Skip to content

Mechanizm odwrotnego obciążenia VAT: pomoc w walce z oszustwami

Rada pracuje nad projektem dyrektywy, która pozwoliłaby zastosować ogólny mechanizm odwrotnego obciążenia VAT do krajowych transakcji firmowych związanych z usługami i towarami o fakturowej wartości ponad 10 000 EUR. Stosowanie mechanizmu byłoby obwarowane pewnymi warunkami.

Mechanizm oznaczałby przeniesienie obowiązku zgłaszania transakcji VAT ze sprzedającego na nabywcę towaru lub usługi.

Możliwość taka byłaby odstępstwem od podstawowych zasad obecnego unijnego systemu VAT, dlatego wymaga ona nowelizacji dyrektywy 2006/112/WE o wspólnym systemie podatku od wartości dodanej. Jak przewiduje projekt, planowane odstępstwo miałoby ograniczony czas obowiązywania. Państwa członkowskie mogłyby z niego korzystać dobrowolnie, o ile odpowiadają określonym kryteriom.

Projekt ma być pomocą dla państw członkowskich, w których zagrożenie oszustwami vatowskimi jest szczególnie wysokie, a środki walki – niewystarczające. Może tak być np. w przypadku oszustw karuzelowych (oszustw typu „znikający podatnik”).

Rozwiązanie – o ograniczonym czasie obowiązywania – polegałoby na tym, że dostawy byłyby opodatkowywane w państwie ich przeznaczenia.

Skąd projekt?

Projekt jest odpowiedzią na postulaty państw członkowskich, które są szczególnie narażone na straty dochodu przez oszustwa vatowskie, zwłaszcza karuzele podatkowe.

Jak szacuje Komisja Europejska, w 2013 r. luka VAT (czyli różnica między oczekiwanym dochodem z tytułu VAT a kwotą faktycznie uzyskaną przez organy podatkowe) w UE sięgnęła niemal 160 mld EUR, z czego ok. 50 mld EUR to strata powodowana oszustwami transgranicznymi.

Możliwość stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia VAT istnieje również w obecnym systemie. Nie obowiązuje jednak ogólnie i ogranicza się tylko do niektórych sektorów. Korzystanie z niej podlega także ograniczeniom czasowym. Możliwość ta została wprowadzona dyrektywą 2013/43/UE.

Co to jest karuzela podatkowa?

W UE karuzela podatkowa pojawia się w kontekście transgranicznych transakcji między firmami.

W myśl unijnego systemu vatowskiego wewnątrzunijne dostawy między firmami są zwolnione z podatku VAT. Obowiązek opłacenia tego podatku spoczywa dopiero na tym, kto sprzedaje towary i usługi na rynku przeznaczenia (sprzedawca jest zarazem poborcą podatku VAT).

Zasadniczo na transgraniczny przepływ towarów w UE składają się 2 transakcje:

  • wewnątrzunijna dostawa towarów (zwolniona z podatku VAT)
  • wewnątrzunijne nabycie towarów (podlega podatkowi VAT w państwie przeznaczenia, a poborcą podatku jest firma sprzedająca towar w tym państwie).

Jak działa karuzela podatkowa?

Proceder polega na tym, że powstaje łańcuch firm, które w danym państwie UE sprzedają sobie towar czy usługę sprowadzone uprzednio bez podatku VAT od dostawcy w innym państwie UE.

Jedna z tych firm – zazwyczaj ta, która dokonała importu – nie odprowadza podatku VAT do skarbu państwa, mimo że podatek ten zafakturowała kolejnemu nabywcy. Popełnia więc oszustwo. Po transakcji firma ta zazwyczaj bardzo szybko znika (stąd nazwa „znikający podatnik”). Zatem państwo, w którym towar czy usługa zostały skonsumowane, nie może z tej firmy ściągnąć podatku. Tymczasem pozostałe ogniwa łańcucha sprzedają towar czy usługę dalej, uzyskując zwrot podatku VAT z budżetu państwa. Towar czy usługa mogą w rzeczywistości nie podlegać żadnemu przemieszczeniu, a nawet mogą w ogóle istnieć tylko na papierze.

Karuzela rusza od nowa, gdy ostateczny kupiec w łańcuchu na rynku krajowym ponownie sprzeda towar czy usługę pierwszemu dostawcy (który dostarczył je do państwa przeznaczenia). Ta ostatnia transakcja – transgraniczna dostawa – jest znów zwolniona z podatku VAT.

Proceder może też funkcjonować tylko na rynku krajowym.

Dzięki mechanizmowi odwrotnego obciążenia obowiązek ostatecznej zapłaty podatku VAT skarbowi państwa zostaje przeniesiony ze sprzedawcy na kupującego. Tym samym zmniejszone zostaje ryzyko oszustwa.

