Υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων

Τα οπτικοακουστικά μέσα, όπως και τα άλλα αγαθά και υπηρεσίες, υπόκεινται στους κανόνες της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.

Η οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (οδηγία ΥΟΑΜ) άνοιξε το δρόμο για μια ενιαία ευρωπαϊκή αγορά υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων:

• εναρμονίζοντας ορισμένους κανόνες για την παροχή οπτικοακουστικών υπηρεσιών
• διευκολύνοντας την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων σε ολόκληρη την ΕΕ βάσει της αρχής της χώρας καταγωγής
  

Η οδηγία ΥΟΑΜ θέτει τις βάσεις για μια ανοικτή και δίκαιη αγορά της ΕΕ για τις οπτικοακουστικές υπηρεσίες. Η οδηγία ρυθμίζει τόσο τις παραδοσιακές τηλεοπτικές μεταδόσεις όσο και τις νέες κατά παραγγελία υπηρεσίες, αν και σε διαφορετικό βαθμό.

Στο κατωτέρω χρονολόγιο συνοψίζονται οι συζητήσεις που διεξάγονται επί του παρόντος στο Συμβούλιο για την επικαιροποίηση της οδηγίας.

Ενόψει των ταχέων τεχνολογικών αλλαγών, της ανάδυσης νέων επιχειρηματικών μοντέλων και της μεταβαλλόμενης συμπεριφοράς τηλεθέασης, η Επιτροπή αποφάσισε να εκσυγχρονίσει την οδηγία και ενέκρινε τροποποιητική πρόταση τον Μάιο του 2016. Τα κυριότερα στοιχεία της πρότασης είναι, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

• επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας στις πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο, ώστε να διασφαλιστεί η προστασία των ανηλίκων και η προστασία κατά της ρητορείας μίσους και της βίας
• περαιτέρω εναρμόνιση των κανόνων για τις γραμμικές και τις κατά παραγγελία υπηρεσίες ώστε η τηλεόραση να γίνει περισσότερο ανταγωνιστική σε σχέση με τους παρόχους υπηρεσιών βίντεο κατά παραγγελία
• ενίσχυση της ανεξαρτησίας των εθνικών ρυθμιστικών αρχών και δημιουργία ενός ευρωπαϊκού φορέα εθνικών ρυθμιστικών αρχών (ERGA) ώστε να διασφαλιστεί η καλύτερη και περισσότερο εναρμονισμένη εφαρμογή της οδηγίας

Η οδηγία ΥΟΑΜ εντάσσεται στη στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά η οποία αποσκοπεί να εξασφαλίσει ότι η οικονομία, η βιομηχανία και η κοινωνία της Ευρώπης θα αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες της νέας ψηφιακής εποχής. Η αγορά και η τεχνολογία εξελίσσονται ραγδαία και η ΕΕ οφείλει να διασφαλίσει ότι οι σχετικοί κανόνες συμβαδίζουν με αυτές τις αλλαγές.

Πάνω από ένα εκατομμύριο πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης απασχολούνται άμεσα στον οπτικοακουστικό τομέα και τα μέσα επικοινωνίας. Ο οπτικοακουστικός τομέας και τα μέσα επικοινωνίας πρέπει να προσαρμοστούν και να δημιουργήσουν ένα πλαίσιο οπτικοακουστικών μέσων για τον 21ο αιώνα.

• Η οδηγία 2010/13/ΕΕ για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (οδηγία ΥΟΑΜ)
• Η στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά (γενικές πληροφορίες)

Η αρχή της χώρας καταγωγής

Η αρχή της χώρας καταγωγής αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της οδηγίας. Οι πάροχοι υπηρεσιών υπόκεινται αποκλειστικά στους κανόνες που ισχύουν στη χώρα στην οποία είναι εγκατεστημένοι. Κατά μέσο όρο το 31% των υπηρεσιών βίντεο κατά παραγγελία που είναι διαθέσιμες σε ένα κράτος μέλος είναι εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος.

Για ποιο λόγο χρειάζεται αναθεώρηση;

Από τη θέσπισή του το 2010, το τοπίο των οπτικοακουστικών μέσων έχει μεταβληθεί σημαντικά. Το κοινό, ιδίως δε οι ανήλικοι, μετακινείται από την παραδοσιακή τηλεόραση προς τον διαδικτυακό κόσμο, ενώ οι ρυθμιστικές επιβαρύνσεις είναι πολύ μεγαλύτερες στην τηλεόραση.

Η τάση αυτή καλύπτει όχι μόνο τα πιο παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, όπως η τηλεόραση (συμπεριλαμβανομένων τηλεοπτικών διαφημίσεων, χορηγιών, τοποθέτησης προϊόντων), αλλά και τις νέες ψηφιακές δημοσιεύσεις και διαδικτυακές υπηρεσίες. Η πρόταση έχει ως στόχο να καλύψει τις πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο και τις υπηρεσίες βίντεο κατά παραγγελία (VOD). Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συμπεριελήφθησαν σε μεταγενέστερο στάδιο των συζητήσεων.

Ως εκ τούτου, η οδηγία προβλέπει ευελιξία όταν οι περιορισμοί που ισχύουν μόνο για την τηλεόραση δεν είναι πλέον δικαιολογημένοι. Συγχρόνως, διασφαλίζει ότι οι καταναλωτές θα προστατεύονται επαρκώς στον «κατά παραγγελία» και στον διαδικτυακό κόσμο, ενώ παράλληλα ότι δεν υπονομεύεται η καινοτομία. Ζητούμενο είναι να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ της ανταγωνιστικότητας και της προστασίας των καταναλωτών.

Η ΕΕ στη νέα ψηφιακή εποχή

• Ο χρόνος τηλεθέασης μειώνεται

• Ο χρόνος τηλεθέασης των νέων μειώθηκε κατά 7,5 %

• Το μερίδιο του διαδικτυακού βίντεο της καταναλωτικής κίνησης στο διαδίκτυο αναμένεται να αυξηθεί από 64% το 2014 σε 80% έως το 2019

Σκοπός της πρότασης είναι να ανταποκριθεί στις πρωτοφανείς αλλαγές στην τεχνολογία και την αγορά, τις οποίες έχει επιφέρει η ψηφιακή μετάβαση, ώστε να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής βιομηχανίας, προστατεύοντας παράλληλα γενικά δημόσια συμφέροντα, όπως:

• η προστασία των ανηλίκων
• η ελευθερία των μέσων και η πολυφωνία
• η πολιτισμική πολυμορφία
• η προστασία των καταναλωτών

Παρέχει δε τους αναγκαίους κανόνες για τη διαμόρφωση των τεχνολογικών εξελίξεων ώστε να προστατεύσουμε τους πολίτες μας και ιδιαίτερα τα παιδιά μας από επιβλαβές οπτικοακουστικό περιεχόμενο, όπως η ρητορική μίσους, η βία και η τρομοκρατία, διαφυλάσσοντας παράλληλα την ελευθερία του λόγου.

Με βάση τα αποτελέσματα δημόσιας διαβούλευσης που διενήργησε η Επιτροπή εντοπίστηκαν τα ακόλουθα ζητήματα προς εξέταση στην αναθεωρημένη οδηγία ΥΟΑΜ:

• διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων
• παροχή βέλτιστου επιπέδου προστασίας των καταναλωτών
• προστασία των χρηστών και απαγόρευση της ρητορικής μίσους και των διακρίσεων
• προώθηση ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού περιεχομένου
• ενίσχυση της ενιαίας αγοράς
• ενίσχυση της ελευθερίας των μέσων και της πολυφωνίας
• πρόσβαση στις πληροφορίες και προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία στο περιεχόμενο

Ομάδα των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ERGA)

Η ERGA συγκεντρώνει τους επικεφαλής ή υψηλόβαθμους εκπροσώπους των ανεξάρτητων εθνικών ρυθμιστικών φορέων στον τομέα των οπτικοακουστικών υπηρεσιών για την παροχή συμβουλών προς την Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας ΥΟΑΜ της ΕΕ.

Αναλυτικότερα

H συμφωνία μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επιτυγχάνει μια ισορροπία μεταξύ των υφιστάμενων κανόνων και της ανάγκης για μεταρρύθμιση. Οι νέοι κανόνες:

• δημιουργούν ισότιμους όρους ανταγωνισμού μεταξύ όλων των φορέων προστατεύοντας τους θεατές, ανεξαρτήτως της υπηρεσίας που παρέχουν και της πλατφόρμας που χρησιμοποιούν. Οι χρήστες θα τυγχάνουν ίσης προστασίας είτε παρακολουθούν μια ταινία στην παραδοσιακή τηλεόραση είτε στην τηλεόραση κατά παραγγελία.
• καθιερώνουν σαφή ευθύνη για τις πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο, ώστε να βελτιώσουν την προστασία των ανηλίκων και όλων των χρηστώναπό βίαιο ή επιβλαβές περιεχόμενο, καθώς και από τη ρητορική μίσους. Τα κράτη μέλη θα μπορούν να λαμβάνουν μέτρα μέσω των εθνικών ρυθμιστικών αρχών τους για τα οπτικοακουστικά μέσα εναντίον όσων φορέων δεν τηρούν τους κανόνες

Σημαντικό στοιχείο των νέων κανόνων είναι η επέκταση του πεδίου εφαρμογής σε πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο και κατά παραγγελία υπηρεσίες που σκοπό έχουν:

• να αυξήσουν την πολιτιστική πολυμορφία και να προωθήσουν το ευρωπαϊκό περιεχόμενο, καθώς οι πάροχοι κατά παραγγελία υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι τουλάχιστον το 30% των καταλόγων τους αποτελείται από ευρωπαϊκό περιεχόμενο και ότι παρέχεται σε αυτό αρκετή προβολή
• να αποδεσμεύσουν πόρους οι οποίοι να επενδυθούν στην παραγωγή ευρωπαϊκού περιεχομένου αφού τα κράτη μέλη μπορούν να ζητούν χρηματική συνεισφορά από παρόχους κατά παραγγελία υπηρεσιών τηλεοπτικών και οπτικοακουστικών μέσων, περιλαμβανομένων όσων είναι εγκατεστημένοι σε άλλο κράτος μέλος, με εξαιρέσεις για τη διευκόλυνση των νεοσύστατων και των μικρών επιχειρήσεων

Άλλα διακριτικά στοιχεία των νέων κανόνων είναι και τα εξής:

• βελτιώνουν τη συνεργασία μεταξύ των αρχών των οπτικοακουστικών μέσων των κρατών μελών ενισχύοντας την ομάδα των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ERGA) και οριοθετώντας το ρόλο της στην ενωσιακή νομοθεσία
• εγγυώνται ευελιξία, αφού τα κράτη μέλη θα μπορούν να προσαρμόζουν τους κανόνες στις εθνικές συνθήκες και μάλιστα να υιοθετούν αυστηρότερους κανόνες εφόσον το επιθυμούν

• Πρόταση τροποποίησης της οδηγίας 2010/13/ΕΕ
• Πρόταση τροποποίησης της οδηγίας 2010/13/ΕΕ - τελικό συμβιβαστικό κείμενο

Στο Συμβούλιο

Τον Μάιο του 2016 η Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο της στρατηγικής της για την ψηφιακή ενιαία αγορά. Η πρόταση εξετάστηκε από το Συμβούλιο κατά τη διάρκεια διαφόρων Προεδριών και υποβλήθηκε έκθεση προόδου από τη σλοβακική Προεδρία τον Νοέμβριο του 2016.

Τον Μάιο του 2017 το Συμβούλιο κατέληξε σε γενική προσέγγιση, ενώ οι απόψεις των υπουργών διίσταντο ως επί το πλείστον όσον αφορά την επέκταση του πεδίου εφαρμογής στις πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο, τις διατάξεις για τη διεθνή δικαιοδοσία και την προώθηση ευρωπαϊκών έργων στις κατά παραγγελία υπηρεσίες. Οκτώ κράτη μέλη αντιτάχθηκαν στη γενική προσέγγιση, κυρίως λόγω της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής στο οπτικοακουστικό περιεχόμενο μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της ποσόστωσης 30% ευρωπαϊκών έργων που επιβάλλεται στις κατά παραγγελία υπηρεσίες και της δυνατότητας να ζητείται χρηματική συνεισφορά από ορισμένους τηλεοπτικούς σταθμούς.

Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν 10 τριμερείς διάλογοι. Ο ένατος άτυπος τριμερής διάλογος που πραγματοποιήθηκε στις 26 Απριλίου 2018 εξασφάλισε την πολιτική συμφωνία σχετικά με τα βασικά εκκρεμή ζητήματα, προετοιμάζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το έδαφος για την τελική συμφωνία η οποία επιτεύχθηκε κατά τον τελευταίο τριμερή διάλογο στις 6 Ιουνίου 2018.

Στις 13 Ιουνίου, η ΕΜΑ επιβεβαίωσε το τελικό συμβιβαστικό κείμενο. Αυτό το τελικό κείμενο διαβιβάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς συμφωνία και έγκριση σε πρώτη ανάγνωση.

Στις 6 Νοεμβρίου 2018 το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία.

Γενικές πληροφορίες

Η ισχύουσα οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων της ΕΕ διέπει τον συντονισμό των εθνικών νομοθεσιών σε επίπεδο ΕΕ για όλα τα οπτικοακουστικά μέσα επικοινωνίας, τόσο τις παραδοσιακές τηλεοπτικές εκπομπές όσο και τις υπηρεσίες κατά παραγγελία.

Η Επιτροπή διοργάνωσε δημόσια διαβούλευση για να συγκεντρώσει τις απόψεις όλων των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με το πώς μπορεί να προσαρμοστεί το ευρωπαϊκό τοπίο των οπτικοακουστικών μέσων στην ψηφιακή εποχή. Η διαβούλευση διεξήχθη μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου του 2015.