Audiowizualne usługi medialne

Media audiowizualne tak jak inne towary i usługi podlegają przepisom jednolitego rynku europejskiego.

Dyrektywa o audiowizualnych usługach utorowała drogę jednolitemu europejskiemu rynkowi tych usług:

• zharmonizowała niektóre przepisy o świadczeniu usług audiowizualnych
• ułatwiła ich świadczenie w całej UE na zasadzie kraju pochodzenia.
  

Dyrektywa jest podstawą otwartego i sprawiedliwego unijnego rynku usług audiowizualnych. Reguluje zarówno tradycyjny przekaz telewizyjny, jak i usługi na żądanie, choć w różnym stopniu.

Kalendarium u dołu strony zestawia debaty w Radzie na temat przyszłości dyrektywy.

W związku z szybkim postępem technicznym, pojawianiem się nowych modeli biznesowych i zmianami nawyków widzów Komisja postanowiła unowocześnić dyrektywę i w maju 2016 r. zaproponowała nowelizację. Chce między innymi:

• rozszerzyć zakres dyrektywy o platformy udostępniania plików wideo, aby chronić dzieci oraz blokować mowę nienawiści i przemoc
• bardziej ujednolicić przepisy dla usług linearnych i usług na żądanie, by telewizja stała się bardziej konkurencyjna wobec dostawców usług na żądanie
• zwiększyć niezależność krajowych regulatorów i utworzyć europejski organ ich grupujący (ERGA), by lepiej i spójniej wdrażać dyrektywę.

Dyrektywa jest częścią strategii jednolitego rynku cyfrowego, dzięki której gospodarka, przemysł i społeczeństwo Europy mają w pełni skorzystać z nowej ery cyfrowej. Rynek i technologie szybko się rozwijają, UE musi więc dbać, by stosowne przepisy nadążały za zmianami.

W sektorze audiowizualnym i medialnym zatrudnionych jest bezpośrednio ponad milion obywateli UE. Sektor ten musi się dostosować do nowych wyzwań i stworzyć ramy medialne na potrzeby XXI wieku.

• Dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych 2010/13/UE
• Strategia jednolitego rynku cyfrowego (podsumowanie informacyjne)

Zasada kraju pochodzenia

Zasada ta jest istotą dyrektywy. Usługodawcy podlegają jedynie przepisom obowiązującym w kraju, w którym mają siedzibę. Średnio 31% usług wideo na żądanie dostępnych w jednym państwie członkowskim pochodzi z innego państwa członkowskiego.

Skąd zmiany?

Od czasu przyjęcia dyrektywy w 2010 r. pejzaż audiowizualny znacznie się zmienił. Widzowie, zwłaszcza młodzi, rezygnują z tradycyjnej telewizji na rzecz internetu, tymczasem obciążenia regulacyjne wobec telewizji są znacznie większe.

Proponowane zmiany dotyczą nie tylko bardziej tradycyjnych mediów, takich jak telewizja (w tym reklamy telewizyjne, sponsoring, lokowanie produktu), lecz także publikacji cyfrowych w nowych mediach i usług on-line. Nowelizacja ma objąć platformy udostępniania plików wideo oraz usługi wideo na żądanie. W toku dyskusji uwzględniono też media społecznościowe.

Dyrektywa zezwala więc na elastyczność tam, gdzie ograniczenia mające zastosowanie tylko do telewizji nie są już uzasadnione. Jednocześnie ma dostatecznie chronić konsumentów korzystających z usług na żądanie i z internetu, ale nie blokować innowacji. Chodzi o to, by wyważyć konkurencyjność i ochronę konsumentów.

UE w erze cyfrowej

• Coraz rzadziej oglądamy telewizję

• Oglądalność telewizji wśród młodzieży spadła o 7,5%

• Oglądalność wideo w stosunku do całego ruchu internetowego wzrośnie z 64% w 2014 r. do 80% w 2019 r.

Nowelizacja ma być odpowiedzią na bezprecedensowe zmiany technologiczne i rynkowe, które przyniosła cyfryzacja. Ma chronić konkurencyjność europejskiej branży audiowizualnej, a jednocześnie zabezpieczyć podstawowe wartości, takie jak:

• ochrona dzieci
• wolność i pluralizm mediów
• różnorodność kulturowa
• ochrona konsumentów.

Przewiduje przepisy niezbędne dla kształtowania rozwoju technologicznego, po to by chronić obywateli, zwłaszcza dzieci, przed szkodliwymi treściami audiowizualnymi (mową nienawiści, przemocą i terroryzmem), a zarazem utrzymać wolność słowa.

Po konsultacjach publicznych Komisja stwierdziła, że w dotychczasowej dyrektywie należy wprowadzić następujące zmiany:

• zapewnić równość szans w ramach audiowizualnych usług medialnych
• zapewnić optymalną ochronę konsumentów
• chronić użytkowników oraz zabronić mowy nienawiści i dyskryminacji
• promować europejskie treści audiowizualne
• wzmocnić jednolity rynek
• wzmocnić wolność i pluralizm mediów
• zapewnić dostęp do informacji i dostępność treści osobom z niepełnosprawnościami.

Europejska Grupa Regulatorów ds. Audiowizualnych Usług Medialnych (ERGA)

Grupa składa się z szefów lub wysokich rangą przedstawicieli krajowych niezależnych organów regulacyjnych w dziedzinie audiowizualnych usług medialnych. Doradza Komisji we wdrażaniu unijnej dyrektywy audiowizualnej.

W szczegółach

Radzie i Parlamentowi Europejskiemu udało się odpowiednio wyważyć obecne uregulowania i niezbędne reformy. Nowe przepisy:

• stwarzają równe warunki konkurencji wszystkim podmiotom – niezależnie od usługi i platformy – z punktu widzenia ochrony widzów. Użytkownicy będą chronieni tak samo, bez względu na to, czy oglądają film w telewizji czy wideo na żądanie.
• jednoznacznie zobowiązują platformy udostępniania plików wideo do lepszej ochrony dzieci i innych użytkowników przed treściami przemocowymi i szkodliwymi oraz mową nienawiści. Państwa członkowskie będą mogły podjąć działania za pośrednictwem krajowych regulatorów audiowizualnych przeciwko podmiotom nierespektującym przepisów.

Ważnym elementem nowych przepisów jest poszerzenie ich zakresu o platformy udostępniania plików wideo i usługi na żądanie, żeby:

• zwiększyć różnorodność kulturową i promować treści europejskie: dostawcy usług na żądanie będą musieli dopilnować, by treści europejskie stanowiły co najmniej 30% katalogu i były odpowiednio eksponowane
• zapewnić środki, które będzie można inwestować w produkcję treści europejskich: państwa członkowskie będą mogły wymagać wkładu finansowego od dostawców usług telewizyjnych i usług na żądanie, w tym z innego państwa członkowskiego, z wyjątkami dla start-upów i małych firm.

Co charakterystyczne, nowe przepisy:

• poprawią współpracę między organami audiowizualnymi państw członkowskich: wzmocnią Europejską Grupę Regulatorów ds. Audiowizualnych Usług Medialnych (ERGA) i określą w prawie UE jej zadania
• zagwarantują elastyczność: państwa członkowskie będą mogły dostosowywać przepisy do warunków krajowych, a nawet – jeśli zechcą – będą mogły je zaostrzyć.

• Proponowana nowelizacja dyrektywy 2010/13/WE
• Proponowana nowelizacja dyrektywy 2010/13/UE (ostateczny tekst kompromisowy)

W Radzie

W maju 2016 r. w ramach strategii jednolitego rynku cyfrowego Komisja zaproponowała Radzie i Parlamentowi Europejskiemu nowelizację dyrektywy. Propozycja była analizowana w Radzie podczas kilku prezydencji, a w listopadzie 2016 r. prezydencja słowacka przedstawiła sprawozdanie z postępu prac.

W maju 2017 r. Rada wypracowała podejście ogólne, ale ministrowie mieli rozbieżne opinie przede wszystkim co do rozszerzenia zakresu dyrektywy na platformy udostępniania plików wideo, przepisów o jurysdykcji oraz promowania utworów europejskich w usługach na żądanie. 8 państw członkowskich nie zgodziło się z podejściem ogólnym, głównie z powodu rozszerzenia zakresu dyrektywy na audiowizualne treści w mediach społecznościowych, 30-procentowego udziału utworów europejskich wymaganego w usługach na żądanie oraz możliwości żądania składek finansowych od niektórych nadawców telewizyjnych.

Ogółem odbyło się 10 rund rozmów trójstronnych. 9. runda z 26 kwietnia 2018 r. przyniosła porozumienie polityczne w sprawie najważniejszych nierozstrzygniętych kwestii, a tym samym utorowała drogę do ostatecznego porozumienia, które zapadło podczas ostatniej rundy trójstronnej 6 czerwca 2018 r.

13 czerwca Coreper potwierdził ostateczne kompromisowe brzmienie tekstu. Tekst został przekazany Parlamentowi Europejskiemu do zatwierdzenia i przyjęcia w pierwszym czytaniu,

a 6 listopada 2018 r. Rada przyjęła dyrektywę.

Kontekst

Obecna unijna dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych koordynuje na szczeblu UE krajowe ustawodawstwo, któremu podlegają wszystkie media audiowizualne: tradycyjna telewizja i usługi na żądanie.

Komisja zorganizowała konsultacje publiczne, aby zasięgnąć opinii wszystkich zainteresowanych stron, jak dostosować europejski krajobraz audiowizualny do ery cyfrowej. Konsultacje trwały od lipca do września 2015 r.