Cead tugtha ag an gComhairle do na chéad eisíocaíochtaí téarnaimh

Ghlac airí eacnamaíocha agus airgeadais an Aontais an chéad bhaisc de chinntí cur chun feidhme ón gComhairle maidir le pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta a fhormheas. Thug an Bheilg, an Danmhairg, an Fhrainc, an Ghearmáin, an Ghréig, an Iodáil, an Laitvia, Lucsamburg, an Ostair, an Phortaingéil, an tSlóvaic agus an Spáinn cead cistí téarnaimh agus athléimneachta an Aontais a úsáid chun borradh a chur faoina ngeilleagair, agus chun teacht slán as iarmhairt COVID-19. Trí chinntí cur chun feidhme ón gComhairle a ghlacadh maidir leis na pleananna a fhormheas, ceadaítear do na Ballstáit comhaontuithe deontais agus comhaontuithe iasachta a shíniú lena gceadófar réamh-mhaoiniú suas le 13%.

Fuair an Chomhairle measúnú dearfach ón gCoimisiún i mí an Mheithimh maidir le pleananna an 12 Bhallstát, mar aon leis na tograí le haghaidh cinntí ón gComhairle maidir lena bhformheas. D’iarr gach ceann den 12 Bhallstát réamh-mhaoiniú óna gcistí leithdháilte. Is iad na cinntí a ghlac an Chomhairle inniu an chéim dheiridh sular féidir leis na Ballstáit comhaontuithe deontais agus comhaontuithe iasachta a thabhairt i gcrích leis an gCoimisiún, agus tús a chur le cistí a fháil chun a bpleananna náisiúnta a chur chun feidhme.

Is céim mhór chun tosaigh i dtéarnamh eacnamaíoch na hEorpa iad na cinntí a rinneadh ag Comhairle ECOFIN maidir le beagnach leath de na pleananna náisiúnta. Cuireann siad ar chumas na mBallstát na chéad chomhaontuithe maoiniúcháin agus na chéad íocaíochtaí réamh-mhaoiniúcháin atá le déanamh a shíniú. Le tacaíocht ón Aontas, féadfaidh na Ballstáit tús a chur leis na hathchóirithe agus leis na hinfheistíochtaí is gá chun ár ngeilleagair a théarnamh, a neartú agus a athrú ó bhonn. Leis na cinntí ón gComhairle a glacadh, beidh na Ballstáit in ann na cistí a úsáid ní hamháin chun teacht slán ó ghéarchéim COVID-19, ach chun Eoraip a chruthú a bheidh athléimneach, níos glaise, níos digití, níos nuálaí agus níos iomaíche do na chéad ghlúine eile den Aontas. Andrej Šircelj, Aire Airgeadais na Slóivéine

Is é is aidhm do chúnamh airgeadais an Aontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, ar fiú €672.5 billiún é, téarnamh eacnamaíoch na hEorpa a chumhachtú trí thacaíocht a thabhairt d’athchóirithe agus do thionscadail infheistíochta na mBallstát. Tá na bearta a fhormheastar sna pleananna náisiúnta dírithe ar shé réimse beartais (‘colún’) atá leagtha amach sa rialachán lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta. Áirítear ar na réimsí sin an t-aistriú glas agus digiteach, fás cliste inbhuanaithe cuimsitheach, agus comhtháthú sóisialta agus críochach.

Áirítear ar bhearta na mBallstát aonair téarnamh a bhaint amach agus athléimneacht an Aontais a fheabhsú, mar shampla, dícharbónú na tionsclaíochta, athchóiriú foirgneamh, digiteáil an riaracháin phoiblí agus athoiliúint an lucht saothair. Tugtar aghaidh sna pleananna freisin ar na moltaí tírshonracha a sainaithníodh le linn an phlé ar Sheimeastar Eorpach 2019 agus 2020.

Cúlra agus na chéad chéimeanna eile

Is í an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta an chuid is mó de Next Generation EU, is é sin, an pacáiste téarnaimh chun geilleagar an Aontais a athbheochan tar éis phaindéim COVID-19, agus aghaidh a thabhairt ag an am céanna ar phríomhdhúshláin na linne seo amhail an t-aistriú aeráide agus an claochlú digiteach. Chun tacaíocht a fháil ón tsaoráid, ní mór do na Ballstáit a bpleananna téarnaimh agus athléimneachta a chur faoi bhráid an Choimisiúin; déantar iad a mheas ansin i bhfianaise na moltaí tírshonracha agus na sé cholún atá sa tsaoráid.

A luaithe a thíolacfar plean aonair, agus mura rud é go gcomhaontaítear cur siar leis an mBallstát lena mbaineann, beidh dhá mhí ag an gCoimisiún chun measúnú a dhéanamh air agus chun cinneadh cur chun feidhme ón gComhairle a mholadh maidir lena fhormheas. Ina dhiaidh sin, mar riail ghinearálta, déanann an Chomhairle scrúdú ar an togra laistigh de cheithre seachtaine. Tar éis dó an cinneadh atá beartaithe a ghlacadh, is féidir leis an mBallstát comhaontuithe déthaobhacha maoiniúcháin a shíniú leis an gCoimisiún, agus an réamh-mhaoiniú a comhaontaíodh a fháil laistigh de dhá mhí.

Beidh tuilleadh eisíocaíochtaí ón tsaoráid bunaithe ar mheasúnú dearfach ar chur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta, agus gnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a leagtar amach sa phlean aonair á gcur san áireamh.

• Plean téarnaimh don Eoraip (eolas cúlra)
• An tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (An Coimisiún Eorpach)
• Caiteachas téarnaimh an Aontais ceadaithe ag na Ballstáit uile (preaseisiúint, an 31 Bealtaine 2021)