Verordening digitale diensten
De digitaledienstenverordening is de eerste regelgeving ter wereld die digitale bedrijven verantwoordelijk maakt voor de inhoud van hun platforms.
Wat is de verordening digitale diensten?
De digitaledienstenverordening wil een veiligere onlineomgeving voor digitale gebruikers en bedrijven creëren en de grondrechten in de digitale ruimte beschermen door nieuwe regels vast te stellen op het gebied van:
- de bestrijding van illegale online-inhoud, waaronder goederen, diensten en informatie, met volledige inachtneming van het Handvest van de grondrechten
- de aanpak van maatschappelijke risico's online
- de traceerbaarheid van handelaren op onlinemarktplaatsen
- transparantiemaatregelen voor onlineplatforms
- versterkt toezicht
De Raad nam de verordening op 4 oktober 2022 aan. De nieuwe regels gelden sinds 17 februari 2024.
De verordening digitale diensten en de verordening digitale markten vormen samen het wetgevingspakket digitale diensten, dat tot doel heeft:
- te zorgen dat digitale gebruikers toegang hebben tot veilige producten en dat hun grondrechten worden beschermd
- vrije en eerlijke concurrentie mogelijk te maken in de digitale sectoren om innovatie en groei te stimuleren
Wet digitale markten
Nieuwe maatregelen
Digitale platforms moeten met een reeks maatregelen gebruikers beter beschermen en de transparantie vergroten.
Illegale inhoud (nepnieuws, propaganda, haatzaaiende uitlatingen, intimidatie en kindermisbruik) tegengaan en er snel op reageren, en gebruikers in staat stellen dergelijke inhoud te signaleren.
De verkoop van illegale producten en diensten bestrijden.
Inhoudsmoderatie aanbieden, waarbij beslissingen kunnen worden aangevochten wanneer de inhoud van gebruikers wordt verwijderd of beperkt.
Gebruikers meer transparantie bieden over de algemene voorwaarden en de wijze waarop algoritmen inhoud aanbevelen.
Een verbod invoeren op reclame voor kinderen en op het gebruik van gevoelige gegevens zoals gender, seksuele gerichtheid, ras, godsdienst of politieke overtuiging, voor gerichte advertenties.
Een verbod invoeren op "donkere patronen", d.w.z. interfaces die gebruikers bewust misleiden zodat ze zich bijvoorbeeld zonder het te merken op bepaalde diensten abonneren.
Voor welke bedrijven geldt de verordening?
Alle onlinetussenbedrijven, binnen én buiten de EU, die gebruikers in contact brengen met inhoud, producten en diensten op de eengemaakte markt van de EU, moeten zich aan de verordening digitale diensten houden.
Onlinemarktplaatsen
Socialenetwerksites
Platforms voor het delen van inhoud
Online reis- en accommodatieplatforms
De regels staan in verhouding tot de omvang en maatschappelijke invloed van de platforms. Zeer kleine platforms zijn van de meeste verplichtingen vrijgesteld.
Voor zeer grote onlineplatforms en zoekmachines met meer dan 45 miljoen actieve gebruikers gelden strengere regels. Zij spelen immers een sleutelrol op het gebied van e-handel, de verspreiding van informatie en de uitwisseling van meningen en ideeën.
De Europese Commissie heeft een lijst opgesteld van 23 zeer grote online platforms, en 2 zeer grote zoekmachines:
- AliExpress
- Amazon Store
- AppStore
- Bing
- Booking.com
- Google Play
- Google Maps
- Google Search
- Google Shopping
- Pornhub
- Shein
- Snapchat
- Stripchat
- Temu
- TikTok
- Wikipedia
- X (voorheen Twitter)
- XNXX
- XVideos
- YouTube
- Zalando
Deze ondernemingen hebben onder meer de volgende aanvullende verplichtingen:
- aan controles onderworpen mitigatieplannen opstellen voor systeemrisico's zoals desinformatie, manipulatie bij verkiezingsprocessen, cybergeweld tegen vrouwen en misbruik van minderjarigen
- gegevens delen met onderzoekers en autoriteiten
- en gebruikers zelf laten beslissen of ze gepersonaliseerde aanbevelingen willen ontvangen en zo ja, hoe (bv. niet op basis van hun onlinezoekopdrachten)
Wat gebeurt er als bedrijven de regels niet naleven?
Als bedrijven zich niet aan de verordening digitale diensten houden, volgen er sancties en boetes die in verhouding staan tot hun omvang:
- bedrijven met minder dan 45 miljoen actieve gebruikers worden bestraft volgens nationale wetgeving
- boetes voor bedrijven met meer dan 45 miljoen actieve gebruikers kunnen oplopen tot 6% van hun wereldwijde omzet
Voordelen van de verordening digitale diensten
De verordening digitale diensten waarborgt de rechten en legitieme belangen van alle betrokken partijen, vooral van EU-burgers.
Emancipatie van de gebruiker
Onlinegebruikers in de EU krijgen meer controle over wat zij online zien, en kunnen straks beter begrijpen waarom zij bepaalde advertenties te zien krijgen. Gebruikers kunnen illegale inhoud aangeven, waarna het platform verplicht is hen op de hoogte te brengen van de besluiten die hierover worden genomen.
Transparantie
De wet maakt de regels voor online-inhoudsmoderatie transparanter. Ook geeft ze overheden en onderzoekers betere toegang tot gegevens, zodat zij een beter inzicht krijgen in de onlineruimte en de maatschappelijke gevolgen en mogelijke risico's ervan.
Bescherming van minderjarigen
Platforms die voor minderjarigen toegankelijk zijn, mogen geen persoonsgegevens van minderjarigen gebruiken om hen gerichte reclames te tonen.
Desinformatie bestrijden
Platforms moeten maatregelen nemen om risico's in verband met de verspreiding van illegale online-inhoud aan te pakken. Ze moeten zorgen dat gebruikers illegale inhoud snel kunnen melden, en zelf snel op meldingen reageren.
Crisisresponsmechanisme
In het kader van de oorlog in Oekraïne en de gevolgen voor de manipulatie van online-informatie is een nieuw artikel opgenomen over een crisisresponsmechanisme.
Zo kan de impact van de activiteiten van zeer grote platforms en zoekmachines op de crisis worden geanalyseerd en kunnen maatregelen worden ingevoerd om de grondrechten te waarborgen.
Het leven online: hoe zorgt de EU ervoor dat dit simpeler en veiliger is?
De Europese Unie werkt actief aan een betere digitale omgeving voor alle Europeanen. Ons digitale leven moet veilig en gemakkelijk zijn, met inachtneming van de fundamentele vrijheden.
Onze feature story hieronder laat zien hoe de EU met de nieuwe regels het leven online veiliger en eenvoudiger maakt.
Zie ook
Hoe bestrijdt de EU schadelijke online-inhoud?
Algemene verordening gegevensbescherming
Prevention of online child sexual abuse
Laatst bijgewerkt: 5 augustus 2025