Soláthar comhoibríoch cosanta

Cén fáth a bhfuil gá le soláthar comhoibríoch?

Tá comhar idir na Ballstáit maidir le soláthar cosanta ríthábhachtach chun dul i ngleic le hilroinnt mhargaí cosanta na hEorpa agus le dúbailt neamhriachtanach na gcumas, an eagrúcháin agus an chaiteachais.

Tagraíonn soláthar comhoibríoch don chleachtas ina gceannaíonn dhá Bhallstát nó níos mó earraí nó seirbhísí go comhpháirteach chun an méid seo a leanas a bhaint amach:

• caiteachas poiblí níos éifeachtúla
• coigilteas costais
• dlúthpháirtíocht mhéadaithe
• Idir-inoibritheacht fheabhsaithe

Cuidíonn soláthar comhoibríoch le barainneachtaí scála nósanna imeachta soláthair na mBallstát a mhéadú, rud a fhágann go mbeidh bonn teicneolaíoch agus tionsclaíoch na hEorpa níos iomaíche agus níos éifeachtúla.

Tá an soláthar cosanta tar éis éirí níos ábhartha fós le déanaí tar éis staid slándála na hEorpa a bheith athraithe ó bhonn, tar éis ionsaí míleata na Rúise ar an Úcráin.

Tacaíonn an tAontas le comhar idir na ballstáit maidir le soláthar cosanta trí roinnt tionscnaimh ar a n-áirítear:

• Gníomhaíocht Slándála don Eoraip
• An Clár um an Tionscal Cosanta Eorpach
• ionstraim um an tionscal cosanta a threisiú trí sholáthar comhoibríoch
• An treoir maidir le soláthar cosanta

Gníomhaíocht Slándála don Eoraip

Tríd an ionstraim um Ghníomhaíocht Slándála don Eoraip (SAFE), tá cúnamh airgeadais á chur ar fáil ag an Aontas i bhfoirm iasachtaí ar fiú suas le €150 billiún iad. Is é is aidhm don chúnamh cabhrú le Ballstáit an Aontais méaduithe tapa suntasacha a dhéanamh ar a n-infheistíochtaí cosanta trí sholáthar comhoibríoch.

Tháinig an rialachán lena mbunaítear ionstraim SAFE i bhfeidhm an 29 Bealtaine 2025.

Is é an chéad cholún é den Phlean ReArm Europe/Ullmhacht 2030 a chuir an Coimisiún Eorpach i láthair i mí an Mhárta 2025.

An Clár um an Tionscal Cosanta Eorpach

An 8 Nollaig 2025, ghlac an Chomhairle an Clár um an Tionscal Cosanta Eorpach (EDIP). Trí EDIP, tá €1.5 billiún á chur ar fáil ag an Aontas i bhfoirm deontas chun borradh a chur faoi ullmhacht cosanta na hEorpa don tréimhse 2025-2027.

Is é an tAontas Eorpach a mhaoiníonn EDIP trína bhuiséad fadtéarmach (an creat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027). Tá soláthar comhoibríoch ar cheann de cholúin EDIP.

• An Clár Eorpach Forbartha Tionscal i réimse na Cosanta: formheas deiridh tugtha ag an gComhairle (preaseisiúint, an 8 Nollaig 2025)

Tionscal na cosanta a threisiú trí sholáthar comhoibríoch

An 19 Deireadh Fómhair 2023, tháinig an rialachán lena mbunaítear ionstraim chun tionscal cosanta na hEorpa a threisiú trí sholáthar comhoibríoch (EDIRPA) i bhfeidhm.

Leis an ionstraim nua sin, dreasaítear na Ballstáit chun táirgí cosanta a sholáthar go comhpháirteach agus is fiú €300 milliún í.

Is é an tAontas Eorpach a mhaoiníonn EDIRPA trína bhuiséad fadtéarmach (creat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027).

Leagann an Rialachán amach coinníollacha soiléire chun a chinntiú go mbainfidh tionscal cosanta na hEorpa tairbhe as an ionstraim. Mar shampla, conraitheoirí agus fochonraitheoirí:

• ní mór dóibh a bheith bunaithe agus a struchtúir bainistíochta feidhmiúcháin a bheith acu san Aontas nó i dtír chomhlachaithe (an Íoslainn, Lichtinstéin nó an Iorua)
• ní fhéadfaidh tríú tír neamhchomhlachaithe iad a rialú

Ag an am céanna, ní mór 65% ar a laghad de chomhpháirteanna na dtáirgí deiridh a bheith de thionscnamh an Aontais nó de thionscnamh tír chomhlachaithe, agus ní fhéadfaidh na Ballstáit ach táirgí a sholáthar nach bhfuil faoi réir aon srianta ó thríú tíortha neamhchomhlachaithe a chuirfeadh teorainn ar chumas a n-úsáid.

• Cead tugtha ag an gComhairle do na rialacha nua chun borradh a chur faoin soláthar comhoibríoch i dtionscal cosanta an Aontais (preaseisiúint, an 9 Deireadh Fómhair 2023)

An treoir maidir le soláthar cosanta

Tháinig treoir an Aontais maidir le cosaint agus soláthar slándála íogair i bhfeidhm an 14 Iúil 2009.

Leagtar amach sa treoir rialacha Eorpacha maidir le hairm, muinisin agus ábhair chogaidh a sholáthar, chomh maith le hoibreacha agus seirbhísí gaolmhara, chun críoch cosanta. Leagtar amach ann freisin rialacha maidir le soláthairtí, oibreacha agus seirbhísí íogaire a sholáthar chun críoch slándála.

Na rialacha:

• a chuirtear in oiriúint do shainiúlachtaí an tsoláthair cosanta
• trédhearcacht agus oscailteacht i margaí cosanta idir tíortha an Aontais a fheabhsú
• a chinntiú go gcosnaítear leasanna slándála tíortha aonair

• Soláthar cosanta (an Coimisiún Eorpach)
• Treoir maidir le cosaint agus soláthar slándála íogair (Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh)

Féach freisin

• Soláthar cosanta (an Coimisiún Eorpach)
• Treoir maidir le cosaint agus soláthar slándála íogair (Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh)