Ευρωπαϊκή πλατφόρμα κατά της αδήλωτης εργασίας
Στις 9 Απριλίου 2014 η Επιτροπή πρότεινε τη δημιουργία ευρωπαϊκής πλατφόρμας κατά της αδήλωτης εργασίας. Η πλατφόρμα θα προωθήσει τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των κοινωνικών εταίρων και των εθνικών αρχών της ΕΕ που είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, όπως οι υπηρεσίες επιθεώρησης εργασίας και κοινωνικής ασφάλισης.
Οι εν λόγω αρχές και υπηρεσίες θα ανταλλάσσουν πληροφορίες και βέλτιστες πρακτικές για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας. Η πλατφόρμα θα προωθήσει επίσης την κατάρτιση του προσωπικού από τις διάφορες χώρες και θα προσδιορίσει κοινές αρχές για τη διεξαγωγή επιθεωρήσεων.
Η αδήλωτη εργασία σε αριθμούς
- 200 € είναι το ποσό που ξοδεύει κατά μέσο όρο κάθε Ευρωπαίος ετησίως για αδήλωτα αγαθά και υπηρεσίες
- 300 € είναι το διάμεσο ετήσιο εισόδημα από αδήλωτη εργασία
- το 11% των Ευρωπαίων (1 στους 9) δηλώνουν ότι το προηγούμενο έτος αγόρασαν αγαθά ή υπηρεσίες που προέρχονταν από αδήλωτη εργασία
- 15-20% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ είναι το εκτιμώμενο μέγεθος της παραοικονομίας
Πηγή: Έρευνα του Ευρωβαρόμετρου «Η αδήλωτη εργασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση»
Γιατί είναι απαραίτητη η πλατφόρμα;
Ως αδήλωτη εργασία χαρακτηρίζεται κάθε νόμιμη αμειβόμενη δραστηριότητα που δεν δηλώνεται στις δημόσιες αρχές.
Οι αρνητικές συνέπειες της αδήλωτης εργασίας πλήττουν τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις και τις κυβερνήσεις.
Για τους εργαζομένους, η αδήλωτη εργασία σημαίνει:
- χαμηλότερα συνταξιοδοτικά δικαιώματα
- περιορισμένη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη
- κακές εργασιακές συνθήκες
- πιθανή παραβίαση των εργασιακών δικαιωμάτων
Για τις επιχειρήσεις, δημιουργεί αθέμιτο ανταγωνισμό, εφόσον οι εταιρίες που δεν δηλώνουν τους εργαζομένους τους αποκτούν αθέμιτο πλεονέκτημα.
Για τις κυβερνήσεις, συνεπάγεται απώλεια φορολογικών εσόδων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης.
Τα κράτη μέλη έχουν και θα διατηρήσουν την ευθύνη για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας. Η προτεινόμενη πλατφόρμα θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να ανταλλάσσουν πληροφορίες, ιδίως σε διασυνοριακές περιπτώσεις όπου είναι δύσκολο να εντοπιστεί και να τιμωρηθεί η αδήλωτη εργασία.
Η πλατφόρμα έρχεται να καλύψει το κενό που προκαλούσε η απουσία συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ μεταξύ των εθνικών αρχών για την καταπολέμηση της διασυνοριακής αδήλωτης εργασίας.
Πεδίο δράσης
Η πλατφόρμα θα καλύπτει όλες τις μορφές αδήλωτης εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της εικονικής αυτοαπασχόλησης, η οποία χρησιμοποιείται για να αποκρύπτεται η απασχόληση εργαζομένων, ώστε να καταβάλλονται λιγότεροι φόροι και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης
Μέλη της πλατφόρμας
Με την απόφαση δημιουργείται μια πλατφόρμα στην οποία συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη. Η πλατφόρμα είναι φόρουμ για τους επαγγελματίες και όχι όργανο χάραξης πολιτικής.
Κάθε χώρα θα ορίσει έναν ανώτατο εκπρόσωπο, ο οποίος θα επικοινωνεί με όλες τις αρχές που είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας σε εθνικό επίπεδο. Μέλη της πλατφόρμας θα είναι επίσης η Επιτροπή και 4 εκπρόσωποι κοινωνικών εταίρων οργανωμένων σε επίπεδο ΕΕ (2 από επιχειρήσεις και 2 από συνδικαλιστικές οργανώσεις).
Στο έργο της πλατφόρμας θα συμμετέχουν επίσης κοινωνικοί εταίροι από κλάδους με υψηλά ποσοστά αδήλωτης εργασίας και εκπρόσωποι του Eurofound, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA), της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) και των χωρών του ΕΟΧ.
Δράσεις
Οι εργασίες της πλατφόρμας θα καλύπτουν διάφορες πτυχές της αδήλωτης εργασίας που σχετίζονται με το εργατικό δίκαιο, την υγεία και την ασφάλεια, την κοινωνική ασφάλιση και τη φορολογία.
Η πλατφόρμα:
- θα επιτρέπει σε εμπειρογνώμονες από όλη την ΕΕ να ανταλλάσσουν πληροφορίες και βέλτιστες πρακτικές
- θα εξετάζει τα εθνικά και ενωσιακά εργαλεία για την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας
- θα διερευνά νέους τρόπους για την αντιμετώπιση της διασυνοριακής αδήλωτης εργασίας με τη βελτίωση της ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ των εθνικών διοικητικών αρχών και τον καθορισμό κοινών αρχών για τη διεξαγωγή των επιθεωρήσεων
- θα προωθεί κοινά εκπαιδευτικά σεμινάρια και ανταλλαγές προσωπικού
Στο πλαίσιο του Συμβουλίου
Η Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 9 Απριλίου 2014. Η Προεδρία του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία έπειτα από έναν γύρο συνεδριάσεων τριμερούς διαλόγου στις 11 Νοεμβρίου 2015. Στις 20 Νοεμβρίου 2015 η Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων ενέκρινε το συμβιβαστικό κείμενο που προέκυψε από τις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Στις 2 Φεβρουαρίου 2016 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σε πρώτη ανάγνωση την απόφαση σχετικά με τη δημιουργία πλατφόρμας για την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας. Το Συμβούλιο εξέδωσε τυπικά την απόφαση στις 24 Φεβρουαρίου 2016.
Έναρξη ισχύος
Η απόφαση υπογράφτηκε από τους προέδρους και των δύο θεσμικών οργάνων και δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 11 Μαρτίου 2016. Η πλατφόρμα άρχισε να λειτουργεί επισήμως τον Μάιο του 2016.