Europees platform tegen zwartwerk
De Commissie is op 9 april 2014 met het voorstel gekomen een Europees platform tegen zwartwerk op te richten. Dit platform wordt een ontmoetingsplaats voor de Commissie, de sociale partners en de met de bestrijding van zwartwerk belaste nationale instanties van de lidstaten, zoals arbeidsinspecties en socialezekerheidsdiensten.
Zij zullen informatie en beste praktijken op het vlak van de bestrijding van zwartwerk uitwisselen. Het platform zal ook het opleiden van personeel uit verschillende landen stimuleren en gemeenschappelijke beginselen voor inspecties vaststellen.
Zwartwerk in cijfers
- € 200 - het gemiddelde bedrag dat elke Europeaan jaarlijks aan zwarte goederen en diensten spendeert
- € 300 - het mediaan jaarlijks inkomen uit zwartwerk
- 11% van de Europeanen (1 op 9) geeft toe vorig jaar goederen of diensten te hebben gekocht die gepaard gingen met zwartwerk
- de schaduweconomie zou instaan voor 15% tot 20% van het Europese bbp
Bron: Eurobarometer-enquête over zwartwerk in de Europese Unie
Waarom is dit nodig?
Zwartwerk wordt gedefinieerd als een wettige betaalde activiteit die "niet aan de overheid wordt gemeld".
De negatieve gevolgen van zwartwerk worden door werknemers, bedrijven en regeringen gevoeld.
Voor werknemers leidt zwartwerk tot:
- lagere pensioenrechten
- minder toegang tot gezondheidszorg
- slechte arbeidsvoorwaarden
- een potentiële inbreuk op de arbeidsrechten
Voor bedrijven brengt het oneerlijke concurrentie mee in de vorm van een onterecht voordeel voor ondernemingen die hun werknemers niet aanmelden.
Voor regeringen betekent het een lagere opbrengst van belastingen en sociale premies.
De verantwoordelijkheid voor de bestrijding van zwartwerk ligt en blijft bij de lidstaten. Het voorgestelde platform zou hen helpen informatie uit te wisselen, vooral in grensoverschrijdende situaties waarin het moeilijk is zwartwerk vast te stellen en te bestraffen.
Het platform zal een vacuüm opvullen, want tot nog toe was er op EU-niveau geen samenwerking tussen de nationale autoriteiten die met de bestrijding van grensoverschrijdend zwartwerk belast zijn.
Actieradius
Het platform zal alle vormen van zwartwerk bestrijken, met inbegrip van schijnzelfstandigheid, waarmee het in dienst hebben van een werknemer wordt verhuld om minder belastingen en socialezekerheidsbijdragen te moeten betalen
Lidmaatschap van het platform
Bij het besluit wordt een platform opgericht waaraan alle lidstaten deelnemen. Het platform is een forum voor deskundigen, geen beleidsvormende instantie.
Elk land zal een hooggeplaatste vertegenwoordiger aanwijzen om contact te onderhouden met alle instanties die verantwoordelijk zijn voor het bestrijden van zwartwerk op nationaal niveau. Daarnaast zullen ook de Commissie en 4 vertegenwoordigers van de op EU-niveau georganiseerde sociale partners (2 van bedrijven en 2 van vakbonden) lid zijn van het platform.
Sociale partners in sectoren waar zwartwerk veel voorkomt, vertegenwoordigers van Eurofound, het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (EU-OSHA), de IAO en de EER-landen zullen ook worden betrokken bij het werk van het platform.
Acties
Het werk van het platform zal diverse aspecten van zwartwerk bestrijken, die verband houden met arbeidswetgeving, gezondheid en veiligheid, sociale zekerheid en belastingen.
Het platform zal:
- deskundigen uit de hele EU in staat stellen informatie en beste praktijken uit te wisselen
- nationale en uniale instrumenten voor het aanpakken van zwartwerk bestuderen
- nieuwe mogelijkheden onderzoeken om grensoverschrijdend zwartwerk aan te pakken door verbetering van de gegevensuitwisseling tussen nationale instanties en door het vaststellen van gemeenschappelijke beginselen voor inspecties
- gezamenlijke opleidingssessies en personeelsuitwisselingen stimuleren
In de Raad
De Commissie diende haar voorstel op 9 april 2014 bij de Raad en het Europees Parlement in. Na een reeks trialooggesprekken bereikten het voorzitterschap van de Raad en het Parlement op 11 november 2015 een voorlopig akkoord. Op 20 november 2015 keurde het Comité van permanente vertegenwoordigers de met het Europees Parlement overeengekomen compromistekst goed.
Op 2 februari 2016 nam het Europees Parlement het besluit tot oprichting van een platform tegen zwartwerk in eerste lezing aan. De Raad stelde het besluit op 24 februari 2016 formeel vast.
Inwerkingtreding
Het besluit werd ondertekend door de voorzitters van beide instellingen, waarna het op 11 maart 2016 is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie. Het platform ging officieel van start in mei 2016.