Główne elementy

Procedura legislacyjna

Proponowana dyrektywa wymaga specjalnej procedury legislacyjnej: Rada musi przyjąć akt jednomyślnie po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego. Rada nie ma prawnego obowiązku uwzględniać opinii Parlamentu, ale zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości nie może podjąć decyzji, dopóki tej opinii nie otrzyma.

Kryteria stosowania mechanizmu

W myśl projektu, aby móc zastosować ogólny mechanizm odwrotnego obciążenia, państwo członkowskie musi spełnić następujące kryteria:

  • jego luka VAT powinna przewyższać średnią UE o 5 punktów procentowych
  • udział przestępstw karuzelowych w jego luce VAT musi przekraczać 25%
  • musi ono wykazać, że do walki z oszustwami karuzelowymi nie wystarczają środki konwencjonalne.

Komisja miałaby 3 miesiące, by w świetle tych kryteriów zatwierdzić lub odrzucić wniosek państwa członkowskiego o możliwość zastosowania mechanizmu.

Sąsiednie państwa członkowskie

Projekt przewiduje, że państwo członkowskie graniczące z państwem stosującym ogólny mechanizm odwrotnego obciążenia powinno także móc go stosować – pod pewnymi warunkami.

Uchylenie

W myśli projektu, jeśli wprowadzenie mechanizmu wpłynęłoby negatywnie na handel na unijnym rynku wewnętrznym, mechanizm zostałby uchylony bez skutku wstecznego po 6 miesiącach.

Termin obowiązywania

Mechanizm powinien obowiązywać do 30 września 2022 r. Następnie Komisja dokonałaby jego oceny.

Więcej informacji

    • 1 stycznia

      W Radzie

  • 2018

    • 2 października

      Rada uzgadnia projekt mechanizmu

      2 października Rada uzgodniła projekt legislacyjny, który umożliwi tymczasowe odstępstwa od zwykłych przepisów o VAT, by można było skuteczniej zwalczać oszustwa vatowskie. Dzięki opracowywanej dyrektywie państwa członkowskie, które są najbardziej poszkodowane w wyniku oszustw vatowskich, będą mogły tymczasowo stosować ogólny mechanizm odwrotnego obciążenia VAT.

      Państwa członkowskie będą mogły stosować ogólny mechanizm odwrotnego obciążenia VAT –

      • ale tylko do krajowych dostaw towarów i usług o wartości przekraczającej 17 500 EUR za transakcję,
      • tylko do 30 czerwca 2022 r.
      • i pod bardzo rygorystycznymi warunkami technicznymi.

      Środek ten będzie dostępny tylko dla państw członkowskich, w których 25% strat vatowskich wynika z przestępstw karuzelowych. Pozostałe warunki przewidują m.in., że państwa takie będą musiały wprowadzić wobec wszystkich podatników (zwłaszcza tych, którzy podlegaliby mechanizmowi) odpowiednie, skuteczne obowiązki w zakresie raportowania elektronicznego.

      „Proponowana dyrektywa zapewni rozwiązanie dla państw członkowskich, które borykają się z endemiczną karuzelą podatkową. To specjalny, ograniczony w czasie mechanizm, który może okazać się skuteczny w walce z oszustwami vatowskimi”. Hartwig Löger, minister finansów Austrii, która przewodniczy Radzie w drugim półroczu 2018 r.

      Mechanizm będzie mógł być stosowany tylko przez państwa, które spełnią odpowiednie kryteria i których wniosek zostanie zatwierdzony przez Radę. Jego stosowanie będzie też podlegać surowym zabezpieczeniom UE.

      Mechanizm odwrotnego obciążenia VAT można już teraz stosować tymczasowo, ale nie w sposób ogólny. Obecne przepisy pozwalają z niego korzystać tylko w określonych sektorach. Dodatkowy warunek jest taki, że państwo członkowskie musi wystąpić z wnioskiem o pozwolenie, a Rada musi ten wniosek zatwierdzić.

      Planowana dyrektywa zaoferuje państwom członkowskim, które są najbardziej poszkodowane w wyniku oszustw vatowskich, krótkoterminowe rozwiązanie – dopóki nie zakończą się negocjacje nad nowym, docelowym systemem VAT, w którym dostawy byłyby opodatkowane w państwie przeznaczenia. Niedawno Komisja przedstawiła propozycje zastąpienia obecnych przejściowych środków vatowskich systemem docelowym.

      Rozporządzenie ma zostać przyjęte bez dalszych dyskusji, gdy tylko Parlament Europejski wyda swoją opinię.

    • 13 lipca

      Rada omawia projekt stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia VAT

      13 lipca 2018 r. Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych omówiła projekt stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia VAT. Ministrom nie udało się jednak osiągnąć porozumienia i postanowili omówić tę kwestię ponownie podczas październikowego posiedzenia Rady.

    • 25 maja

      Rada przedyskutowała projekt stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia VAT

      Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych omówiła projekt stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia VAT. Ministrom nie udało się jednak osiągnąć porozumienia.

  • 2017

  • 2016

Tematy