Voedselverspilling

De gevolgen van voedselverspilling

Voedselverspilling en voedsel dat verloren gaat voordat het de consument bereikt, vormen een wereldwijde uitdaging. Volgens de Voedsel- en Landbouw­organisatie van de Verenigde Naties (FAO) wordt wereldwijd ongeveer een derde van al het voedsel tussen boer en bord weggegooid of verspild.

In de EU gaat jaarlijks meer dan 59 miljoen ton voedsel verloren, 132 kg per inwoner.

Waar wordt voedsel verspild?

Huishoudens zijn verantwoordelijk voor meer dan de helft van de voedsel­verspilling in de EU. Bij de consument zelf ontstaat bijna dubbel zoveel voedselafval als tijdens de productie of verwerking. De grafiek toont de voedselverspilling per sector, gebaseerd op het cijfer van 132 kg afval per hoofd van de bevolking.

^{Bron: Eurostat 2024, gegevens van 2022.}

Inefficiënties in de voedsel­keten en bij de consument hebben een grote impact op het milieu, de economie en de samenleving.

De belangrijkste gevolgen van voedselverspilling

Milieu

Voedselverspilling veroorzaakt 16% van de totale uitstoot van broeikas­gassen van het voedsel­systeem in de EU.

Economie

Voedselverspilling veroorzaakt jaarlijks een waardeverlies van € 132 miljard.

Samenleving

Terwijl er tonnen voedsel worden verspild, kunnen bijna 33 miljoen Europeanen zich de helft van de tijd geen volwaardige maaltijd veroorloven.

Wat doet de EU tegen voedselverspilling?

De EU en haar lidstaten hebben zich er in het kader van de duurzame­ontwikkelings­doelstelling van de Verenigde Naties toe verbonden de voedsel­verspilling per hoofd van de bevolking in de detailhandel en bij de consument te halveren en de voedsel­verliezen in de productie- en toeleverings­ketens tegen 2030 te verminderen.

Om dit doel sneller te bereiken, heeft de EU maatregelen genomen om voedselverlies en ‑verspilling te beperken.

De EU-kaderrichtlijn afvalstoffen bevat maatregelen tegen verlies en afval in volgorde van prioriteit. Afval voorkomen is het eerste waarvoor de lidstaten moeten zorgen. Als dat niet haalbaar is, moeten de EU-lidstaten levensmiddelen hergebruiken, recyclen of voor andere doeleinden gebruiken.

Volgorde van prioriteiten tegen voedselverlies en -verspilling

1. PREVENTIE: in de eerste plaats voedselverlies en -verspilling voorkomen

2. HERGEBRUIK: voor menselijke consumptie door herdistributie en voedselbanken, of als diervoeder

3. RECYCLING: terugwinning van bijproducten en hergebruik van nutriënten voor bijvoorbeeld compost

4. TERUGWINNING: verbranding met energie­terugwinning

De EU-kaderrichtlijn afvalstoffen verplicht de lidstaten om:

• minder voedsel verloren te laten gaan tijdens productie en distributie
• voedselverspilling in huishoudens te beperken
• voedseldonatie aan te moedigen
• de uitvoering van EU-maatregelen tegen voedselverspilling te monitoren en te evalueren

Andere maatregelen zijn het gebruik van voedsel­overschotten voor andere doeleinden, zoals diervoeder of compost.

Reductiedoelstellingen

In juli 2023 presenteerde de Europese Commissie een voorstel voor de herziening van de EU-kaderrichtlijn afvalstoffen. De herziening omvat nieuwe juridisch bindende doelstellingen voor de vermindering van voedselverspilling tussen nu en 2030.

In juni 2024 bepaalde de Raad zijn standpunt voor onderhandelingen met het Europees Parlement over die doelstellingen.

In februari 2025 bereikten de 2 wetgevers een voorlopig akkoord. Dit akkoord bevat de volgende doelstellingen om voedselverspilling tegen te gaan.

De EU heeft de herziene richtlijn in september 2025 aangenomen.

• Raad en Parlement akkoord over nieuwe regels tegen voedselverspilling en textielafval (pers­mededeling, 19 februari 2025)

Zie ook