Χρονολόγιο - Βιοποικιλότητα

Τον Φεβρουάριο 2025 πραγματοποιήθηκε στην Ιταλία συνεδρίαση για την παρακολούθηση των συμπερασμάτων της 16ης διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα (COP16) που είχε πραγματοποιηθεί στην Κολομβία το 2024. Η συνεδρίαση είχε ως αποτέλεσμα:

• την έγκριση στρατηγικής για την κινητοποίηση πόρων
• την ενίσχυση του πλαισίου παρακολούθησης των παγκόσμιων στόχων για τη βιοποικιλότητα
• συμφωνία σχετικά με δείκτες για τη μέτρηση της προόδου επίτευξης των στόχων

• Η ΕΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη θετική έκβαση των διαπραγματεύσεων στη Ρώμη της COP16 για τη βιολογική ποικιλότητα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα ενόψει της διάσκεψης των συμβαλλόμενων μερών σχετικά με τη σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα (COP16) και των συνεδριάσεων σχετικά με το πρωτόκολλο της Καρθαγένης και το πρωτόκολλο της Ναγκόγια, που πραγματοποιήθηκαν στο Κάλι της Κολομβίας από τις 21 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου 2024.

Τα συμπεράσματα χρησιμεύουν ως γενική διαπραγματευτική θέση της ΕΕ κατά τις συνεδριάσεις.

• Σύμβαση του ΟΗΕ για τη βιοποικιλότητα: Η ΕΕ επαναβεβαιώνει την παγκόσμια δέσμευση για την προστασία του ενός τρίτου του πλανήτη έως το 2030 (δελτίο Τύπου, 14 Οκτωβρίου 2024)

Το Συμβούλιο εξέδωσε επίσημα τον —πρώτο στο είδος του— κανονισμό για την αποκατάσταση της φύσης. Ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί στη θέσπιση μέτρων για την αποκατάσταση τουλάχιστον του 20% της χερσαίας και θαλάσσιας επιφάνειας της ΕΕ έως το 2030, καθώς και όλων των οικοσυστημάτων που χρήζουν αποκατάστασης έως το 2050.

Ο κανονισμός στοχεύει στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών. Θα βοηθήσει την ΕΕ να εκπληρώσει τις διεθνείς δεσμεύσεις της για το περιβάλλον και να αποκαταστήσει τη φύση στην Ευρώπη.

• Κανονισμός για την αποκατάσταση της φύσης: Τελικό πράσινο φως από το Συμβούλιο (δελτίο Τύπου, 17 Ιουνίου 2024)

Η Προεδρία του Συμβουλίου και οι εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία σχετικά με τον κανονισμό για την αποκατάσταση της φύσης. Η πρόταση αποσκοπεί στη θέσπιση μέτρων για την αποκατάσταση τουλάχιστον του 20 % των χερσαίων και θαλάσσιων περιοχών της ΕΕ έως το 2030, καθώς και όλων των οικοσυστημάτων που χρήζουν αποκατάστασης έως το 2050.

Ο κανονισμός αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 και θα βοηθήσει την ΕΕ να εκπληρώσει τις διεθνείς της δεσμεύσεις, ιδίως το παγκόσμιο πλαίσιο Κουνμίνγκ-Μόντρεαλ των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα, που συμφωνήθηκε στη διάσκεψη του ΟΗΕ για τη βιοποικιλότητα του 2022 (COP15).

• Αποκατάσταση της φύσης: Συμφωνία του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου σχετικά με νέους κανόνες για την αποκατάσταση και την προστασία των υποβαθμισμένων οικοτόπων στην ΕΕ (δελτίο Τύπου, 9 Νοεμβρίου 2023)

Το Συμβούλιο κατέληξε σε συμφωνία (γενική προσέγγιση) επί της πρότασης κανονισμού για την αποκατάσταση της φύσης. Η πρόταση αποσκοπεί στη θέσπιση μέτρων ανάκαμψης που θα καλύπτουν τουλάχιστον το 20 % των χερσαίων και θαλάσσιων περιοχών της ΕΕ έως το 2030, και όλα τα οικοσυστήματα που χρήζουν αποκατάστασης έως το 2050. Καθορίζει ειδικούς νομικά δεσμευτικούς στόχους και υποχρεώσεις για την αποκατάσταση της φύσης για καθένα από τα απαριθμούμενα οικοσυστήματα —από γεωργικές εκτάσεις και δάση μέχρι θαλάσσια οικοσυστήματα, οικοσυστήματα γλυκών υδάτων και αστικά οικοσυστήματα.

Η γενική προσέγγιση θα αποτελέσει την εντολή για διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ώστε η πράξη να λάβει την τελική της μορφή.

• Συμφωνία στο Συμβούλιο σχετικά με τον κανονισμό για την αποκατάσταση της φύσης (δελτίο Τύπου, 20 Ιουνίου 2023)

Οι υπουργοί Περιβάλλοντος της ΕΕ κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου του 2022, πραγματοποίησαν συζήτηση προσανατολισμού σχετικά με πρόταση κανονισμού για την αποκατάσταση της φύσης.

Στόχος της πρότασης είναι να συμβάλει στην αποκατάσταση των ευρωπαϊκών οικοτόπων, το 80 % των οποίων βρίσκονται σε κακή κατάσταση. Με την πρόταση καθορίζονται ειδικοί νομικά δεσμευτικοί στόχοι και υποχρεώσεις για την αποκατάσταση της φύσης για καθένα από τα απαριθμούμενα οικοσυστήματα — στα οποία περιλαμβάνονται από δάση και γεωργικές εκτάσεις μέχρι θαλάσσια οικοσυστήματα, οικοσυστήματα γλυκών υδάτων και αστικά οικοσυστήματα. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να καλύπτουν, έως το 2030, τουλάχιστον το 20 % των χερσαίων και θαλάσσιων περιοχών της EE και, έως το 2050, όλα τα οικοσυστήματα που χρήζουν αποκατάστασης.

Προκειμένου να επιτύχουν τους ειδικούς ανά οικοσύστημα στόχους, τα κράτη μέλη, θα πρέπει να θέσουν σε εφαρμογή αποτελεσματικά μέτρα αποκατάστασης βάσει περιοχής. Θα πρέπει επίσης να μεριμνούν εκ των προτέρων για το μέλλον αναπτύσσοντας εθνικά σχέδια αποκατάστασης, σε στενή συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα, τους ενδιαφερόμενους φορείς και το κοινό. Στην πρόταση καθορίζονται επίσης δείκτες βιοποικιλότητας για τη μέτρηση της προόδου.

Οι υπουργοί ενημερώθηκαν για την έκθεση προόδου που εκπόνησε η Προεδρία και πραγματοποίησαν συζήτηση προσανατολισμού, εστιάζοντας στο επίπεδο της φιλοδοξίας και στην αρχή της μη υποβάθμισης.

• Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 20 Δεκεμβρίου 2022

Οι παγκόσμιοι ηγέτες κατέληξαν σε συμφωνία όσον αφορά νέους φιλόδοξους γενικούς και ειδικούς στόχους για την προστασία και την αποκατάσταση της φύσης με ορίζοντα το 2030 και μετέπειτα. Στη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα (COP15) εγκρίθηκε το ιστορικό παγκόσμιο πλαίσιο του Κουνμίνγκ-Μόντρεαλ για τη βιοποικιλότητα, το οποίο περιλαμβάνει σαφείς, μετρήσιμους γενικούς και ειδικούς στόχους, καθώς και ρυθμίσεις παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και επανεξέτασης για την παρακολούθηση της πορείας της σχετικής προόδου.

• Η ΕΕ στην COP15 (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Η ΕΕ και ο Οργανισμός Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ) στηρίζουν τη θέσπιση φιλόδοξου, ολοκληρωμένου και μετασχηματιστικού παγκόσμιου πλαισίου για τη βιοποικιλότητα μετά το 2020, με σκοπό την ανάσχεση και την αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας, στο πλαίσιο της COP15 της διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα που θα πραγματοποιηθεί στο Μόντρεαλ από τις 7 έως τις 19 Δεκεμβρίου.

Οι προσδοκίες για αυτή την καθοριστική διάσκεψη συζητήθηκαν μεταξύ υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, οι οποίοι συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες με την ευκαιρία του Κοινού Συμβουλίου Υπουργών ΟΚΑΚΕ-ΕΕ.

Η ανάσχεση και η αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας: έχει ζωτική σημασία, δεδομένου ότι η ανησυχητική απώλειά της απειλεί την επισιτιστική ασφάλεια, την υγεία, τις οικονομίες και τη διαβίωση δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Για να είναι επιτυχές, το μελλοντικό πλαίσιο θα πρέπει να περιλαμβάνει ποσοτικοποιημένους στόχους, να υποστηρίζεται από ισχυρό πλαίσιο παρακολούθησης και επανεξέτασης και να διαθέτει τα κατάλληλα μέσα που θα στηρίζουν την εφαρμογή του.

• COP15: Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Οργανισμός Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού ζητούν μια φιλόδοξη παγκόσμια συμφωνία (δελτίο Τύπου, 29 Νοεμβρίου 2022)

Κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου Περιβάλλοντος του Οκτωβρίου του 2022, οι υπουργοί της ΕΕ ενέκριναν συμπεράσματα του Συμβουλίου που θα χρησιμεύσουν ως γενική διαπραγματευτική θέση της ΕΕ για τη 15η διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα (COP 15).

Σκοπός της διάσκεψης είναι να εγκριθεί ένα παγκόσμιο πλαίσιο για τη βιοποικιλότητα μετά το 2020, το οποίο θα καθορίζει στόχους που θα κατευθύνουν τις παγκόσμιες δράσεις για την προστασία και την αποκατάσταση της φύσης κατά την επόμενη δεκαετία.

Στα συμπεράσματά του, το Συμβούλιο ζήτησε την έγκριση ενός φιλόδοξου, συνολικού και μετασχηματιστικού παγκόσμιου πλαισίου για τη βιοποικιλότητα μετά το 2020, το οποίο θα περιλαμβάνει μακροπρόθεσμους στόχους για το 2050, ενδιάμεσα αποτελέσματα για το 2030 και προσανατολισμένους στη δράση στόχους για το 2030, οι οποίοι θα αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά και ταυτόχρονα τους άμεσους και έμμεσους παράγοντες απώλειας βιοποικιλότητας.

• Συμβούλιο Περιβάλλοντος, 24 Οκτωβρίου 2022

Το Συμβούλιο ενέκρινε τη θέση του σε πρώτη ανάγνωση σχετικά με το πρόγραμμα LIFE για την περίοδο 2021-2027. Η έγκριση της θέσης του Συμβουλίου έρχεται σε συνέχεια της προσωρινής συμφωνίας που επετεύχθη με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Δεκέμβριο του 2020. Το LIFE είναι το εμβληματικό πρόγραμμα της ΕΕ για τη φύση, την προστασία της βιοποικιλότητας και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Από το 2021, το πρόγραμμα LIFE θα χρηματοδοτεί επίσης δράσεις που σχετίζονται με την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

• Πρόγραμμα LIFE — Το Συμβούλιο εγκρίνει τη θέση του σε πρώτη ανάγνωση (δελτίο Τύπου, 16 Μαρτίου 2021)

Η Προεδρία του Συμβουλίου κατέληξε σε προσωρινή πολιτική συμφωνία με το Κοινοβούλιο σχετικά με την παράταση του προγράμματος LIFE πέραν του 2020. Το LIFE είναι το εμβληματικό πρόγραμμα της ΕΕ για τη φύση, την προστασία της βιοποικιλότητας και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Από το 2021 και μετά, θα επωφελούνται από χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος LIFE και έργα σχετικά με την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Η συμφωνία διαθέτει συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο ύψους 5,432 δισ. € για το πρόγραμμα LIFE την περίοδο 2021-2027. Αυτή η αύξηση του προϋπολογισμού αντικατοπτρίζει τη συμφωνία που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ (ΠΔΠ) για την εφαρμογή συνολικού στόχου για το κλίμα της τάξης του 30% προς το συνολικό ποσό των δαπανών από το ΠΔΠ της ΕΕ και το Μέσο Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Next Generation EU). Οι συννομοθέτες συμφώνησαν επίσης ότι η διάρκεια του προγράμματος LIFE ευθυγραμμίζεται με τη διάρκεια του ΠΔΠ.

• Πρόγραμμα LIFE – Η Προεδρία του Συμβουλίου καταλήγει σε προσωρινή πολιτική συμφωνία με το Κοινοβούλιο (δελτίο τύπου, 17 Δεκεμβρίου 2020)

Τον Οκτώβριο του 2020 το Συμβούλιο Περιβάλλοντος εξέδωσε συμπεράσματα σχετικά με τη βιοποικιλότητα, εγκρίνοντας τους στόχους της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030. Τα κράτη μέλη αναγνώρισαν την ανάγκη να ενταθούν οι προσπάθειες με την καταπολέμηση των άμεσων και έμμεσων παραγόντων απώλειας της βιοποικιλότητας και υποβάθμισης της φύσης. Επανέλαβαν την έκκληση για πλήρη ενσωμάτωση των στόχων βιοποικιλότητας σε άλλους τομείς όπως η γεωργία, η αλιεία και η δασοκομία, καθώς και για συνεκτική εφαρμογή των μέτρων της ΕΕ στους εν λόγω τομείς.

Η βιοποικιλότητα είναι η ασφάλεια ζωής μας: Παρέχει καθαρό αέρα και νερό, τρόφιμα, οικοδομικά υλικά και ρουχισμό. Δημιουργεί θέσεις εργασίας και μέσα διαβίωσης. Με την καταστροφή της φύσης υπάρχει επίσης κίνδυνος εκδήλωσης επιδημιών και πανδημιών. Svenja Schulze, Ομοσπονδιακή υπουργός Περιβάλλοντος, Προστασίας της Φύσης και Πυρηνικής Ασφάλειας της Γερμανίας

• Συμπεράσματα Συμβουλίου: Ενωσιακή στρατηγική 2030 για τη βιοποικιλότητα (δελτίο Τύπου, 23 Οκτωβρίου 2020)

Το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Πρόεδρο της Επιτροπής Ursula von der Leyen να προσυπογράψει, εξ ονόματος της ΕΕ, τη «Δέσμευση των ηγετών για τη φύση» στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα.

Πρόκειται για μια εθελοντική δήλωση στην οποία τονίζεται ότι η απώλεια της βιοποικιλότητας και η υποβάθμιση του οικοσυστήματος απαιτούν επείγουσα και άμεση δράση σε παγκόσμιο επίπεδο, και επαναλαμβάνεται η δέσμευση ότι η βιοποικιλότητα, το κλίμα και το περιβάλλον συνολικά θα βρεθούν στον πυρήνα τόσο των στρατηγικών ανάκαμψης από την COVID-19 όσο και της βούλησης για εθνική και διεθνή ανάπτυξη και συνεργασία.

• Σύνοδος κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα: Το Συμβούλιο στέλνει κοινό μήνυμα ότι η παγκόσμια φιλοδοξία για τη βιοποικιλότητα πρέπει να ενισχυθεί (δελτίο Τύπου, 21 Σεπτεμβρίου 2020)
• Σύνοδος κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα (ιστότοπος)

Οι υπουργοί Γεωργίας της ΕΕ προέβησαν σε ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα, την οποία δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 20 Μαΐου 2020, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Κατά τη συζήτηση εξετάσθηκαν κυρίως τα θέματα που συνδέονται με τη γεωργία και η συσχέτισή τους με την εφαρμοζόμενη μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ).

• Βιντεοδιάσκεψη των υπουργών Γεωργίας, 8 Ιουνίου 2020
• Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (γενικές πληροφορίες)
• Το μέλλον της ΚΓΠ μετά το 2020 (γενικές πληροφορίες)

Οι υπουργοί Περιβάλλοντος της ΕΕ εξέδωσαν συμπεράσματα με τα οποία επιβεβαιώνουν ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρωτοστατήσουν και θα εντείνουν τις προσπάθειες για την ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας και την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων. Με τα συμπεράσματα αυτά δόθηκε πολιτική καθοδήγηση για τις εργασίες με στόχο ένα παγκόσμιο πλαίσιο για τη βιοποικιλότητα μετά το 2020.

Το Συμβούλιο καλεί επίσης την Επιτροπή να αναπτύξει χωρίς καθυστέρηση μια φιλόδοξη, ρεαλιστική και συνεκτική στρατηγική της ΕΕ 2030 για τη βιοποικιλότητα, ως κεντρικό στοιχείο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

• Βιοποικιλότητα - Το Συμβούλιο εκδίδει συμπεράσματα (δελτίο Τύπου, 19 Δεκεμβρίου 2019)

Οι υπουργοί Περιβάλλοντος εξέδωσαν συμπεράσματα με τα οποία εκφράζουν βαθιά ανησυχία για το γεγονός ότι η βάση των φυσικών πόρων και οι υπηρεσίες οικοσυστημάτων από τις οποίες εξαρτάται η ανθρωπότητα κινδυνεύουν σοβαρά. Οι υπουργοί απευθύνουν έκκληση για ένα φιλόδοξο στρατηγικό σχέδιο για την προστασία της βιοποικιλότητας πέραν του 2020.

Τα συμπεράσματα καθορίζουν το γενικό πολιτικό πλαίσιο της διαπραγματευτικής θέσης της ΕΕ κατά τη δέκατη τέταρτη σύνοδο της Διάσκεψης των μερών της Σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα που θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο του 2018 στην Αίγυπτο.

• Βιοποικιλότητα: Το Συμβούλιο εγκρίνει συμπεράσματα (δελτίο Τύπου, 9 Οκτωβρίου 2018)

Οι υπουργοί της ΕΕ ενέκριναν συμπεράσματα του Συμβουλίου για τη βιοποικιλότητα πριν από τη διάσκεψη των συμβαλλόμενων μερών της Σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα και των Πρωτοκόλλων της, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Κανκούν, Μεξικό, από τις 4 έως τις 17 Δεκεμβρίου 2016. Τόνισαν ότι είναι αναγκαία η κινητοποίηση σε διεθνές επίπεδο για την ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας και την αλλαγή της πορείας που οδηγεί σε επισφαλή επίπεδα βιοποικιλότητας.

• Συμβούλιο Περιβάλλοντος, 17 Οκτωβρίου 2016

Το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα σχετικά με την ενδιάμεση επανεξέταση της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα. Οι υπουργοί επεσήμαναν τους τομείς όπου απαιτούνται περαιτέρω εργασίες για να επιτευχθούν οι στόχοι.

• Συμβούλιο Περιβάλλοντος, 16 Δεκεμβρίου 2015

Το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα όπου τίθεται ως στόχος η ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας και της υποβάθμισης των υπηρεσιών οικοσυστημάτων και η αποκατάστασή τους στο μέτρο του δυνατού εντός του 2020, και παρουσιάζεται το όραμά του για μεγαλύτερη προστασία της βιοποικιλότητας στην ΕΕ έως το 2050. Οι υπουργοί σκιαγράφησαν τη θέση της ΕΕ όσον αφορά την προστασία της βιοποικιλότητας σε παγκόσμιο επίπεδο και ζήτησαν να ενσωματωθούν ακόμη περισσότερο οι στόχοι της βιοποικιλότητας στις οριζόντιες πολιτικές και στρατηγικές της ΕΕ.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με το όραμα και τους στόχους για τη βιοποικιλότητα σε επίπεδο ΕΕ και σε παγκόσμιο επίπεδο, 15 Μαρτίου 2010

Οι υπουργοί της ΕΕ τόνισαν τη σημασία της επανενεργοποίησης της πολιτικής ώθησης με σκοπό την ενίσχυση των προσπαθειών για την προστασία της βιοποικιλότητας και την έγκριση ενός αναθεωρημένου και φιλόδοξου στρατηγικού σχεδίου όσον αφορά τη Σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη βιοποικιλότητα πέραν του 2010, 22 Δεκεμβρίου 2009