Rada ds. Konkurencyjności (badania i przestrzeń kosmiczna), 29 listopada 2024

Główne wyniki

Badania

Zwiększanie konkurencyjności UE poprzez wzmacnianie europejskiej przestrzeni badawczej i przezwyciężanie jej rozdrobnienia

Ministrowie odpowiedzialni za badania naukowe rozpoczęli część posiedzenia Rady ds. Konkurencyjności poświęconą badaniom od przyjęcia konkluzji Rady w sprawie zwiększenia konkurencyjności UE, wzmocnienia europejskiej przestrzeni badawczej i przezwyciężenia jej rozdrobnienia.

Ministrowie potwierdzili, że zależy im na tym, żeby do 2050 r. zwiększyć konkurencyjność, dobrobyt i neutralność klimatyczną UE poprzez lepszą politykę badań i innowacji. Konkluzje wskazują, że należy sprzyjać doskonałości naukowej i przełomowym innowacjom oraz odpowiedzieć na wyzwania takie jak transformacja ekologiczno-cyfrowa i bezpieczeństwo gospodarcze. W konkluzjach Rada wzywa, aby zmniejszyć rozbieżności między państwami członkowskimi i zwiększyć inwestycje w badania i innowacje i w ten sposób do 2030 r. osiągnąć cel w wysokości 3% PKB, a także by promować współpracę krajową i unijną. Zwraca uwagę, że w zwiększaniu konkurencyjności i podnoszeniu rangi UE w świecie znaczenie ma wiedza, talenty i kształtowanie polityki opartej na dowodach. Zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia rozdrobnienia ekosystemu badawczo-innowacyjnego oraz dla zacieśnienia współpracy między państwami członkowskimi będzie miała europejska przestrzeń badawcza. W tekście opowiedziano się za lepszym zarządzaniem tą przestrzenią w obszarach takich jak otwarta nauka, ekosystemy innowacji i infrastruktury badawcze, a jednocześnie za promowaniem cyrkulacji talentów i mobilności naukowców. Konkluzje zachęcają też do tworzenia otoczenia przyjaznego inwestorom z myślą o start-upach, skłaniania do inwestycji prywatnych oraz do elastycznego finansowania rozwoju technologicznego w Europie.

• Konkluzje Rady w sprawie zwiększenia konkurencyjności UE, wzmocnienia przestrzeni badawczej i przezwyciężenia jej rozdrobnienia
• Program polityki w zakresie europejskiej przestrzeni badawczej (2022–2024)
• Europejska przestrzeń badawcza (podsumowanie informacyjne)

Zagospodarowanie potencjału biogospodarczego Europy Środkowo-Wschodniej

Ministrowie zatwierdzili też konkluzje Rady w sprawie ewentualnej ogólnoeuropejskiej inicjatywy badawczo-innowacyjnej na rzecz postępów w zakresie zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi, bezpieczeństwa systemów żywnościowych i wprowadzania biogospodarki, przy wykorzystaniu potencjału Europy Środkowo-Wschodniej.

Konkluzje Rady zwracają uwagę na zrównoważoną produkcję biomasy jako element zasadniczy dla zrealizowania celów europejskiego zielonego ładu na lata 2030 i 2050 oraz dla zwiększenia konkurencyjności Europy poprzez biogospodarkę o obiegu zamkniętym. Tekst wzywa do ściślejszej współpracy ponadnarodowej, szczególnie z krajami sąsiednimi (Bałkany Zachodnie i kraje kandydujące), tak by można było odpowiedzieć na wyzwania w dziedzinie zarządzania zasobami i bezpieczeństwa żywnościowego. Docenia też prace BIOEAST, inicjatywy łączącej kraje Europy Środkowo-Wschodniej i mającej sprzyjać biogospodarce o obiegu zamkniętym, za jej rolę w koordynowaniu stosownych badań. W konkluzjach zwrócono się też do Komisji, by oceniła potrzebę i wykonalność ewentualnej nowej inicjatywy badawczo-innowacyjnej w dziedzinie biogospodarki.

• Konkluzje Rady w sprawie zwiększenia konkurencyjności UE, wzmocnienia przestrzeni badawczej i przezwyciężenia jej rozdrobnienia
• BIOEAST

Materiały zaawansowane

Ministrowie zatwierdzili też konkluzje Rady w sprawie komunikatu Komisji o materiałach zaawansowanych.

Rada z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji w sprawie rosnącego zapotrzebowania na materiały zaawansowane w Europie. Apeluje o szybsze badania i innowacje bardziej rozwijające ekosystem materiałów zaawansowanych. Materiały te powinny być bezpieczne, zrównoważone i zasobooszczędne, aby w ten sposób wspierać zielony ład i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Rada zwraca się do Komisji i państw członkowskich o zwiększenie bezpieczeństwa badań, określenie wspólnych celów i w stosownym przypadku uaktualnienie obszarów priorytetowych w dziedzinie badań i innowacji. Bierze pod uwagę sugestię stworzenia infrastruktury cyfrowej dla materiałów zaawansowanych w oparciu o istniejącą infrastrukturę, taką jak EuroHPC i europejska chmura dla otwartej nauki. Rada zwraca się do Komisji, aby podczas tworzenia Rady ds. Technologii w zakresie Materiałów Zaawansowanych nie obciążać administracyjnie państw członkowskich. Podkreśla, że potrzebne są inwestycje publiczne i prywatne i że należy wykorzystać inicjatywy takie jak partnerstwo „Innowacyjne materiały dla UE” czy projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania dla przyciągnięcia finansowania prywatnego. Rada apeluje też o silniejsze synergie między unijnymi funduszami, o wsparcie dla innowatorów i MŚP oraz o rozwijanie umiejętności pracowników. Odnotowuje przy tym uruchomienie Akademii Materiałów Zaawansowanych. Zwraca także uwagę na etyczne i społeczne aspekty materiałów zaawansowanych, w tym zdrowotne i środowiskowe.

• Konkluzje Rady dotyczące komunikatu Komisji w sprawie materiałów zaawansowanych
• Komunikat Komisji pt. „Materiały zaawansowane na rzecz wiodącej pozycji w przemyśle”

Wkład badań i innowacji w konkurencyjność UE

Ministrowie przeprowadzili też debatę orientacyjną nad wkładem badań i innowacji w konkurencyjność UE. Jej podstawą była nota przygotowana przez prezydencję węgierską.

Nota przypomina, że sprawozdanie Maria Draghiego „The future of European competitiveness” zwraca uwagę na krytyczną rolę badań i innowacji w zwiększaniu produktywności i konkurencyjności Europy. Podkreśla ono też, że należy wyeliminować lukę innowacyjną względem innych światowych gospodarek. W sprawozdaniu Mario Draghi proponuje szereg środków mających zaradzić niedociągnięciom w zakresie innowacji w Europie i ożywić ich ekosystem.

Są wśród nich:

• lepsze finansowanie innowacji, start-upów i scale-upów
• opracowanie prostszego i skuteczniejszego 10. programu ramowego w dziedzinie badań i innowacji
• promowanie doskonałości akademickiej, inwestowanie w czołową w świecie infrastrukturę badawczą
• lepsza koordynacja polityk, tak by można było przeznaczyć 3% PKB na badania i rozwój, uproszczenie ram regulacyjnych.

Ministrowie wyrazili opinie na temat trzech kwestii:

• główne punkty sprawozdania i sposób ich realizacji
• promowanie doskonałości, a jednocześnie zachowanie inkluzywności, dostępności oraz dzielenia się korzyściami i dobrobytem wynikającymi z badań i innowacji
• sposoby wykorzystania kapitału prywatnego na badania i innowacje.

Wszyscy ministrowie z zadowoleniem przyjęli analizę zamieszczoną w sprawozdaniu Maria Draghiego i zgodzili się, że badania i innowacje są nieodzowne dla poprawy konkurencyjności UE i dla zmniejszenia luki innowacyjnej względem głównych światowych podmiotów. Wielu ministrów przedstawiło środki podejmowane dla osiągnięcia celu w postaci 3% PKB przeznaczanych na badania. Jednak według licznych delegacji zasadniczą sprawą będzie osiągnięcie takiego poziomu w ramach inwestycji prywatnych. Ministrowie zaapelowali o lepsze ramy przyciągania inwestycji prywatnych przy mniejszych obciążeniach administracyjnych, większych zachętach i rzeczywistej unii rynków kapitałowych. Prezydencja zaapelowała o znalezienie złotego środka między doskonałością a inkluzywnością w polityce badawczej. Wiele delegacji zgodziło się także, że działania mają pilny charakter.

• Wkład badań i innowacji w konkurencyjność Unii Europejskiej: działania następcze w związku z zaleceniami zamieszczonymi w sprawozdaniu na temat przyszłości europejskiej konkurencyjności (nota prezydencji)

Sprawy różne

Niezależność Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERBN)

Delegacja duńska, popierana przez 22 inne delegacje, wypowiedziała się na temat „wzmacniania niezależności Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych”.

Program prac przyszłej prezydencji

Delegacja polska poinformowała Radę o programie prac prezydencji w dziedzinie badań naukowych i innowacji.

Przestrzeń kosmiczna

Wzmacnianie kompetencji europejskich w sektorze kosmicznym

Ministrowie zatwierdzili konkluzje Rady w sprawie wzmacniania kompetencji europejskich w sektorze kosmicznym.

Na posiedzeniu, któremu przewodniczył sekretarz stanu Richárd Szabados, ministrowie ds. przestrzeni kosmicznej wspólnie stwierdzili, że sektor kosmiczny odgrywa kluczową rolę we wspieraniu unijnych celów gospodarczych, społecznych, środowiskowych, technologicznych i związanych z bezpieczeństwem. Istnieje jednak pilna potrzeba wzmocnienia zdolności Europy w tym sektorze, aby utrzymać jej konkurencyjność, przywództwo i niezależność.

W konkluzjach podkreślono znaczenie kompleksowego podejścia, które obejmuje:

• rozwijanie kompetencji,
• ramy regulacyjne,
• współpracę międzynarodową w celu zapewnienia, aby Europa pozostała liderem w dziedzinie technologii kosmicznej.

W konkluzjach podkreślono potrzebę podjęcia proaktywnych działań, takich jak inwestowanie w edukację w dziedzinach nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki oraz tworzenie synergii między przedsiębiorstwami, uczelniami wyższymi i instytucjami publicznymi. Oczekuje się, że działania te będą sprzyjać innowacjom, zrównoważoności i odporności w europejskim sektorze kosmicznym. W konkluzjach wzywa się również do zmniejszenia zależności od pozaeuropejskich technologii. Chodzi o to, by chronić interesy Unii i wzmacniać jej zdolności do niezależnego działania na arenie światowej oraz wspierać kulturę ciągłego doskonalenia i doskonałości w sektorze kosmicznym.

• Konkluzje w sprawie wzmocnienia kompetencji europejskich w sektorze kosmicznym

  Obecnie tylko w następujących językach:

  EN DA

Śródokresowa ocena programu kosmicznego

Ministrowie zatwierdzili konkluzje Rady w sprawie oceny śródokresowej Unijnego programu kosmicznego

W konkluzjach Rady w sprawie oceny śródokresowej programu kosmicznego Unii Europejskiej przeanalizowano ustalenia sprawozdania z realizacji unijnego programu kosmicznego oraz z wyników Agencji Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego, opublikowanego przez Komisję w lipcu 2024 r. Program kosmiczny ustanowiono na lata 2021–2027 w celu realizacji działań w przestrzeni kosmicznej w dziedzinie obserwacji Ziemi, nawigacji satelitarnej, orientacji sytuacyjnej w przestrzeni kosmicznej, rządowej łączności satelitarnej (GOVSATCOM), łączności, badań i innowacji dotyczących przestrzeni kosmicznej oraz w celu wspierania autonomicznej, bezpiecznej i racjonalnej pod względem kosztów zdolności dostępu do przestrzeni kosmicznej, z uwzględnieniem podstawowych interesów Unii w zakresie bezpieczeństwa; a także wspierania rozwoju silnej unijnej gospodarki kosmicznej, między innymi poprzez wspieranie ekosystemu kosmicznego i wzmacnianie konkurencyjności, innowacji, przedsiębiorczości, umiejętności i budowania zdolności we wszystkich państwach członkowskich i regionach Unii, oraz ustanowienia Agencji Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego (EUSPA). W konkluzjach Rady podsumowano postępy w realizacji unijnego programu kosmicznego, przeanalizowano prace EUSPA i określono priorytety przyszłych prac. W konkluzjach wezwano do podjęcia działań przeciwko rosnącym zagrożeniom dla bezpieczeństwa i odporności programu oraz wezwano do zmniejszenia zależności i zwiększenia autonomii.

• Konkluzje Rady w sprawie oceny śródokresowej Unijnego programu kosmicznego

  Obecnie tylko w następujących językach:

  EN
• Sprawozdanie z realizacji unijnego programu kosmicznego oraz z wyników Agencji UE ds. Programu Kosmicznego
• Strona internetowa Agencji UE ds. Programu Kosmicznego

Przyszłość unijnej polityki kosmicznej

Ministrowie wymienili poglądy na temat „Przyszłość unijnej polityki kosmicznej – synergie obronne z cywilnym programem kosmicznym”.

Debata orientacyjna skupiła się na strategicznych i związanych z bezpieczeństwem aspektach polityki kosmicznej w kontekście przyjętej w marcu 2023 r. strategii kosmicznej UE na rzecz bezpieczeństwa i obrony. Podstawą dyskusji był dokument przygotowany przez prezydencję węgierską, w którym wskazano przestrzeń kosmiczną jako jedną ze strategicznych i spornych dziedzin.

Ministrowie wyrazili opinie w trzech kwestiach:

• możliwe zmiany w programie kosmicznym w celu sprostania rosnącym wyzwaniom w zakresie bezpieczeństwa w Europie
• wzmocnienie odporności i bezpieczeństwa unijnej infrastruktury kosmicznej w kontekście obecnych ram nadzoru cywilnego
• kwestie, w odniesieniu do których technologie podwójnego zastosowania powinny być traktowane priorytetowo, oraz kroki w celu zapewnienia zgodności z celami zrównoważonego rozwoju.

Wiele delegacji podkreśliło potrzebę bardziej nowoczesnego postrzegania przestrzeni kosmicznej w polityce europejskiej, aby nadążyć za szybko zmieniającym się międzynarodowym krajobrazem geopolitycznym. Kilka delegacji zwróciło uwagę, że względy dotyczące podwójnego zastosowania – wykorzystywania zasobów kosmicznych zarówno do celów cywilnych, jak i wojskowych lub bezpieczeństwa – będą miały coraz większe znaczenie w przyszłej polityce kosmicznej. Jednak zgodnie ze strategią kosmiczną UE na rzecz bezpieczeństwa i obrony większość ministrów zgodziła się, że unijny program kosmiczny powinien zapewniać więcej usług użytkownikom z obszaru obrony, przy jednoczesnym utrzymaniu kontrolowania tego programu przez podmioty cywilne. W tym kontekście przyszłe unijne prawo kosmiczne, kolejny program kosmiczny i unijne inicjatywy przewodnie dotyczące przestrzeni kosmicznej powinny uwzględniać potrzeby podwójnego zastosowania, aby zapewnić odporność i bezpieczeństwo unijnych systemów kosmicznych, zachować suwerenność technologiczną w przestrzeni kosmicznej oraz wzmocnić ogólną autonomię strategiczną.

• Unijna strategia kosmiczna na rzecz bezpieczeństwa i obrony (strona ESDZ)
• Przyszłość unijnej polityki kosmicznej (nota prezydencji)

  Obecnie tylko w następujących językach:

  EN DA IT PT

Sprawy różne

Program prac przyszłej prezydencji

Delegacja polska przedstawiła Radzie program prac przyszłej prezydencji w dziedzinie przestrzeni kosmicznej.

• Badania i rozwój technologiczny (podsumowanie informacyjne)
• Unijna polityka kosmiczna (podsumowanie informacyjne)