Συμβούλιο Μεταφορών, Τηλεπικοινωνιών και Ενέργειας (Ενέργεια), 30 Μαΐου 2024

Κύρια αποτελέσματα

Βιώσιμα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας

Οι υπουργοί Ενέργειας ενέκριναν συμπεράσματα σχετικά με τις υποδομές βιώσιμων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας. Με τα συμπεράσματα αυτά δίνεται συνέχεια στις συζητήσεις που πραγματοποίησαν οι υπουργοί Ενέργειας κατά τη διάρκεια της άτυπης υπουργικής συνεδρίασης για την ενέργεια τον Απρίλιο του 2024.

Τα συμπεράσματα βασίζονται επίσης στη διακήρυξη των Βερσαλλιών της 10ης και 11ης Μαρτίου 2022 και στον στόχο για σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της ΕΕ από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα το συντομότερο δυνατό. Η ολοκλήρωση και η βελτίωση της διασύνδεσης των ευρωπαϊκών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και η πλήρης ενοποίηση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ έχει καίρια σημασία για την επίτευξη του στόχου αυτού.

Ακόμα, τον Απρίλιο του 2024, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογράμμισε τη σημασία της επίτευξης μιας γνήσιας ενεργειακής ένωσης η οποία απαιτεί σημαντική ανάπτυξη δικτύων και επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση και διασυνδέσεις.

Οι υπουργοί αναγνώρισαν τη σημασία ενός διασυνδεδεμένου, ενοποιημένου και συγχρονισμένου ευρωπαϊκού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας για την εγγύηση της ενεργειακής ασφάλειας, την ανθεκτικότητα του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας και για την ανταγωνιστικότητα και την απανθρακοποίηση της ΕΕ.

Το ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2004 φτάνοντας σχεδόν το 40 %. Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου συνάδουν με την εξέλιξη αυτή και αντικατοπτρίζουν τη φιλοδοξία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταστεί πιο πράσινη, πιο ανταγωνιστική και πιο ανθεκτική στον τομέα της ενέργειας, καθώς τονίζεται η ανάγκη να αναπτυχθεί ένα υπερδίκτυο της ΕΕ, ώστε να ενσωματωθούν περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να στηριχτεί ο εξηλεκτρισμός, να σταθεροποιηθούν οι τιμές και να αυξηθεί η ενεργειακή ασφάλεια.

Tinne Van der Straeten, Υπουργός Ενέργειας του Βελγίου

Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου καλούνται τα κράτη μέλη και η Επιτροπή να προχωρήσουν σε δράσεις και μέτρα για την επίτευξη του στόχου αυτού, όπως η επιτάχυνση της ανάπτυξης του δικτύου (τυποποίηση των κατασκευαστικών στοιχείων, διάφορα είδη αδειοδότησης, σχεδιασμός με βάση τη φύση), η ταχεία υλοποίηση των διαφόρων τμημάτων του σχεδίου δράσης για τα δίκτυα, η ενίσχυση των ευρωπαϊκών και περιφερειακών προσεγγίσεων στη χρηματοδότηση του σχεδιασμού του δικτύου και οι επενδύσεις σε χερσαία και υπεράκτια έργα δικτύων, καθώς και η προστασία των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας από απειλές στον κυβερνοχώρο και υβριδικές απειλές.

• Βιώσιμα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας: Έγκριση συμπερασμάτων από το Συμβούλιο (δελτίο Τύπου, 30 Μαΐου 2024)
• Καθαρή ενέργεια (γενικές πληροφορίες)

REPowerEU: quo vadis;

Σε συνέχεια της απρόκλητης και αδικαιολόγητης στρατιωτικής επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ εξέδωσαν τη διακήρυξη των Βερσαλλιών στις 11 Μαρτίου 2022, με στόχο «να απεξαρτηθεί η ΕΕ σταδιακά από τις εισαγωγές ρωσικού αερίου, πετρελαίου και άνθρακα το συντομότερο δυνατό».

