Ψηφιακό μέλλον για την Ευρώπη

Η ψηφιακή μετάβαση στην ΕΕ

Οι ψηφιακές τεχνολογίες αλλάζουν τη ζωή των ανθρώπων — από τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε μέχρι τον τρόπο με τον οποίο ζούμε και εργαζόμαστε. Η ψηφιοποίηση μπορεί να παρέχει λύσεις για πολλές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν η Ευρώπη και οι Ευρωπαίοι και προσφέρει ευκαιρίες όπως:

• δημιουργία θέσεων εργασίας
• προώθηση της εκπαίδευσης
• τόνωση της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας
• καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και διευκόλυνση της πράσινης μετάβασης

Στην εποχή μετά την πανδημία COVID-19, η ψηφιοποίηση αποτελεί βασική συνιστώσα τόσο για την οικονομική ανάκαμψη όσο και για την ανθεκτικότητα των τομέων της υγείας και της περίθαλψης στην Ευρώπη. Η ψηφιοποίηση έδωσε στην ΕΕ περαιτέρω ώθηση για την επιτάχυνση της τεχνολογικής μετάβασης, με την ενίσχυση της ηλεκτρονικής υγείας (eHealth) και την προώθηση τεχνολογιών γενικής εφαρμογής, όπως το υπολογιστικό νέφος, οι κβαντικές τεχνολογίες και η υπολογιστική υψηλών επιδόσεων.

Για να είναι οι κοινωνίες και οι οικονομίες μας έτοιμες για την ψηφιακή εποχή, η ΕΕ έχει δεσμευτεί να δημιουργήσει έναν ασφαλή ψηφιακό χώρο για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, ο οποίος θα είναι συμπεριληπτικός και προσβάσιμος για όλους. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να δημιουργηθούν οι συνθήκες για έναν ψηφιακό μετασχηματισμό που διαφυλάσσει τις αξίες της ΕΕ και προστατεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ασφάλεια των πολιτών, ενώ παράλληλα ενισχύει την ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης.

Η «Πορεία προς τηνψηφιακή δεκαετία» είναι το πρόγραμμα πολιτικής της ΕΕ για τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Θέτει συγκεκριμένους ψηφιακούς στόχους και ορόσημα που πρέπει να επιτευχθούν έως το 2030. Το πρόγραμμα δίνει προτεραιότητα στις ψηφιακές δεξιότητες και την ψηφιακή εκπαίδευση και διαρθρώνεται γύρω από τέσσερις άξονες: δεξιότητες, επιχειρήσεις, κυβέρνηση και υποδομές.

• Ψηφιακή δεκαετία της Ευρώπης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Βιντεοδιάσκεψη των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 25-26 Μαρτίου 2021
• Σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη

Βασικοί τομείς πολιτικής της ψηφιακής στρατηγικής της ΕΕ

Η ΕΕ επεξεργάζεται διάφορες πολιτικές για την υλοποίηση του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Ψηφιακή δεκαετία

Τον Μάρτιο του 2021 η Επιτροπή παρουσίασε την Ψηφιακή Πυξίδα, η οποία καθορίζει ένα όραμα και στόχους για την προώθηση της ψηφιοποίησης στην ΕΕ έως το 2030. Η στρατηγική περιλαμβάνει πρόταση απόφασης για τη θέσπιση του προγράμματος πολιτικής «Πορεία προς την ψηφιακή δεκαετία», το οποίο δημιουργεί το πλαίσιο διακυβέρνησης για την επίτευξη των ψηφιακών στόχων για το 2030.

Το Συμβούλιο ενέκρινε το πρόγραμμα στις 8 Δεκεμβρίου 2022.

• Ψηφιακή μετάβαση: Πώς διαμορφώνεται το ψηφιακό μέλλον της ΕΕ
• «Πορεία προς την ψηφιακή δεκαετία»: Το Συμβούλιο εγκρίνει βασικό πρόγραμμα πολιτικής για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ΕΕ (δελτίο Τύπου, 8 Δεκεμβρίου 2022)

Ευρωπαϊκή διακήρυξη σχετικά με τα ψηφιακά δικαιώματα και τις ψηφιακές αρχές

Η Επιτροπή, στο πλαίσιο της Ψηφιακής Πυξίδας, επιθυμεί να εκδοθεί μια ευρωπαϊκή διακήρυξη σχετικά με τα ψηφιακά δικαιώματα και τις ψηφιακές αρχές. Στόχος της διακήρυξης είναι να καθοριστούν τα δικαιώματα των πολιτών στον ψηφιακό χώρο και να αναπτυχθεί ένα πλαίσιο αρχών τις οποίες η ΕΕ και τα κράτη μέλη συμφωνούν να τηρούν στον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Τον Δεκέμβριο του 2021 η πρόταση της Επιτροπής αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης των υπουργών της ΕΕ. Εξέφρασαν τη σθεναρή υποστήριξή τους για τη διακήρυξη, η οποία θα καταστήσει σαφές ότι τα ίδια θεμελιώδη δικαιώματα ισχύουν εξίσου στο διαδίκτυο όσο και εκτός διαδικτύου.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των τριών θεσμικών οργάνων της ΕΕ σχετικά με τη διακήρυξη ολοκληρώθηκαν στις 14 Νοεμβρίου 2022. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη διακήρυξη στις 5 Δεκεμβρίου 2022.

Στις 20 Οκτωβρίου 2023 το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την ψηφιακή ενδυνάμωση για την προστασία και την επιβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ψηφιακή εποχή.

• Ευρωπαϊκή διακήρυξη σχετικά με τα ψηφιακά δικαιώματα και τις ψηφιακές αρχές (γενικές πληροφορίες)
• Συμβούλιο Μεταφορών, Τηλεπικοινωνιών και Ενέργειας (Τηλεπικοινωνίες), 3 Δεκεμβρίου 2021
• Η ψηφιακή δεκαετία της Ευρώπης: ψηφιακοί στόχοι για το 2030 (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Διακήρυξη σχετικά με τα ψηφιακά δικαιώματα και τις ψηφιακές αρχές: Οι αξίες και οι πολίτες της ΕΕ στο επίκεντρο του ψηφιακού μετασχηματισμού (δελτίο Τύπου, 14 Νοεμβρίου 2022)
• Καθορισμός του οράματος του Συμβουλίου για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στον ψηφιακό κόσμο (δελτίο Τύπου, 20 Οκτωβρίου 2023)

Ψηφιακές υπηρεσίες

Οι επιγραμμικές πλατφόρμες είναι σημαντικό μέρος της ψηφιακής αγοράς και οικονομίας της ΕΕ. Τα κράτη μέλη της ΕΕ αναγνωρίζουν την ανάγκη να ενισχυθούν, να εκσυγχρονιστούν και να αποσαφηνιστούν οι κανόνες για τις ψηφιακές υπηρεσίες με σκοπό:

• να κατοχυρωθεί η ασφάλεια των χρηστών στο διαδίκτυο
• να δοθεί η δυνατότητα στις καινοτόμες ψηφιακές επιχειρήσεις να αναπτυχθούν

Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για τις ψηφιακές υπηρεσίες έχει παραμείνει αμετάβλητο από την έκδοση της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο το 2000. Εν τω μεταξύ, οι ψηφιακές τεχνολογίες, τα επιχειρηματικά μοντέλα και οι υπηρεσίες έχουν αλλάξει με πρωτόγνωρη ταχύτητα.

Η δέσμη μέτρων για τις ψηφιακές υπηρεσίες αποτελεί την απάντηση της ΕΕ στην ανάγκη ρύθμισης του ψηφιακού χώρου. Οι δύο νομοθετικές πράξεις που περιέχει αποσκοπούν στον καθορισμό μέτρων για την προστασία των χρηστών, στηρίζοντας παράλληλα την καινοτομία στην ψηφιακή οικονομία.

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA) καθορίζει νέους κανόνες για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ στο διαδίκτυο. Τέθηκε σε ισχύ στις 16 Νοεμβρίου 2022.

Η πράξη για τις ψηφιακές αγορές (DMA) δημιουργεί ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις της ΕΕ μέσω κανονιστικού πλαισίου για τους τεχνολογικούς κολοσσούς. Τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 2022.

• Πράξη για τις ψηφιακές αγορές (γενικές πληροφορίες)
• Πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (γενικές πληροφορίες)
• Δέσμη νομοθετικών μέτρων για τις ψηφιακές υπηρεσίες (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Πράξη για τις ψηφιακές αγορές (ενημερωτικό γράφημα)

Οικονομία των δεδομένων

Με την ανάπτυξη της τεχνολογίας αυξάνεται ο αριθμός των διαθέσιμων δεδομένων. Το Συμβούλιο έχει ως στόχο να δημιουργήσει μια ενιαία αγορά δεδομένων, σύμφωνα με τις κοινές αξίες της ΕΕ, για μεγαλύτερη ανταλλαγή και επαναχρησιμοποίηση δεδομένων σε όλους τους τομείς και διασυνοριακά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μια στρατηγική για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, η οποία θα διευκολύνει τον ψηφιακό μετασχηματισμό κατά την επόμενη πενταετία. Κατά την έκτακτη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Οκτώβριο του 2020, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη στρατηγική, η οποία υποστηρίζει τις παγκόσμιες ψηφιακές φιλοδοξίες της ΕΕ για την οικοδόμηση πραγματικής ευρωπαϊκής ανταγωνιστικής οικονομίας δεδομένων, διασφαλίζοντας παράλληλα τις ευρωπαϊκές αξίες και υψηλό επίπεδο ασφάλειας των δεδομένων, προστασίας των δεδομένων και ιδιωτικότητας.

Μια σημαντική συνιστώσα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τα δεδομένα είναι η πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων (DGA), η οποία έχει στόχο να προωθήσει τη διαθεσιμότητα των δεδομένων για επαναχρησιμοποίηση σε διατομεακό και διασυνοριακό επίπεδο.

Η DGA θα δημιουργήσει ισχυρούς μηχανισμούς ώστε να αυξηθεί η εμπιστοσύνη στις υπηρεσίες διαμεσολάβησης δεδομένων και να προαχθεί ο αλτρουισμός δεδομένων σε ολόκληρη την ΕΕ, παίζοντας παράλληλα κεντρικό ρόλο στη διευκόλυνση και την καθοδήγηση της δημιουργίας κοινών διαλειτουργικών χώρων δεδομένων σε ολόκληρη την ΕΕ σε στρατηγικούς τομείς όπως η ενέργεια, η κινητικότητα και η υγεία.

Το Συμβούλιο ενέκρινε την πράξη για τη διακυβέρνηση των δεδομένων στις 16 Μαΐου 2022.

• Το Συμβούλιο ενέκρινε την πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων (δελτίο Τύπου, 16 Μαΐου 2022)
• Προώθηση της ανταλλαγής δεδομένων: Επίτευξη συμφωνίας της Προεδρίας με το Κοινοβούλιο για την πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων (δελτίο Τύπου, 30 Νοεμβρίου 2021)
• Η ΕΕ φιλοδοξεί να διευκολύνει την ανταλλαγή δεδομένων: Το Συμβούλιο καθορίζει τη θέση του σχετικά με την πράξη για τη διακυβέρνηση των δεδομένων (δελτίο Τύπου, 1η Οκτωβρίου 2021)
• Ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Το Συμβούλιο επεξεργάζεται επίσης κανονισμό για εναρμονισμένους κανόνες σχετικά με τη δίκαιη πρόσβαση σε δεδομένα και τη δίκαιη χρήση τους (πράξη για τα δεδομένα).

Οι κύριοι στόχοι της εν λόγω πρότασης της Επιτροπής για μια πράξη για τα δεδομένα είναι να διασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή της αξίας των δεδομένων μεταξύ των φορέων της οικονομίας των δεδομένων και να ενισχυθεί η πρόσβαση σε δεδομένα και η χρήση τους.

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία επί της πράξης για τα δεδομένα στις 27 Ιουνίου 2023.

• Συμβούλιο Μεταφορών, Τηλεπικοινωνιών και Ενέργειας (Τηλεπικοινωνίες), 3 Ιουνίου 2022

Προκειμένου να επιταχυνθεί η ψηφιακή μετάβαση και η εξυπνότερη κινητικότητα στην ΕΕ, το Συμβούλιο θέσπισε νέο πλαίσιο για την ανάπτυξη των συστημάτων ευφυών μεταφορών (ITS) με την αναθεώρηση της οδηγίας του 2010.

Η αναθεωρημένη οδηγία ITS αποσκοπεί στην επιτάχυνση της διαθεσιμότητας και την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των ψηφιακών δεδομένων που τροφοδοτούν υπηρεσίες, όπως οι πολυτροπικοί προγραμμματιστές ταξιδιών και οι υπηρεσίες πλοήγησης. Αυτό θα επιτρέψει στα οχήματα και τις οδικές υποδομές να επικοινωνούν μεταξύ τους, για παράδειγμα να προειδοποιούν για απρόβλεπτα συμβάντα, όπως η κυκλοφοριακή συμφόρηση. Η νέα οδηγία εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 23 Οκτωβρίου 2023.

• Θέσπιση από το Συμβούλιο νέου πλαισίου για την ενίσχυση της ανάπτυξης των συστημάτων ευφυών μεταφορών (δελτίο Τύπου, 23 Οκτωβρίου 2023)

Φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας

Οι ψηφιακές υπηρεσίες αποτελούν ολοένα και μεγαλύτερη πρόκληση για τα υφιστάμενα φορολογικά συστήματα. Οι ισχύοντες κανόνες που διέπουν θέματα διεθνούς φορολογίας είναι σχεδιασμένοι για εφαρμογή σε επιχειρήσεις με φυσική παρουσία σε μια δεδομένη χώρα. Ως αποτέλεσμα, τα κέρδη που προκύπτουν από ψηφιακές δραστηριότητες συχνά δεν φορολογούνται στη χώρα στην οποία παράγονται αυτά τα κέρδη.

Επί του παρόντος συνεχίζονται οι εργασίες για την προσαρμογή των φορολογικών συστημάτων των κρατών μελών στην ψηφιακή εποχή. Η ΕΕ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαδικασία αυτή, ιδίως στο πλαίσιο των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), επιδιώκοντας μια μακροπρόθεσμη λύση βασισμένη σε παγκόσμια συναίνεση. Ωστόσο, το Συμβούλιο είναι έτοιμο να εξετάσει πιθανές λύσεις σε επίπεδο ΕΕ αν δεν υπάρξει προοπτική για παγκόσμια λύση.

• Φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας

Τεχνητή νοημοσύνη

Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) μπορεί να συμβάλει σε μια πιο καινοτόμα, αποδοτική, βιώσιμη και ανταγωνιστική οικονομία, βελτιώνοντας παράλληλα την ασφάλεια, την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη των πολιτών. Στηρίζει επίσης την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Ενώ υποστηρίζει την ανάπτυξη τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης, το Συμβούλιο αναγνωρίζει τους δυνητικούς κινδύνους και ενθαρρύνει τη δεοντολογική και ανθρωποκεντρική προσέγγιση της τεχνολογίας αυτής.

Τον Οκτώβριο του 2020, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή:

• να προτείνει τρόπους για την αύξηση των ευρωπαϊκών και των εθνικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στην έρευνα, την καινοτομία και την ανάπτυξη στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης
• να εξασφαλίσει καλύτερο συντονισμό και περισσότερα δίκτυα και συνέργειες μεταξύ των ευρωπαϊκών ερευνητικών κέντρων με βάση την αριστεία
• να παράσχει σαφή, αντικειμενικό ορισμό των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου

Τον Απρίλιο του 2021 η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση κανονισμού για την εναρμόνιση των κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη) και ένα συντονισμένο σχέδιο που περιλαμβάνει σύνολο κοινών δράσεων για την Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Με αυτήν τη δέσμη κανόνων επιδιώκεται να τονωθεί η εμπιστοσύνη στην τεχνητή νοημοσύνη και να προαχθεί η ανάπτυξη και η επικαιροποίηση της τεχνολογίας ΤΝ.

Το Συμβούλιο συζήτησε την προτεινόμενη πράξη τον Οκτώβριο του 2021, τονίζοντας, αφενός, τα σημαντικά κοινωνικά και οικονομικά οφέλη που μπορεί να αποφέρει η τεχνητή νοημοσύνη σε ευρύ φάσμα τομέων και, αφετέρου, την ανάγκη προστασίας της ιδιωτικής ζωής και κατοχύρωσης της ασφάλειας και της προστασίας.

Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με τους νέους κανόνες για την τεχνητή νοημοσύνη στις 6 Δεκεμβρίου 2022.

• Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη
• Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη: Το Συμβούλιο ζητεί την προώθηση ασφαλών συστημάτων ΤΝ που σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα (δελτίο Τύπου, 6 Δεκεμβρίου 2022)
• Ασφαλής, νόμιμη και αξιόπιστη ΤΝ (αφιέρωμα)

Κατόπιν διαπραγματεύσεων που διήρκεσαν επί μήνες και τριήμερων μαραθώνιων συνομιλιών, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία επί του κανονισμού στις 9 Δεκεμβρίου 2023.

Το τελικό κείμενο εγκρίθηκε επίσημα τόσο από το Κοινοβούλιο όσο και από το Συμβούλιο, ως συννομοθέτες της ΕΕ, στις 23 Απριλίου και στις 21 Μαΐου 2024, αντίστοιχα. Ο κανονισμός για την ΤΝ θα αρχίσει να ισχύει το 2026.

• Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ): Τελικό πράσινο φως του Συμβουλίου στους πρώτους κανόνες για την ΤΝ παγκοσμίως (δελτίο Τύπου, 21 Μαΐου 2024)
• Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη: Συμβούλιο και Κοινοβούλιο καταλήγουν σε συμφωνία για τους πρώτους κανόνες παγκοσμίως όσον αφορά την ΤΝ (δελτίο Τύπου, 9 Δεκεμβρίου 2023)

Περισσότερες θέσεις εργασίας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης

60 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας θα μπορούσαν να δημιουργηθούν παγκοσμίως στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής έως το 2025.

Συνδεσιμότητα

Η πανδημία της COVID-19 απέδειξε την ανάγκη για ταχεία και καθολική συνδεσιμότητα σε ολόκληρη την ΕΕ, ούτως ώστε να παρέχεται πρόσβαση στην ψηφιακή τεχνολογία σε όλους τους Ευρωπαίους. Η ΕΕ έχει θέσει στόχους συνδεσιμότητας για το 2025, στους οποίους περιλαμβάνονται οι εξής:

• συνδεσιμότητα Gigabit για όλους τους κύριους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες
• αδιάλειπτη κάλυψη 5G για όλες τις αστικές περιοχές και τις μείζονες επίγειες διαδρομές μεταφορών
• πρόσβαση σε συνδεσιμότητα που προσφέρει τουλάχιστον 100 Mbps για όλα τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά

Γενικός στόχος της ΕΕ είναι η εκπόνηση εναρμονισμένων κανόνων για τις υπηρεσίες συνδεσιμότητας στην ΕΕ. Ορισμένες δράσεις που έχουν ήδη υλοποιηθεί είναι οι εξής:

• υποστήριξη ασύρματων δικτύων όπως το 5G
• κατάργηση των τελών περιαγωγής στην ΕΕ

Τον Απρίλιο του 2022 η ΕΕ θέσπισε αναθεωρημένους κανόνες για την περιαγωγή στην ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι οι πολίτες θα συνεχίσουν να πραγματοποιούν κλήσεις, να στέλνουν γραπτά μηνύματα και να σερφάρουν στο διαδίκτυο ενώ ταξιδεύουν σε άλλες χώρες της ΕΕ χωρίς πρόσθετα τέλη. Οι νέοι κανόνες θα ισχύουν έως το 2032.

