Προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης

Ελαχιστοποίηση της αποψίλωσης και της υποβάθμισης των δασών

Η ΕΕ καθιέρωσε κανόνες για να ελαχιστοποιήσει την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών που συνδέονται με την κατανάλωση ορισμένων αγαθών από την ΕΕ. Ο κανονισμός της ΕΕ για τα προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης (2023/1115) διασφαλίζει ότι τα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ ή εξάγονται από αυτήν είναι μηδενικής αποψίλωσης και δεν προέρχονται από εκτάσεις που έχουν πρόσφατα αποψιλωθεί ή υποβαθμιστεί.

Αυτό το νομοθέτημα είναι το πρώτο του είδους του παγκοσμίως. Τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2023 και θα εφαρμόζεται από τις 30 Δεκεμβρίου 2026 για όλους τους φορείς εκμετάλλευσης και από τις 30 Ιουνίου 2027 για τους πολύ μικρούς και μικρούς φορείς εκμετάλλευσης.

Χωρίς αυτούς τους κανόνες, η ΕΕ θα μπορούσε να προκαλεί αποψίλωση των δασών άνω των 248.000 εκταρίων ετησίως —έκταση σχεδόν ίση με το Λουξεμβούργο.

Επίσης, οι κανόνες:

• αντιμετωπίζουν την παράνομη υλοτομία
• προστατεύουν την βιοποικιλότητα και την ικανότητα των δασών να δεσμεύουν το CO2

πάνω από

Ποια εμπορεύματα και προϊόντα καλύπτονται;

Οι κανόνες εφαρμόζονται στα παρακάτω κύρια εμπορεύματα και σε πολλά από τα παράγωγα προϊόντα τους:

• βοοειδή, κακάο, καφές, φοινικέλαιο, καουτσούκ, σόγια και ξύλο
• προϊόντα που φτιάχνονται από τα παραπάνω, όπως σοκολάτα, έπιπλα, χαρτί εκτύπωσης και επιλεγμένα παράγωγα με βάση το φοινικέλαιο (που χρησιμοποιούνται, για παράδειγμα, ως συστατικά σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας)

Ποιο από τα προϊόντα προκαλεί τη μεγαλύτερη αποψίλωση των δασών που να συνδέεται με την ΕΕ;

Πώς λειτουργούν οι κανόνες;

Όλοι οι έμποροι που διαθέτουν τα απαριθμούμενα εμπορεύματα στην αγορά της ΕΕ, τα καθιστούν διαθέσιμα ή τα εξάγουν από την αγορά της ΕΕ πρέπει να τηρούν υποχρεωτικούς κανόνες δέουσας επιμέλειας.

Πρέπει να ανιχνεύουν τα προϊόντα που πωλούν στο γεωτεμάχιο όπου παρήχθησαν, χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες και συντεταγμένες GPS. Αυτό βοηθά να αποδειχθεί ότι τα προϊόντα δεν προέρχονται από αποψιλωμένες ή υποβαθμισμένες εκτάσεις. Ένα ψηφιακό σύστημα παρέχει στις αρχές πληροφορίες σχετικά με την προέλευση των προϊόντων.

Ένα σύστημα συγκριτικής αξιολόγησης δίνει σε κάθε χώρα εντός και εκτός της ΕΕ ένα επίπεδο κινδύνου για αποψίλωση και υποβάθμιση των δασών. Η κατηγορία κινδύνου χρησιμοποιείται για τον καθορισμό του επιπέδου των ειδικών υποχρεώσεων για τους φορείς εκμετάλλευσης και τις αρχές των κρατών μελών όσον αφορά τη διενέργεια επιθεωρήσεων και ελέγχων.

Οι κανόνες λαμβάνουν υπόψη την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων που σχετίζονται με την αποψίλωση των δασών. Περιλαμβάνουν επίσης διατάξεις σχετικά με κυρώσεις για τους εμπόρους που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες, στηρίζουν δε την ενισχυμένη συνεργασία με τις χώρες εταίρους.

Νομοθετικό πλαίσιο

Ο κανονισμός για τα προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης ισχύει από τον Ιούνιο του 2023. Έκτοτε, απλουστεύθηκε και η εφαρμογή του αναβλήθηκε για τις 30 Ιουνίου 2027 για τους πολύ μικρούς και μικρούς φορείς εκμετάλλευσης και για τις 30 Δεκεμβρίου 2026 για όλους τους άλλους.

Η στοχευμένη αυτή αναθεώρηση ανταποκρίθηκε σε ανησυχίες που εξέφρασαν χώρες της ΕΕ και ενδιαφερόμενοι φορείς σχετικά με τον διοικητικό φόρτο και την ετοιμότητα του συστήματος ΤΠ, ενώ παράλληλα διαφυλάσσει πλήρως τον στόχο του κανονισμού για την πρόληψη της αποψίλωσης και της υποβάθμισης των δασών που συνδέονται με προϊόντα τα οποία διατίθενται στην αγορά της ΕΕ.

• Αποψίλωση των δασών: Πράσινο φως από το Συμβούλιο για στοχευμένη αναθεώρηση με σκοπό την απλούστευση και την αναβολή του κανονισμού (δελτίο Τύπου, 18 Δεκεμβρίου 2025)
• Νομοθεσία της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών: Μετάθεση της εφαρμογής της κατά ένα έτος από το Συμβούλιο (δελτίο Τύπου, 18 Δεκεμβρίου 2024)
• Νομοθεσία της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών: Συμφωνία Συμβουλίου – Κοινοβουλίου για στοχευμένη αναθεώρηση (Δελτίο Τύπου, 4 Δεκεμβρίου 2025)
• Αποψίλωση των δασών: Το Συμβούλιο είναι έτοιμο να αρχίσει συνομιλίες με το Κοινοβούλιο σχετικά με στοχευμένη αναθεώρηση του κανονισμού (δελτίο Τύπου, 19 Νοεμβρίου 2025)
• Κανονισμός για τα προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Εφαρμογή του κανονισμού για τα προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Η κατάσταση της αποψίλωσης των δασών παγκοσμίως

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Παγκόσμιων Πόρων, κάθε λεπτό ο κόσμος χάνει έκταση δάσους ίση με 10 γήπεδα ποδοσφαίρου.

Ο κύριος λόγος είναι η επέκταση της γεωργικής γης. Καθώς οι πληθυσμοί αυξάνονται και η ζήτηση τροφίμων αυξάνεται, «εκκαθαρίζονται» περισσότερα δάση για να δημιουργηθεί καλλιεργήσιμη γη και να αυξηθεί η γεωργική παραγωγικότητα. Η παραγωγή προϊόντων όπως το φοινικέλαιο και η σόγια έχει υψηλό κόστος για τα δάση και το περιβάλλον.

Παγκόσμια απώλεια δασών από το 1990 (σε εκατομμύρια εκτάρια)

Γιατί θα πρέπει να προστατεύονται τα δάση

Τα δάση καλύπτουν το 30 % της χερσαίας έκτασης της Γης. Προσφέρουν πολλά οφέλη που είναι ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη υγεία και ευεξία, καθώς και για το περιβάλλον. Τα δάση είναι παράδεισοι βιοποικιλότητας που φιλοξενούν τα περισσότερα χερσαία είδη ζώων, φυτών και μυκήτων στον κόσμο.

Ως ισχυρές καταβόθρες άνθρακα, τα δάση παίζουν επίσης καίριο ρόλο στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. Απορροφούν αέρια του θερμοκηπίου και συμβάλλουν στη ρύθμιση του κλίματος.

Δείτε επίσης: