Raad Justitie en Binnenlandse Zaken (Binnenlandse Zaken), 28 september 2023

Voornaamste resultaten

Binnenlandse zaken

Asiel en migratie: externe dimensie

Tegen de achtergrond van het grote aantal irreguliere aankomsten van migranten en asielzoekers in de hele EU besprak de Raad manieren om een nauwe en permanente samenwerking op te bouwen met de belangrijkste landen van doorreis en herkomst van migranten.

De ministers waren het ermee eens dat de externe dimensie van het migratiebeleid van de EU moet worden versterkt om de migratie-uitdagingen die de Unie deelt met andere continenten en landen het hoofd te kunnen bieden. Voor hen moet irreguliere migratie worden tegengegaan via een gecoördineerde combinatie van a) ontwikkelingshulp – om de diepere oorzaken van migratie aan te pakken – b) bestrijding van migrantensmokkel, c) ontwikkeling van meer legale wegen als alternatief voor illegale migratie, en d) een duurzaam overname- en terugkeerbeleid.

Er werd nagedacht over de ontwikkeling van een preventief model dat, gebaseerd op solide financiering, irregulier vertrek zou belemmeren. Hiervoor zou op duurzame wijze worden samengewerkt met landen van herkomst en doorreis, met onder meer gezamenlijke patrouilles, gezamenlijke operationele centra en de ontwikkeling van ordelijke, reguliere en veilige migratietrajecten.

Het externe migratiebeleid vereist uitgebreide partnerschappen met een aantal van onze directe buren en dialogen over migratie en mobiliteit met partners verder weg. Het externe migratiebeleid van de EU vergt ook een meer preventieve aanpak om de structurele uitdagingen in de landen van herkomst en doorreis doeltreffend aan te pakken.

Fernando Grande-Marlaska Gómez, demissionair minister van Binnenlandse Zaken van Spanje

Migratie- en asielpact

Het voorzitterschap gaf de ministers een update over de verschillende wetgevings­dossiers van het migratie- en asielpact. Het voorzitterschap herhaalde ook te willen voldoen aan de doelstelling van de routekaart die in september 2022 door de 5 roulerende voorzitterschappen, het Europees Parlement en de Europese Commissie is overeengekomen, om vóór het einde van de huidige zittingsperiode een akkoord te bereiken over de dossiers van het pact.

Het voorzitterschap was ook blij met de brede steun van de delegaties voor de meest recente compromistekst van de crisisverordening en had er vertrouwen in dat de Raad binnenkort een onderhandelingsmandaat kan bereiken.

Na de migratiecrisis van 2015 hebben de lidstaten onderhandeld over een aantal EU-wetten om het gemeenschappelijk Europees asielstelsel te hervormen. Zodra deze verschillende EU-wetten zijn aangenomen, zullen zij resulteren in een gemeenschappelijk kader voor alle aspecten van asiel- en migratiebeheer. Het kader moet zorgen voor meer solidariteit met de lidstaten waar de meeste migranten aankomen, meer gedeelde verantwoordelijkheid en duidelijkere regels voor de omgang met personen die om internationale bescherming verzoeken. Tegelijkertijd zal het pact voorzien in efficiëntere en eerlijkere procedures voor personen die internationale bescherming behoeven, alsook voor personen die dergelijke bescherming niet nodig hebben.

In het algemeen wees het Spaanse voorzitterschap op de aanzienlijke vooruitgang die tot dusver is geboekt, maar ook op het belangrijke werk dat nog moet worden verzet in de interinstitutionele onderhandelingen tussen de Raad en het Europees Parlement over de verschillende dossiers van het asiel- en migratiepact.

• Migratie- en asielbeleid van de EU (achtergrond­informatie)
• EU-asielregels (achtergrond­informatie)

Samenwerking met Latijns-Amerika op het gebied van interne veiligheid

De Raad besprak de samenwerking met de Latijns-Amerikaanse landen op het gebied van interne veiligheid en in het bijzonder de bestrijding van georganiseerde criminaliteit en drugshandel. Eerder was er een werklunch van de EU-ministers met de ministers van het Latijns-Amerikaanse Comité voor binnenlandse veiligheid (Clasi), waarbij ze zich bogen over kwesties van wederzijds belang in verband met de bestrijding van grensoverschrijdende zware en georganiseerde criminaliteit.

De EU-ministers en de minister van de Clasi-landen bereikten overeenstemming over een gezamenlijke verklaring. Daarin onderstrepen ze dat de krachten moeten worden gebundeld om adequaat te kunnen reageren op de criminele dreigingen waarmee EU-landen en Latijns-Amerikaanse landen worden geconfronteerd. Ook moet er onder meer doeltreffende capaciteit worden opgebouwd om illegale drugshandel, mensenhandel en migrantensmokkel te bestrijden en de samenwerking tussen Europese en Latijns-Amerikaanse agentschappen te intensiveren.

Samenwerking tussen EU-landen en Latijns-Amerikaanse landen in de strijd tegen georganiseerde criminaliteit is van cruciaal belang. De gedachtewisseling van vandaag met de ministers van het Latijns-Amerikaans Comité voor binnenlandse veiligheid is een belangrijk moment om ons interregionale partnerschap een impuls te geven. Fernando Grande-Marlaska Gómez, demissionair minister van Binnenlandse Zaken van Spanje

• Bestrijding van georganiseerde criminaliteit door de EU (achtergrond­informatie)
• EU-drugsbeleid (achtergrond­informatie)
• Gezamenlijke verklaring EU-Clasi

Tijdelijke bescherming Oekraïense vluchtelingen

In de EU wonen momenteel meer dan 4 miljoen ontheemden uit Oekraïne. Om deze mensen meer zekerheid te bieden, verlengt de Raad de tijdelijke bescherming van Oekraïense oorlogsvluchtelingen tot en met 4 maart 2025. Het mechanisme voor tijdelijke bescherming werd geactiveerd op 4 maart 2022, enkele dagen nadat het Russische leger Oekraïne was binnengevallen, en het werd automatisch met een jaar verlengd. Het was een enorme daad van solidariteit van EU-lidstaten en burgers om Oekraïense vluchtelingen onderdak te bieden. De EU toonde zich solidair met de ontheemden en met de lidstaten die hen opvingen door middel van een flexibel systeem van gedeelde verantwoordelijkheid.

Het systeem biedt onmiddellijke en collectieve bescherming (d.w.z. zonder dat individuele verzoeken moeten worden onderzocht) aan ontheemden uit Oekraïne die niet in staat zijn naar Oekraïne terug te keren.

• EU-respons op de Russische invasie in Oekraïne
• EU-solidariteit met Oekraïne
• Instroom van vluchtelingen uit Oekraïne

Gevolgen van Ruslands agressie tegen Oekraïne

Het voorzitterschap gaf middels een nota van de EU-coördinator voor terrorismebestrijding de stand van zaken van de interne veiligheidsdialoog met Oekraïne. Deze dialoog is sinds het begin van de Russische aanvalsoorlog opgezet om de mogelijke gevolgen van de oorlog voor de interne veiligheid van de EU te beperken. Het gaat daarbij over kwesties zoals grensbeveiliging en illegale handel in vuurwapens.

Diversen

De Portugese minister informeerde de delegaties over de 2e Europees-Arabische grensbeveiligings­conferentie die op 15 en 16 november in Porto zal plaatsvinden.

A-punten

De Raad is de voorwaarden overeengekomen waaronder Noorwegen, IJsland en Zwitserland kunnen deelnemen aan het Fonds voor geïntegreerd grensbeheer (IBMF-BMVI) voor de periode 2021-2027, waardoor het Schengengebied in zijn geheel wordt versterkt.