Porozumienie w sprawie lepszego stanowienia prawa
Co to takiego?
To zestaw narzędzi które mają udoskonalić tworzenie prawa w UE oraz sprawić, by lepiej służyło ono obywatelom i przedsiębiorstwom. Unijny proces legislacyjny miałby tym samym stać się bardziej przejrzysty, otwarty na uwagi zainteresowanych i łatwiejszy do prześledzenia. Prostsza byłaby też ocena, jak prawo UE wpływa na małe i średnie przedsiębiorstwa, przemysł lokalny oraz życie obywateli. Nowe porozumienie między unijnymi instytucjami ma uczynić ich współpracę sprawniejszą i przejrzystszą.
Porozumienie w sprawie lepszego stanowienia prawa (tzw. inteligentnych regulacji) ma również sprawić, by polityka i przepisy UE osiągały zamierzony skutek jak najmniejszym kosztem i przy jak najmniejszych obciążeniach administracyjnych. Zakłada ono, że decyzje polityczne będą przygotowywane w sposób jawny i przejrzysty, na bazie jak najlepszych informacji oraz z istotnym udziałem zainteresowanych. Dotyczy całego cyklu politycznego: tego, jak politykę planować, opracowywać, przyjmować, wdrażać, stosować, oceniać i modyfikować. Na każdym z tych etapów miałyby obowiązywać konkretne zasady, cele, narzędzia i procedury gwarantujące jak najlepszą regulację.
Dlaczego?
Niełatwo prześledzić, jak powstaje unijny wniosek legislacyjny, jak wędruje pomiędzy instytucjami UE, a następnie jak przekłada się na prawo krajowe. To często złożony i długi proces – regulacja musi być dobrej jakości i musi odpowiadać na potrzeby społeczne i biznesowe. Dlatego unijne instytucje stale szukają dróg, by usprawnić tworzenie unijnego prawa. Starają się także pogłębiać wzajemną współpracę, tak by zyskali na tym obywatele.
Lepsze stanowienie prawa dotyczy istoty działania UE i stanowi istotny czynnik konkurencyjności, wzrostu i zatrudnienia: pozwoli uprościć przepisy i skuteczniej kształtować je pod kątem firm i obywateli.
W szczegółach
Na kompleksowy program lepszego stanowienia prawa – zaproponowany przez Komisję Jeana-Claudeʼa Junckera – składają się przede wszystkim 2 elementy:
Projekt porozumienia międzyinstytucjonalnego o lepszym stanowieniu prawa
Mówi on zwłaszcza o programowaniu i planowaniu, lepszych instrumentach regulacyjnych oraz aktach delegowanych i wykonawczych. Porozumieniem tym zastąpione zostanie obecne porozumienie z 2003 r. o tej samej tematyce.
Komunikat pt. „Program UE – lepsze wyniki dzięki lepszemu stanowieniu prawa”
Komisja naświetla w nim nowe założenia regulacyjne i zobowiązuje się zwiększyć jawność i przejrzystość swoich prac. Wskazuje też, jakimi instrumentami się posłuży (np. nowymi zintegrowanymi wytycznymi), i wyjaśnia, jak zamierza usprawnić program REFIT.
REFIT
Dzięki komisyjnemu „Programowi sprawności i wydajności regulacyjnej” (REFIT) prawo UE ma pozostawać adekwatne do zakładanych celów i przynosić efekty zamierzone przez unijnych prawodawców.
Na program lepszego stanowienia prawa składa się także kilka dodatkowych dokumentów bezpośrednio związanych z kwestiami obecnie analizowanymi przez Radę. To m.in. wytyczne w dziedzinie lepszego stanowienia prawa oraz dokumenty o programie REFIT.
W Radzie
Lepsze stanowienie prawa to stały priorytet Rady. Stara się ona o lepszej jakości prawodawstwo oparte na dowodach i o kształtowanie polityki w sposób skuteczny i prostszy. Chcąc, by ustawodawstwo UE było adekwatne do zakładanych celów, Rada ds. Konkurencyjności kilkukrotnie przyjmowała konkluzje w sprawie lepszego stanowienia prawa. Były one następie aprobowane przez Radę Europejską.
- Konkluzje Rady w sprawie inteligentnych regulacji – Rada ds. Konkurencyjności (29 maja 2013)
- Konkluzje Rady w sprawie inteligentnych regulacji – Rada ds. Konkurencyjności (4 października 2013)
- Konkluzje Rady w sprawie inteligentnych regulacji – Rada ds. Konkurencyjności (4 grudnia 2014)
W marcu 2015 r. Rada do Spraw Ogólnych rozpoczęła przygotowania do negocjacji w sprawie przyszłego międzyinstytucjonalnego porozumienia o lepszym stanowieniu prawa. Zleciła Coreperowi analizę kwestii, które mogłyby do tego porozumienia trafić. Po dyskusjach na szczeblu technicznym, a później na forum Coreperu Rada do Spraw Ogólnych uzgodniła w kwietniu 2015 r., co będzie jej priorytetem w porozumieniu międzyinstytucjonalnym (programowanie, lepsze regulacje oraz konsultacje eksperckie co do aktów delegowanych). Takie stanowisko przedstawił wiceprzewodniczącemu Komisji Fransowi Timmermansowi przewodniczący Rady do Spraw Ogólnych Edgars Rinkēvičs w specjalnym piśmie. Stanowiło ono punkt wyjścia do negocjacji z 2 pozostałymi instytucjami.
- Pismo do Komisji o priorytetach Rady względem porozumienia międzyinstytucjonalnego (28 kwietnia 2015)
-
Obecnie tylko w następujących językach:
Program lepszego stanowienia prawa Komisja przyjęła 19 maja 2015 r. Następnie, 23 czerwca 2015 r., program omówiła Rada do Spraw Ogólnych. Ministrowie podsumowali prace w Radzie, zwłaszcza kwestię porozumienia międzyinstytucjonalnego, które ma zostać wynegocjowane między Radą, Parlamentem i Komisją. Omówili także całość programu z perspektywy przedsiębiorstw i obywateli.
15 grudnia 2015 r. Rada zatwierdziła tymczasowe porozumienie w sprawie lepszego stanowienia prawa wypracowane z Parlamentem Europejskim i Komisją.
15 marca 2016 r. Rada przyjęła ostateczne porozumienie o lepszym stanowieniu prawa. Zatwierdziła też ustalenia co do programowania rocznego. Ustalenia przekładają porozumienie na konkretne kroki i terminy.
- Rada do Spraw Ogólnych (15 marca 2016)
- Rada zatwierdza porozumienie o lepszym stanowieniu prawa (komunikat prasowy)
Porozumienie zostało podpisane 13 kwietnia 2016 r. i tego samego dnia weszło w życie. 12 maja 2016 r. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym.