Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας (Έρευνα και Διάστημα), 29 Νοεμβρίου 2024

Κυριότερα αποτελέσματα

Έρευνα

Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και αντιμετώπιση του κατακερματισμού του

Οι αρμόδιοι και αρμόδιες για την έρευνα υπουργοί ξεκίνησαν τη σχετική συζήτηση στο πλαίσιο του Συμβουλίου COMPET εγκρίνοντας συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και την αντιμετώπιση του κατακερματισμού του.

Οι υπουργοί επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα, την ευημερία και την κλιματική ουδετερότητα της ΕΕ έως το 2050 μέσω βελτιωμένων πολιτικών έρευνας και καινοτομίας (Ε&Κ). Στα συμπεράσματα τονίζεται η ανάγκη προώθησης της επιστημονικής αριστείας και της ανατρεπτικής καινοτομίας και της αντιμετώπισης προκλήσεων όπως η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και η οικονομική ασφάλεια. Στα συμπεράσματα ζητείται να μειωθεί το χάσμα μεταξύ των κρατών μελών και να αυξηθούν οι επενδύσεις στον τομέα στον τομέα της Ε&Κ ώστε να επιτευχθεί ο στόχος του 3 % του ΑΕΠ έως το 2030 και να προωθηθεί η συνεργασία σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Στα συμπεράσματα τονίζεται η σημασία που έχει η γνώση, τα ταλέντα και η τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της παγκόσμιας θέσης της ΕΕ. Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας (ΕΧΕ) θα είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση του κατακερματισμού των οικοσυστημάτων Ε&Κ και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Το κείμενο υποστηρίζει τη βελτίωση της διακυβέρνησης του ΕΧΕ σε τομείς όπως η ανοικτή επιστήμη, τα οικοσυστήματα καινοτομίας και οι ερευνητικές υποδομές, με παράλληλη προώθηση της κυκλοφορίας ταλέντων και της κινητικότητας των ερευνητών. Τέλος, ενθαρρύνει τη δημιουργία ενός φιλικού προς τους επενδυτές περιβάλλοντος για τις νεοφυείς επιχειρήσεις, με την παροχή κινήτρων για ιδιωτικές επενδύσεις και ευέλικτη χρηματοδότηση για την τεχνολογική ανάπτυξη της Ευρώπης.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και την αντιμετώπιση του κατακερματισμού του
• Θεματολόγιο πολιτικής για τον ΕΧΕ 2022-2024
• Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας (γενικές πληροφορίες)

Αξιοποίηση του δυναμικού της βιοοικονομίας της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης

Οι υπουργοί ενέκριναν επίσης συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη δυνατότητα ανάληψης πανευρωπαϊκής πρωτοβουλίας στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας για την προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης των φυσικών πόρων, της επισιτιστικής ασφάλειας και της ανάπτυξης της βιοοικονομίας που θα αξιοποιεί το δυναμικό της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου τονίζεται ότι η βιώσιμη παραγωγή βιομάζας είναι απαραίτητη για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για το 2030 και το 2050 και για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης μέσω της κυκλικής βιοοικονομίας. Στο κείμενο ζητείται μεγαλύτερη διακρατική συνεργασία, ιδίως με τις γειτονικές χώρες (Δυτικά Βαλκάνια και υποψήφιες χώρες), για την αντιμετώπιση των προκλήσεων όσον αφορά τη διαχείριση των πόρων και την επισιτιστική ασφάλεια, και αναγνωρίζεται το έργο της BIOEAST, μιας πρωτοβουλίας που ενώνει τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης για την προώθηση της κυκλικής βιοοικονομίας, για τον ρόλο της στον συντονισμό της σχετικής έρευνας. Τέλος, στα συμπεράσματα καλείται η Επιτροπή να αξιολογήσει την ανάγκη και τη σκοπιμότητα μιας ενδεχόμενης νέας πρωτοβουλίας Ε&Κ στον τομέα της βιοοικονομίας.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και την αντιμετώπιση του κατακερματισμού του
• Δικτυακός τόπος BIOEAST

Προηγμένα υλικά

Οι υπουργοί ενέκριναν συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τα προηγμένα υλικά.

Το Συμβούλιο εκφράζει την ικανοποίησή του για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αυξανόμενη ζήτηση για προηγμένα υλικά στην Ευρώπη και ζητεί την επιτάχυνση της Ε&Κ για την περαιτέρω ανάπτυξη του οικοσυστήματος προηγμένων υλικών. Τα υλικά αυτά θα πρέπει να είναι ασφαλή, βιώσιμα και αποδοτικά ως προς τη χρήση των πόρων για τη στήριξη της Πράσινης Συμφωνίας και της κυκλικής οικονομίας. Το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να βελτιώσουν την ασφάλεια της έρευνας, να προσδιορίσουν κοινούς στόχους και να επικαιροποιήσουν τους τομείς προτεραιότητας Ε&Κ, κατά περίπτωση. Λαμβάνει υπόψη την πρόταση για τη δημιουργία ψηφιακής υποδομής για προηγμένα υλικά, με βάση υφιστάμενες υποδομές όπως η ευρωπαϊκή υπολογιστική υψηλών επιδόσεων (EuroHPC) και το ευρωπαϊκό νέφος ανοικτής επιστήμης. Το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να αποφύγει τον διοικητικό φόρτο για τα κράτη μέλη κατά τη σύσταση συμβουλίου τεχνολογίας για τα προηγμένα υλικά. Τονίζει την ανάγκη για δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, με τη χρήση πρωτοβουλιών όπως η σύμπραξη «Καινοτόμα υλικά για την ΕΕ» ή τα έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για την προσέλκυση ιδιωτικής χρηματοδότησης. Το Συμβούλιο ζητεί επίσης ισχυρότερες συνέργειες μεταξύ των ταμείων της ΕΕ, τη στήριξη των φορέων καινοτομίας και των ΜΜΕ και την ανάπτυξη των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, σημειώνοντας τη δρομολόγηση μιας «Ακαδημίας Προηγμένων Υλικών». Τέλος, τονίζει τις δεοντολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις των προηγμένων υλικών, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεών τους στην υγεία και το περιβάλλον.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τα προηγμένα υλικά
• Ανακοίνωση με θέμα «Προηγμένα υλικά για βιομηχανική υπεροχή»

Συμβολή της έρευνας και της καινοτομίας στην ανταγωνιστικότητα της ΕΕ

Οι υπουργοί πραγματοποίησαν επίσης συζήτηση προσανατολισμού σχετικά με τη συμβολή της έρευνας και της καινοτομίας στην ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από σημείωμα που εκπόνησε η ουγγρική Προεδρία.

Το σημείωμα υπενθυμίζει ότι η έκθεση του Mario Draghi με τίτλο «Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας» υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο της έρευνας και της καινοτομίας στην προώθηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης και τονίζει την ανάγκη να γεφυρωθεί το χάσμα καινοτομίας με άλλες παγκόσμιες οικονομίες. Η έκθεση Draghi προτείνει διάφορα μέτρα για την αντιμετώπιση των ελλείψεων της ευρωπαϊκής καινοτομίας και την τόνωση του οικοσυστήματος.

Σε αυτά περιλαμβάνονται τα εξής:

• βελτίωση της χρηματοδότησης της καινοτομίας, των νεοφυών και των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων
• προετοιμασία ενός απλούστερου και αποτελεσματικότερου 10ου προγράμματος-πλαισίου για την Ε&K
• προώθηση της ακαδημαϊκής αριστείας· επενδύσεις σε κορυφαίες σε παγκόσμιο επίπεδο ερευνητικές υποδομές
• καλύτερος συντονισμός των πολιτικών για την επίτευξη του στόχου της διάθεσης του 3 % του ΑΕΠ στην Ε&K· απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου

Οι υπουργοί εξέφρασαν τη γνώμη τους επί των εξής τριών θεμάτων:

• τα κύρια σημεία της έκθεσης Draghi και ο τρόπος υλοποίησής τους
• προώθηση της αριστείας, με παράλληλη διατήρηση της συμπεριληπτικότητας, της προσβασιμότητας και του επιμερισμού των οφελών και της ευημερίας που προσφέρει η Ε&K
• τρόποι μόχλευσης ιδιωτικών κεφαλαίων στον τομέα Ε&K

Όλοι οι υπουργοί εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την ανάλυση της έκθεσης Draghi και συμφώνησαν ότι η έρευνα και η καινοτομία είναι ουσιαστικής σημασίας για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και τη μείωση του χάσματος καινοτομίας με σημαντικούς οικονομικούς παγκόσμιους παράγοντες. Πολλοί υπουργοί εξήγησαν τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την επίτευξη του στόχου του 3 % του ΑΕΠ που προορίζεται για την έρευνα. Ωστόσο, σύμφωνα με πολλές αντιπροσωπίες, για την επίτευξη αυτού του στόχου οι ιδιωτικές επενδύσεις θα είναι ουσιαστικής σημασίας. Οι υπουργοί ζήτησαν καλύτερο πλαίσιο για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων με μικρότερο διοικητικό φόρτο, περισσότερα κίνητρα και πραγματική ένωση κεφαλαιαγορών. Η Προεδρία ζήτησε να βρεθεί η μέση οδός μεταξύ αριστείας και συμπεριληπτικότητας στην πολιτική στον τομέα της έρευνας. Τέλος, πολλές αντιπροσωπίες συμφώνησαν ότι τώρα είναι η ώρα για δράση.

• Σημείωμα της Προεδρίας με τίτλο «Η συμβολή της έρευνας και της καινοτομίας (Ε&Κ) στην ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Ενέργειες σε συνέχεια των συστάσεων της έκθεσης σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας»

Διάφορα

Ανεξαρτησία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ)

Η δανική αντιπροσωπία, με την υποστήριξη επιπλέον 20 αντιπροσωπιών, παρέσχε πληροφορίες σχετικά με την «Ενίσχυση της ανεξαρτησίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ)».

Πρόγραμμα της αναλαμβάνουσας Προεδρίας

Το Συμβούλιο ενημερώθηκε από την πολωνική αντιπροσωπία σχετικά με το πρόγραμμα εργασιών της Προεδρίας της στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας.

Διάστημα

Ενίσχυση των ευρωπαϊκών ικανοτήτων στον διαστημικό τομέα

Οι υπουργοί ενέκριναν συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την «ενίσχυση των ευρωπαϊκών ικανοτήτων στον διαστημικό τομέα».

Υπό την προεδρία του υφυπουργού κ. Richárd Szabados, οι αρμόδιοι για το διάστημα υπουργοί συμφώνησαν ότι ο διαστημικός τομέας διαδραματίζει καίριο ρόλο στη στήριξη των οικονομικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών, τεχνολογικών στόχων και των στόχων ασφάλειας της ΕΕ. Ωστόσο, είναι επιτακτική ανάγκη να ενισχυθούν οι ικανότητες της Ευρώπης στον τομέα αυτό για να διατηρηθούν η ανταγωνιστικότητα, ο ηγετικός ρόλος και η ανεξαρτησία της.

Στα συμπεράσματα τονίζεται η σημασία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης που περιλαμβάνει:

• ανάπτυξη δεξιοτήτων,
• κανονιστικά πλαίσια,
• διεθνή συνεργασία για να διασφαλιστεί ότι η Ευρώπη θα παραμείνει στην πρώτη γραμμή της διαστημικής τεχνολογίας.

Στα συμπεράσματα τονίζεται η ανάγκη για προορατικά βήματα, όπως οι επενδύσεις στην εκπαίδευση στον τομέα των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) και η δημιουργία συνεργειών μεταξύ επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και δημόσιων ιδρυμάτων. Οι δράσεις αυτές αναμένεται να προωθήσουν την καινοτομία, τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα στον διαστημικό τομέα της Ευρώπης. Στα συμπεράσματα ζητείται επίσης να μειωθεί η εξάρτηση από μη ευρωπαϊκές τεχνολογίες με σκοπό την προστασία των συμφερόντων της Ένωσης και την ενίσχυση της ικανότητάς της να δρα ανεξάρτητα στην παγκόσμια σκηνή και την καλλιέργεια νοοτροπίας συνεχούς βελτίωσης και αριστείας στον διαστημικό τομέα.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση των ευρωπαϊκών ικανοτήτων στον διαστημικό τομέα

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN DA

Ενδιάμεση αξιολόγηση του διαστημικού προγράμματος

Οι υπουργοί ενέκριναν συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την «ενδιάμεση αξιολόγηση του διαστημικού προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου με τίτλο «Η ενδιάμεση αξιολόγηση του διαστημικού προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης» αναλύονται τα πορίσματα έκθεσης την οποία δημοσίευσε η Επιτροπή τον Ιούλιο του 2024 σχετικά με την υλοποίηση του διαστημικού προγράμματος της ΕΕ και τις επιδόσεις του Οργανισμού της ΕΕ για το διαστημικό πρόγραμμα (EUSPA). Το διαστημικό πρόγραμμα θεσπίστηκε για την περίοδο 2021-2027 με σκοπό την υλοποίηση διαστημικών δραστηριοτήτων στους τομείς της γεωσκόπησης, της δορυφορικής πλοήγησης, της ακριβούς γνώσης της κατάστασης στο διάστημα (SSA), των κυβερνητικών δορυφορικών επικοινωνιών (GOVSATCOM), της συνδεσιμότητας, της διαστημικής έρευνας και καινοτομίας, και για τη στήριξη αυτόνομης, ασφαλούς και οικονομικά αποδοτικής ικανότητας πρόσβασης στο διάστημα, λαμβάνοντας υπόψη τα ουσιώδη συμφέροντα ασφάλειας της Ένωσης· επίσης με σκοπό να προωθήσει την ανάπτυξη μιας ισχυρής διαστημικής οικονομίας της Ένωσης, μεταξύ άλλων με τη στήριξη του διαστημικού οικοσυστήματος και με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας, της επιχειρηματικότητας, των δεξιοτήτων και της ανάπτυξης ικανοτήτων σε όλα τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες της Ένωσης, και με τη σύσταση του Οργανισμού της ΕΕ για το διαστημικό πρόγραμμα (EUSPA). Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου γίνεται απολογισμός της προόδου που έχει σημειωθεί όσον αφορά την υλοποίηση του διαστημικού προγράμματος της ΕΕ, ανάλυση των εργασιών του EUSPA και προσδιορίζονται προτεραιότητες για τις μελλοντικές εργασίες. Στα συμπεράσματα ζητείται η ανάληψη δράσης κατά των αυξανόμενων απειλών για την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα του προγράμματος αφενός, και μείωση της εξάρτησης και ενίσχυση της αυτονομίας, αφετέρου.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την «ενδιάμεση αξιολόγηση του διαστημικού προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN
• Έκθεση σχετικά με την υλοποίηση του διαστημικού προγράμματος της ΕΕ και τις επιδόσεις του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Διαστημικό Πρόγραμμα
• Ιστότοπος EUSPA

Το μέλλον της διαστημικής πολιτικής της ΕΕ

Οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με «Το μέλλον της διαστημικής πολιτικής της ΕΕ – Αμυντικές συνέργειες με ένα μη στρατιωτικό διαστημικό πρόγραμμα».

Η συζήτηση προσανατολισμού επικεντρώθηκε στις στρατηγικές πτυχές και τις πτυχές ασφάλειας της διαστημικής πολιτικής, μετά την έγκριση της διαστημικής στρατηγικής της ΕΕ για την ασφάλεια και την άμυνα τον Μάρτιο του 2023. Η συζήτηση βασίστηκε σε έγγραφο που εκπόνησε η ουγγρική Προεδρία το οποίο προσδιόρισε το διάστημα ως στρατηγικό και διαφιλονικούμενο τομέα.

Οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις επί των εξής τριών θεμάτων:

• πιθανές εξελίξεις του διαστημικού προγράμματος για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας στην Ευρώπη
• ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ασφάλειας των διαστημικών υποδομών της ΕΕ στο πλαίσιο των υφιστάμενων πλαισίων μη στρατιωτικής εποπτείας
• εκτιμήσεις σχετικά με το ποιες τεχνολογίες διπλής χρήσης θα πρέπει να αποκτήσουν προτεραιότητα και μέτρα για τη διασφάλιση της ευθυγράμμισης με τους στόχους βιωσιμότητας

Πολλές αντιπροσωπίες τόνισαν την ανάγκη να επικαιροποιηθεί η αντίληψη της ευρωπαϊκής πολιτικής για το διάστημα ώστε να συμβαδίζει με το ταχέως μεταβαλλόμενο διεθνές γεωπολιτικό τοπίο. Αρκετές αντιπροσωπίες επισήμαναν ότι οι προβληματισμοί διπλής χρήσης —η χρήση διαστημικών πόρων τόσο για μη στρατιωτικούς όσο και για μη στρατιωτικούς σκοπούς ή για σκοπούς ασφαλείας— θα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στη μελλοντική διαστημική πολιτική. Ωστόσο, σύμφωνα με τη διαστημική στρατηγική της ΕΕ για την ασφάλεια και την άμυνα, οι περισσότεροι υπουργοί συμφώνησαν ότι το διαστημικό πρόγραμμα της ΕΕ θα πρέπει να παρέχει περισσότερες υπηρεσίες στους χρήστες του αμυντικού τομέα, διατηρώντας παράλληλα τον μη στρατιωτικό έλεγχο. Στο πλαίσιο αυτό, το επικείμενο νομοθέτημα της ΕΕ για το διάστημα, το επόμενο διαστημικό πρόγραμμα και οι εμβληματικές διαστημικές πρωτοβουλίες της ΕΕ θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες διπλής χρήσης με σκοπό τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας και της ασφάλειας των διαστημικών συστημάτων της ΕΕ, τη διατήρηση της τεχνολογικής κυριαρχίας στο διάστημα και την ενίσχυση της συνολικής στρατηγικής αυτονομίας.

• Ιστότοπος της ΕΥΕΔ για τη διαστημική στρατηγική της ΕΕ για την ασφάλεια και την άμυνα
• Σημείωμα της Προεδρίας σχετικά με «το μέλλον της διαστημικής πολιτικής της Ένωσης»

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN DA IT PT

Διάφορα

Πρόγραμμα της αναλαμβάνουσας Προεδρίας

Το Συμβούλιο ενημερώθηκε από την πολωνική αντιπροσωπία για το πρόγραμμα εργασιών της αναλαμβάνουσας Προεδρίας στον τομέα του διαστήματος.

• Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη (γενικές πληροφορίες)
• Διαστημική πολιτική της ΕΕ (γενικές πληροφορίες)