Europejska platforma przeciwko pracy nierejestrowanej

9 kwietnia 2014 r. Komisja zaproponowała utworzenie europejskiej platformy przeciwko pracy nierejestrowanej. Platforma będzie forum współpracy między Komisją, partnerami społecznymi i organami państw UE do walki z pracą nierejestrowaną (np. inspekcje pracy czy zakłady ubezpieczeń społecznych).

Członkowie będą się wymieniać informacjami i sprawdzonymi rozwiązaniami w walce z pracą nierejestrowaną. Platforma będzie też propagować szkolenie personelu z różnych państw i wypracuje wspólne zasady dokonywania inspekcji.

Praca nierejestrowana w liczbach

• 200 EUR wydaje co roku statystyczny Europejczyk na niezgłoszone towary i usługi
• 300 EUR wynosi mediana rocznych dochodów z pracy nierejestrowanej
• 11% Europejczyków (1 na 9) przyznaje się do kupna w ubiegłym roku towarów lub usług, w których udział miała praca nierejestrowana
• 15% do 20% europejskiego PKB to szacowana wartość szarej strefy.

Źródło: Eurobarometr „Praca nierejestrowana w Unii Europejskiej”

Skąd zmiany?

Praca nierejestrowana to wszelka płatna działalność zgodna z prawem, ale niezgłoszona organom publicznym.

Jej negatywne skutki odczuwają pracownicy, przedsiębiorstwa i rządy.

Dla pracowników praca nierejestrowana oznacza:

• niższe uprawnienia emerytalne
• ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej
• niekorzystne warunki pracy
• potencjalne łamanie praw pracowniczych.

Dla przedsiębiorstw oznacza nieuczciwą konkurencję, ponieważ firmy, które nie rejestrują pracowników, nieuczciwie zyskują przewagę.

Dla rządów oznacza utratę wpływów podatkowych i składek na ubezpieczenie społeczne.

Za walkę z pracą nierejestrowaną są i pozostaną odpowiedzialne państwa członkowskie. Proponowana platforma ułatwi im wymianę informacji, zwłaszcza w sprawach transgranicznych, gdyż trudno w nich identyfikować i penalizować pracę nierejestrowaną.

Platforma wypełni więc lukę: dotąd krajowe organy do walki z transgraniczną pracą nierejestrowaną nie prowadziły współpracy na szczeblu UE.

Zakres działań

Platforma zajmie się wszystkimi formami pracy nierejestrowanej, w tym pozorowanym samozatrudnieniem, które pozwala ukryć zatrudnienie pracownika, a tym samym obniżyć sobie podatki i składki na ubezpieczenie społeczne.

Członkowie platformy

Proponowana platforma zgrupuje wszystkie państwa członkowskie. Będzie forum dla praktyków, a nie organem polityczno-decyzyjnym.

Każde państwo wyznaczy jednego wysokiego rangą przedstawiciela, który będzie łącznikiem wszystkich organów do walki z pracą nierejestrowaną szczebla krajowego. Reprezentowana będzie też Komisja. Ponadto 4 przedstawicieli oddelegują partnerzy społeczni ukonstytuowani na szczeblu UE (2 z ramienia przedsiębiorców i 2 z ramienia związków zawodowych).

Status obserwatora będą mieli partnerzy społeczni z sektorów o dużym nasileniu pracy nierejestrowanej, fundacja Eurofound, Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA), Międzynarodowa Organizacja Pracy oraz państwa EOG.

Działania

Platforma zajmie się pracą nierejestrowaną pod różnym kątem, m.in. od strony prawa pracy, bhp, zabezpieczenia społecznego i opodatkowania.

Platforma ma za zadanie:

• umożliwić ekspertom z całej UE wymianę informacji i sprawdzonych rozwiązań
• analizować krajowe i unijne narzędzia do walki z pracą nierejestrowaną
• zbadać, jak w walce z transgraniczną pracą nierejestrowaną mogą pomóc lepsza wymiana danych między administracjami krajowymi oraz wspólne zasady dokonywania inspekcji
• propagować wspólne szkolenia i wymianę pracowników.

W Radzie

9 kwietnia 2014 r. Komisja przedłożyła projekt Radzie i Parlamentowi Europejskiemu. 11 listopada 2015 r. po rundzie spotkań trójstronnych prezydencja i Parlament wypracowały wstępne porozumienie. 20 listopada 2015 r. Komitet Stałych Przedstawicieli zatwierdził kompromisowy tekst wynegocjowany z Parlamentem.

2 lutego 2016 r. Parlament przyjął w pierwszym czytaniu decyzję ustanawiającą platformę przeciwko pracy nierejestrowanej. 24 lutego 2016 r. akt formalnie przyjęła Rada.

Wejście w życie

11 marca 2016 r. decyzja, podpisana przez przewodniczących obu instytucji, została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Platforma ruszyła w maju 2016 r.