• Πράσινο φως του Συμβουλίου για συνέχιση της περιαγωγής χωρίς πρόσθετα τέλη (δελτίο Τύπου, 4 Απριλίου 2022)
• Συνδεσιμότητα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Κυβερνοασφάλεια

Καθώς οι απειλές και τα εγκλήματα στον κυβερνοχώρο αυξάνονται σε αριθμό και πολυπλοκότητα, η ΕΕ επιδιώκει να βελτιώσει τις ικανότητες αντίδρασής της και να διαφυλάξει την ακεραιότητα, την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των ψηφιακών υποδομών, δικτύων επικοινωνιών και υπηρεσιών. Μια δυναμικότερη αντίδραση στον τομέα της κυβερνοασφάλειας μπορεί να εξασφαλίσει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην ψηφιακή τεχνολογία και να διαφυλάξει τον ασφαλή, ανοικτό και προστατευμένο κυβερνοχώρο. Κατά το έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου του 2020, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ ζήτησαν να ενισχυθεί η ικανότητα της ΕΕ να αυτοπροστατεύεται από απειλές στον κυβερνοχώρο, να παρέχει ασφαλές περιβάλλον επικοινωνίας, ιδίως μέσω κβαντικής κρυπτογράφησης, και να διασφαλίζει την πρόσβαση σε δεδομένα για δικαστικούς σκοπούς και για σκοπούς επιβολής του νόμου.

• Κυβερνοασφάλεια

Καθώς όλο και περισσότεροι εγκληματίες χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να σχεδιάζουν και να διαπράττουν αδικήματα, οι αρχές στηρίζονται όλο και περισσότερο στα ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία για την καταπολέμηση του εγκλήματος. Η ΕΕ μελετά επί του παρόντος νέους κανόνες για τη διευκόλυνση και την επιτάχυνση της πρόσβασης σε ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία.

• Καλύτερη πρόσβαση σε ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία για την καταπολέμηση του εγκλήματος

Ευρωπαϊκή ψηφιακή ταυτοποίηση (eID)

Τον Οκτώβριο του 2020, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε να αναπτυχθεί ένα πανενωσιακό πλαίσιο για ασφαλή δημόσια ηλεκτρονική ταυτοποίηση (eID), συμπεριλαμβανομένων διαλειτουργικών ψηφιακών υπογραφών, που θα παρέχει στα άτομα τον έλεγχο της διαδικτυακής ταυτότητας και των δεδομένων τους, καθώς και πρόσβαση σε δημόσιες, ιδιωτικές και διασυνοριακές ψηφιακές υπηρεσίες.

Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση κανονισμού για την ευρωπαϊκή ηλεκτρονική ταυτοποίηση (eID) τον Ιούνιο του 2021. Η πρόταση περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας εφαρμογής ευρωπαϊκού ψηφιακού πορτοφολιού που θα επιτρέπει την ασφαλή αποθήκευση, διαχείριση και ανταλλαγή εγγράφων.

Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του για τις διαπραγματεύσεις σχετικά με την ευρωπαϊκή ηλεκτρονική ταυτοποίηση στις 6 Δεκεμβρίου 2022. Το Συμβούλιο επιθυμεί να διασφαλίσει ότι το ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι είναι εξαιρετικά ασφαλές, σέβεται το δικαίωμα προστασίας των δεδομένων και είναι δωρεάν για όλους.

Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο συμφώνησαν επί του κανονισμού για την ευρωπαϊκή ψηφιακή ταυτότητα (eID) στις 29 Ιουνίου 2023.

• Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο κατέληξαν σε συμφωνία για την ευρωπαϊκή ψηφιακή ταυτότητα (eID) (δελτίο Τύπου, 29 Ιουνίου 2023)
• Ασφαλής ψηφιακή ταυτότητα για όλους

Ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης

Η περαιτέρω ψηφιοποίηση των δικαστικών συστημάτων των κρατών μελών μπορεί να βελτιώσει την πρόσβαση των πολιτών και των επιχειρήσεων στη δικαιοσύνη και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των δικαστικών διαδικασιών.

Ορισμένες χώρες της ΕΕ έχουν ήδη αρχίσει να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία στον τομέα της δικαιοσύνης, για παράδειγμα:

• διενέργεια ψηφιακών δικαστικών διαδικασιών
• ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ διαδίκων
• ηλεκτρονική διαβίβαση εγγράφων
• πραγματοποίηση διασκέψεων με οπτικοακουστικά μέσα

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να χρησιμοποιούν εκτενέστερα τα ψηφιακά εργαλεία για τις δικαστικές διαδικασίες, χωρίς να υπονομεύονται θεμελιώδεις αρχές όπως η ανεξαρτησία και η αμεροληψία των δικαστηρίων.

Στις 8 Δεκεμβρίου 2023, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό για την ψηφιοποίηση της διασυνοριακής δικαστικής συνεργασίας και της πρόσβασης στη δικαιοσύνη, καθώς και συνοδευτική οδηγία που θα διευκολύνει την ηλεκτρονική επικοινωνία στο πλαίσιο διαδικασιών διασυνοριακής δικαστικής συνεργασίας σε αστικές, εμπορικές και ποινικές υποθέσεις.

Εξάλλου, οι υπουργοί Δικαιοσύνης της ΕΕ ενέκριναν προσφάτως στρατηγική για την ηλεκτρονική δικαιοσύνη για την περίοδο 2024-2028. Η στρατηγική θα παράσχει καθοδήγηση στα κράτη μέλη για την εφαρμογή ποικίλων νομοθετικών και μη νομοθετικών πρωτοβουλιών που επιδιώκουν συνδυαστικά να επιταχύνουν τη διαδικασία ψηφιοποίησης και τη χρήση ψηφιακών υπηρεσιών στον τομέα της δικαιοσύνης.

• Η Προεδρία του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταλήγουν σε προσωρινή συμφωνία για τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών σε υποθέσεις τρομοκρατίας (δελτίο Τύπου, 14 Δεκεμβρίου 2022)
• Ψηφιακή δικαιοσύνη: Το Συμβούλιο ενέκρινε διαπραγματευτικές εντολές σχετικά με δύο προτάσεις να ψηφιοποιηθούν η δικαστική συνεργασία και η πρόσβαση στη δικαιοσύνη (δελτίο Τύπου, 9 Δεκεμβρίου 2022)
• Το Συμβούλιο θεσπίζει νέους κανόνες για τον εκσυγχρονισμό της δικαστικής συνεργασίας (δελτίο Τύπου, 4 Νοεμβρίου 2020)
• Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα για τη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη μέσω της ψηφιοποίησης (δελτίο Τύπου, 13 Οκτωβρίου 2020)
• Σημαντικό βήμα της ΕΕ προς την ψηφιοποίηση των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης (δελτίο Τύπου, 8 Δεκεμβρίου 2023)

Ψηφιακή ανταλλαγή πληροφοριών

Προκειμένου να ενισχυθεί η ψηφιακή ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρχών και της Eurojust σε υποθέσεις τρομοκρατίας, η ΕΕ υπέβαλε πρόταση για νέα νομοθεσία τον Δεκέμβριο του 2021.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν στην Eurojust πληροφορίες σχετικά με όλες τις ποινικές έρευνες που αφορούν τρομοκρατικά εγκλήματα αμέσως μετά την παραπομπή των υποθέσεων αυτών στις δικαστικές αρχές. Με την πρόταση:

• δημιουργείται ένα σύγχρονο ψηφιακό σύστημα διαχείρισης υποθέσεων το οποίο αποθηκεύει τις πληροφορίες και καθιστά δυνατή τη διασταύρωσή τους
• παρέχεται στην Eurojust η δυνατότητα να εντοπίζει καλύτερα διασυνδέσεις μεταξύ διακρατικών ερευνών και διώξεων στον τομέα της τρομοκρατίας, και να ενημερώνει προληπτικά τα κράτη μέλη για τις διασυνδέσεις που διαπιστώνονται
• δημιουργείται ασφαλής δίαυλος ψηφιακής επικοινωνίας μεταξύ των κρατών μελών και της Eurojust
• απλουστεύεται η συνεργασία με τις τρίτες χώρες, με τους εισαγγελείς-συνδέσμους που είναι αποσπασμένοι στην Eurojust να αποκτούν πρόσβαση στο σύστημα διαχείρισης υποθέσεων

Στις 18 Σεπτεμβρίου 2023, το Συμβούλιο εξέδωσε το νέο νομοθέτημα.

• Συμβούλιο: Έκδοση νέου νομοθετήματος της ΕΕ για τον εκσυγχρονισμό της δικαστικής συνεργασίας σε υποθέσεις τρομοκρατίας (δελτίο Τύπου, 18 Σεπτεμβρίου 2023)