Στο πλαίσιο μιας άνευ προηγουμένου ενεργειακής κρίσης, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ κάλεσαν την Επιτροπή να προτείνει σχέδιο REPowerEU με σκοπό να επιταχυνθεί η μείωση της συνολικής εξάρτησης της ΕΕ από τα ορυκτά καύσιμα, λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές συνθήκες και τις επιλογές των κρατών μελών όσον αφορά το ενεργειακό τους μείγμα, και να διαφοροποιηθούν οι προμήθειες και οι οδοί εφοδιασμού μας. Η Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο REPowerEU τον Μάιο του 2022.

Χάρη στα σχετικά μέτρα που ελήφθησαν και συμφωνήθηκαν από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή, η ΕΕ κατόρθωσε να εξοικονομήσει 125,2 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) αερίου, εξασφαλίζοντας παράλληλα επαρκή αποθέματα αερίου και μειώνοντας τις εισαγωγές αερίου από 45 % σε 15 % σε μόλις δύο έτη. Επιπλέον, η εγκατεστημένη αιολική και ηλιακή δυναμικότητα αυξήθηκε κατά περισσότερο από ένα τρίτο μεταξύ του 2021 και του 2023.

Με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την ενεργειακή κρίση και λαμβάνοντας υπόψη τις αρνητικές και ενίοτε ανατρεπτικές επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης για τους ευρωπαίους πολίτες και τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες, τα προσεχή έτη θα χρειαστούν περαιτέρω προσπάθειες για την αύξηση της ανθεκτικότητας της ΕΕ και των κρατών μελών έναντι της χρήσης του ενεργειακού εφοδιασμού ως όπλου από ξένα καθεστώτα, τη διατήρηση και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και τη σταθεροποίηση των τιμών.

Βασιζόμενοι σε σημείωμα της Προεδρίας, οι υπουργοί μίλησαν για τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν κατά τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικής ενέργειας. Αναφέρθηκαν επίσης σε πρωτοβουλίες που πρόκειται να αναληφθούν για τη στήριξη της ΕΕ και των κρατών μελών της στις προσπάθειές τους για σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης.

Οι υπουργοί συμφώνησαν ότι η ενότητα της ΕΕ αποτελεί το μεγαλύτερο προσόν της μέχρι στιγμής. Με βάση αυτό, προσέθεσαν ότι απαιτείται να ενισχυθούν οι προσπάθειες, και να εκπονηθούν, μεταξύ άλλων, σχέδιο δράσης, χάρτης πορείας και χρονοδιαγράμματα. Πολλοί υπουργοί κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει περαιτέρω κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση του συντονισμού και να εξετάσει τις προτάσεις που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της συζήτησης με σκοπό την αποτελεσματική σταδιακή κατάργηση των ρωσικών ορυκτών καυσίμων.

Ειδικότερα, δύο αντιπροσωπίες πρότειναν τη σύσταση ομάδας εργασίας υψηλού επιπέδου που θα εστιάζει στο ζήτημα αυτό, κάτι που υποστηρίχθηκε από πολλούς υπουργούς και θα συζητηθεί αναλυτικότερα στους κόλπους των προπαρασκευαστικών οργάνων του Συμβουλίου.

• REPowerEU: Η ενεργειακή πολιτική στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των χωρών της ΕΕ (γενικές πληροφορίες)
• Το ενεργειακό άλμα: Πώς οι χώρες της ΕΕ αντιμετώπισαν μια ρωσικής προέλευσης κρίση και πώς αναδιαμορφώνουν τον ενεργειακό εφοδιασμό (παρουσίαση)

Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία για μια ανταγωνιστική ΕΕ

Οι υπουργοί αντάλλαξαν επίσης απόψεις σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί αυτή να συμβάλει στη μετατροπή της ΕΕ σε μια σύγχρονη, αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων και ανταγωνιστική οικονομία.

Οι υπουργοί Ενέργειας προχώρησαν στον απολογισμό των νομοθετικών επιτευγμάτων στο πλαίσιο της δέσμης Fit for 55, η οποία εισέρχεται τώρα στη φάση της υλοποίησης. Με βάση τα παραπάνω, αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τρόπους για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση και την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές με ορίζοντα το 2030, που θα προάγουν την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης, διασφαλίζοντας παράλληλα τη δίκαιη μετάβαση προς την απανθρακοποίηση.

Παράλληλα με την προώθηση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, συζήτησαν επίσης σχετικά με πρόσθετα βήματα για την επίτευξη μιας γνήσιας ενεργειακής ένωσης, όπως ζητείται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 17ης και 18ης Απριλίου 2024, προκειμένου να επιδιωχθεί η ευρωπαϊκή ενεργειακή κυριαρχία και η κλιματική ουδετερότητα.

• Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (γενικές πληροφορίες)
• Έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 17-18 Απριλίου 2024 (κύρια αποτελέσματα)

Ενεργειακές κοινότητες

Κατά τη διάρκεια γεύματος, οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τις ενεργειακές κοινότητες και τη συμμετοχή των πολιτών. Αναγνώρισαν ότι τα έργα ανανεώσιμης ενέργειας σε επίπεδο κοινότητας έχουν σημαντικές δυνατότητες όσον αφορά την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τις εισαγωγές ενέργειας.

Ωστόσο, οι υπουργοί ανέφεραν επίσης ότι, λόγω διαφόρων εμποδίων, η ανάπτυξη αυτών των τοπικών πρωτοβουλιών δεν είναι τόσο δημοφιλής και διαδεδομένη όσο θα μπορούσε. Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που αναφέρθηκε σε πολλές περιπτώσεις ήταν η διασφάλιση της πρόσβασης στο δίκτυο για τις κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας.

Οι υπουργοί υπογράμμισαν ότι πρέπει να αναληφθεί δράση που θα βοηθήσει να δημιουργηθούν ίσοι όροι ανταγωνισμού και να ενσωματωθούν οι κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας στις υπάρχουσες αγορές ενέργειας.

Αναφέρθηκε επίσης ότι κάποια στοιχεία μπορούν μεν να εφαρμοστούν σε εθνικό επίπεδο, αλλά πολλοί υπουργοί επέμειναν ότι υπάρχουν διάφορα στοιχεία ως προς τα οποία πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ως εκ τούτου, οι υπουργοί κάλεσαν την Επιτροπή να εκπονήσει σχέδιο δράσης για την ενεργειακή κοινότητα. Ένα τέτοιο σχέδιο θα πρέπει να προτείνει λύσεις για την επίλυση των ανεπιθύμητων ή αδικαιολόγητων εμποδίων για τις ενεργειακές κοινότητες.

Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας

Με τις αποφάσεις που εκδόθηκαν επισήμως σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ευρατόμ θα αποχωρήσουν από τη Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας, ενώ τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να στηρίξουν τον εκσυγχρονισμό της κατά την επόμενη διάσκεψη της Συνθήκης. Οι αποφάσεις συνδέονται μεταξύ τους, καθώς αποτελούν τους δύο πυλώνες ενός πολιτικού συμβιβασμού, γνωστού ως βελγικού οδικού χάρτη σχετικά με τη Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας.

Η σημερινή επίσημη έκδοση από το Συμβούλιο δίνει το τελικό πράσινο φως για την αποχώρηση της ΕΕ και της Ευρατόμ από τη Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας μετά την έγκρισή της από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την τελευταία σύνοδο ολομέλειάς του τον Απρίλιο του 2024.

Τα κράτη μέλη που επιθυμούν να παραμείνουν συμβαλλόμενα μέρη μετά την αποχώρηση της ΕΕ και της Ευρατόμ θα μπορούν να ψηφίσουν κατά την επικείμενη διάσκεψη του Χάρτη Ενέργειας — η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί έως το τέλος του 2024 — εγκρίνοντας ή μη εκφράζοντας την αντίθεσή τους στην έγκριση μιας εκσυγχρονισμένης συμφωνίας.

Με τον τρόπο αυτό, αίροντας το αδιέξοδο εντός της ΕΕ, ο βελγικός οδικός χάρτης απελευθέρωσε επίσης τη διαδικασία εκσυγχρονισμού της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας για τα συμβαλλόμενα μέρη της που δεν είναι μέλη της ΕΕ.

Η σημερινή έγκριση αποτελεί το τελικό ορόσημο στον βελγικό χάρτη πορείας που καταρτίσαμε για τη Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας. Αξιοποιώντας τις βάσεις που έθεσαν οι σουηδοί προκάτοχοί της, η βελγική Προεδρία εργάστηκε άοκνα για να άρει αυτό το πολύπλοκο αδιέξοδο και πέτυχε μια ισορροπία αποδεκτή και χρήσιμη για όλους.

Tinne Van der Straeten, Υπουργός Ενέργειας του Βελγίου

• Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας: Το Συμβούλιο δίνει το τελικό πράσινο φως για την αποχώρηση της ΕΕ (δελτίο Τύπου, 30 Μαΐου 2024)

Διάφορα

Η Επιτροπή ενημέρωσε τους υπουργούς σχετικά με τα τελικά και επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα που υπέβαλαν τα κράτη μέλη, τα οποία είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας και των στόχων που έχουν συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ.

• Παρακολουθήστε τη μαγνητοσκοπημένη δημόσια συνεδρίαση

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN
• Κλιματική αλλαγή: Η δράση της ΕΕ (γενικές πληροφορίες)
• Εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα (ενημερωτικό γράφημα)

Η Επιτροπή παρουσίασε πληροφορίες σχετικά με την προετοιμασία για τον χειμώνα του 2024-2025. Οι υπουργοί ενημερώθηκαν σχετικά με τον εξορθολογισμό των διαδικασιών της Επιτροπής για την υιοθέτηση μηχανισμών δυναμικότητας ως συνέχειας στις συμφωνηθείσες διατάξεις στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι υπουργοί ενημερώθηκαν από την τσεχική και τη σλοβακική αντιπροσωπία σχετικά με τη «Δήλωση ετήσιου πολιτικού διαλόγου του Κάρλοβι Βάρι» και την ανάγκη ενίσχυσης της δίκαιης μετάβασης σε περιφέρειες που πλήττονται από την απανθρακοποίηση (σε δημόσια συνεδρίαση).

• Παρακολουθήστε τη μαγνητοσκοπημένη δημόσια συνεδρίαση

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN

Οι αντιπροσωπίες της Αυστρίας, της Τσεχίας, της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας αναφέρθηκαν στον αντίκτυπο του τέλους ουδετερότητας για την αποθήκευση αερίου και στην ανάγκη για καλύτερο συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι αντιπροσωπίες της Γερμανίας, της Γαλλίας και των Κάτω Χωρών αντάλλαξαν πληροφορίες – υποστηριζόμενες και από την αυστριακή αντιπροσωπία – σχετικά με την πρόληψη της απάτης στον τομέα των βιοκαυσίμων και κάλεσαν την Επιτροπή να προτείνει τις αναγκαίες πρωτοβουλίες εν προκειμένω.

Οι αντιπροσωπίες ενημερώθηκαν από τις αντιπροσωπίες της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Τσεχίας σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις της δημοπρασίας του Ταμείου Καινοτομίας για το 2024 για την παραγωγή ανανεώσιμου υδρογόνου μη βιολογικής προέλευσης (RFNBO) στο πλαίσιο της Τράπεζας Υδρογόνου και σχετικά με τις προτάσεις τους για βελτίωση.

Τέλος, η αντιπροσωπία της Ουγγαρίας παρουσίασε τις προτεραιότητές της ως αναλαμβάνουσα Προεδρία του Συμβουλίου.

Επιπλέον, το Συμβούλιο ενέκρινε χωρίς συζήτηση τα σημεία που περιλαμβάνονταν στους καταλόγους νομοθετικών και μη νομοθετικών σημείων «Α», συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων σχετικά με τη Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας.