów i do przeprowadzenia ustrukturyzowanej refleksji z udziałem różnych zainteresowanych stron, tak aby zapewnić spójność i skuteczność prawa karnego UE.
Komisja poinformowała ministrów o negocjacjach UE–USA mających na celu zawarcie umowy w sprawie elektronicznego materiału dowodowego. Przedstawiła również unijną tablicę wyników wymiaru sprawiedliwości 2024, która obrazuje skuteczność systemów wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich UE na podstawie kryteriów wydajności, jakości i niezależności.
Prezydencja przedstawiła informacje na temat zaleceń grupy wysokiego szczebla ds. dostępu do danych do celów skutecznego egzekwowania prawa (informacje te były punktem posiedzenia ministrów spraw wewnętrznych) oraz informacje na temat posiedzenia ministerialnego UE–USA poświęconego wymiarowi sprawiedliwości i sprawom wewnętrznym (zaplanowanego na 20–21 czerwca).
Na zakończenie nadchodząca prezydencja węgierska przedstawiła swoje priorytety.
Szczegóły akredytacji znajdują się na tej stronie.
Udzielaniem akredytacji prasowej na szczyty międzynarodowe odbywające się w krajach spoza Unii Europejskiej będą zajmowały się organy rządowe tych krajów.
